جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

راست‌دینی نوین مسیحی گرایشی است که در عصر جدید و در واکنش نسبت به جریان آزاد اندیشی، که محصول عصر روشنگری و مدرنیته بود، به وجود آمد. راست‌دینی نوین، همان‌طور که از اسمش پیداست، بر آموزه‌های بنیادین مسیحیت تاکید می‌کند، هرچند بیانی نو از آن ارائه می‌دهد. تاکید بر آموزه‌های بنیادین مسیحی لازمه‌اش انحصارگرایی دینی است ، به این معنا که تنها دین حق و تنها راه نجات و رستگاری مسیحیت است و پیروان دیگر ادیان راهی به نجات و رستگاری ندارند. ریشه های فکری این مکتب به کیرکگارد بر میگردد. اما بنیان گذار این مکتب کارل بارت است که بیان او از راست کیشی جدید مسیحی به انحصارگرایی بسیار افراطی منجر شده است. کسانی مانند امیل برونر راه بارت را ادامه داده اند. اما با اینکه اصل انحصارگرایی مسیحی را تأیید کرده اند، موضع آنان قدری معتدل تر است. این نوشتار به بیان مبانی فکری این گرایش، که آن را به انحصارگرایی کشانیده، و نوع انحصارگرایی آن و نقد و بررسی این انحصارگرایی می‌پردازد.

در این رساله سه دلیل آمده برای اینکه انسان بایستی الهیات بخواند: (۱) شرافت موضوع علم، (۲) مکلّف بودن ما برای تحصیل در این علم و (۳) ذکر مزایا و امتیازاتی که از طریق خواندن این دانش به دست می‌آوریم.

این پژوهش به مطالعه‌ای تطبیقی روش‌های قصه پردازی و محتوای قصص کتاب مقدس و قرآن کریم می‌پردازد، با تأکید بر دیدگاه‌های مستشرقان معاصر. این تحقیق با بررسی منابع دینی اولیه و آثار ثانوی مستشرقان، به شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌ها در بازنمایی قصص مشترک انبیا پرداخته و دیدگاه‌های ایشان را درباره روش‌های قصه پردازی و محتوای قصص پنج پیامبر (آدم، نوح، ابراهیم، موسی و عیسی) که در کتاب مقدس و قرآن ذکر شده‌اند، تحلیل می‌کند. روش این پژوهش کیفی و تطبیقی بوده و با بهره‌گیری از تحلیل محتوا، دیدگاه‌های مستشرقان معاصر در باب روش‌های قصه پردازی و محتوای قصص کتاب مقدس و قرآن بررسی شده است. از رهگذر مواجهه انتقادی با متون اصلی و آثار علمی مستشرقان برجسته، این پژوهش به تحلیل تفسیرهای موضوعی، ساختارهای روایی و رویکردهای هرمنوتیکی پرداخته و به ارزیابی اعتبار و پیامدهای مدعیات آنان می‌پردازد. یافته‌ها بیانگر تفاوت‌های روش‌شناختی چشمگیر است؛ بدین معنا که قصص قرآنی بر هدایت اخلاقی و انسجام موضوعی تأکید دارند، در حالی که قصه های کتاب مقدس غالباً بر ترتیب تاریخی و تبارنامه‌های تفصیلی متمرکز هستند. همچنین پژوهش به ارزیابی انتقادات و تفسیرهای مستشرقان معاصر درباره روش‌های قصه‌پردازی و دلالت‌های کلامی هر دو متن پرداخته است. نتیجه‌گیری بر ویژگی‌های ادبی و تعلیمی منحصر به فرد هر یک از دو کتاب آسمانی تأکید کرده و شیوه‌های متمایز آن‌ها در روایت دینی را نشان می‌دهد. این پژوهش به گسترش گفتمان مطالعات تطبیقی ادیان و دیدگاه‌های مستشرقان در خصوص سنت‌های اسلامی و کتاب مقدس یاری می‌رساند.

الهیات مسیحیت بیش از همه متأثر از اندیشه‌های خاص پولس در باب عیسی مسیح و نجات‌بخشی اوست. خداشناسی پولسی با آنچه مسیح و جانشین رسمی ‌او، پطرس، بدان پافشاری می‌کرد، تفاوت چشمگیری دارد. در الهیات پولس، مسیح، پسر، قدرت و حکمت خداوند است و الوهیت کامل دارد. البته الوهیت او در مرتبه‌ای پایین‌تر از الوهیت پدر قرار دارد. مسیح صورت خدای نادیدنی است و او همه چیز را آفریده است. الهیات پولسی خاستگاه درون‌دینی ندارد؛ چراکه حضرت عیسی(ع) هیچ‌گاه خود را به‌عنوان خدا مطرح نکرد. همچنین اناجیل همدید بر عیسای تاریخی و جنبة بشری او تأکید ‌می‌ورزند. این مقاله کوشیده است که با روش توصیفی ـ تحلیلی خاستگاه اندیشه و الهیات پولس را واکاوی کند. بر اساس یافته‌های این تحقیق، شواهد تاریخی نشان از آشنایی قابل توجه پولس با اندیشة یونانی و فلسفة افلاطونی، به‌ویژه افکار فیلون اسکندرانی، دارد. همچنین الهیات گنوسی تأثیراتی بر خداشناسی پولسی داشته و برخی از مفاهیم از آن وام گرفته شده است. بااین‌حال نسبت این دو در تأثیرگذاری یکسان نیست. پولس، اگرچه قادر به استفاده از مفاهیم فلسفی بود، از آن بهرة حداقلی برده است؛ در عوض، وی بیش از همه از ادبیات و محتوای گنوسی متأثر بوده و از آنها استفاده کرده است.

الاهیات جدید مسیحی همواره به دنبال یافتن زمینه‌هایی‌ست که امکان انتقال مفاهیم دینی، تعمیق ایمان و پرورش معنویت را فراهم آورد. آراء برخی الاهیدان‌ها که پشتوانه‌های فلسفی نیز دارند از ظرفیت‌های زیبایی‌شناسی در ایجاد چنین زمینه‌هایی پرده برداشته است. تربیت دینی یکی از مهم‌ترین قلمرو‌های تعاملات دین و زیبایی‌شناسی است. این پژوهش به دنبال تبیین ضرورت و اهمیت فراخوان زیبایی‌شناسی در تربیت دینی مسیحی از نگاه الاهیات جدید مسیحی‌ست. مسئله‌ی این رساله عبارت است از بازخوانی نظر الاهیات جدید مسیحی به فراخوانی زیبایی‌شناسی به مثابه بنیادی برای تربیت دینی در الاهیات جدید مسیحی. این پژوهش با اتکا به روش تحقیق کیفی، به بررسی متون الاهیاتی، فلسفی و آموزشی مرتبط با موضوع می‌پردازد. یافته‌ها و نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که از نگاه الاهیات جدید مسیحی، زیبایی‌شناسی، با توانایی خود در برانگیختن احساسات، ایجاد تجربه‌های معنوی و به چالش کشیدن مفاهیم سنتی، می‌تواند نقش مهمی در تربیت دینی مسیحی ایفا کند. زیبایی‌شناسی می‌تواند مفاهیم الاهیاتی انتزاعی را ملموس و قابل درک کند؛ به افراد در تجربه مستقیم و شخصی حضور خداوند کمک کند؛ فرصت‌هایی برای تفکر انتقادی درباره ایمان و ارزش‌های مسیحی فراهم کند؛ حس تعلق و هویت دینی را در جامعه مسیحی تقویت کند؛ تعامل یادگیرنده را با مفاهیم دینی را افزایش ‌دهد، به گشودگی ذهن و تقویت شخصیت معنوی یادگیرنده کمک ‌کند، و نیز معنویت را در او ژرف‌تر نماید. نتیجه‌ی کانونی این رساله این است که تربیت زیبایی‌شناسی با تغییر قضاوت‌های ارزشی از فلسفی به زیبایی‌شناختی، نقش مهمی در پیوندها و علقه‌های دینی یادگیرندگان دارد.

جامعه آرمانی همواره یکی از موضوعات مرکزی فلسفه سیاسی و الهیات بوده است که به دنبال تعریف یک نظام زندگی ایدئال برای انسان‌ها می‌گردد. در این راستا، دو فکر بزرگ، آگوستین قدیس و خواجه نصیرالدین طوسی ، از دیدگاه‌های مختلف و تحت تأثیر سنت‌های فرهنگی و دینی خود، به تصویر کشیدن چهره‌ای از جامعه آرمانی پرداخته‌اند. آگوستین قدیس به عنوان یکی از برجسته‌ترین فیلسوفان مسیحیت و خواجه نصیرالدین طوسی به عنوان یکی از بزرگترین فیلسوفان اسلامی، نمایندگان دو سنت فکری و دینی مختلف هستند. مقایسه دیدگاه‌های آن‌ها درباره جامعه آرمانی می‌تواند به درک عمیق‌تری از تأثیر سنت‌های دینی و فرهنگی بر تصورات از جامعه آرمانی کمک کند. هم‌چنان‌که در دوران حاضر، چالش‌هایی مانند چندفرهنگی، تعادل بین معنویت و منطق، و رسیدن به عدالت اجتماعی، نیازمند تحلیل دیدگاه‌های قدیمی و استفاده از آن‌ها برای حل مشکلات معاصر است. با وجود تعدادی از تحقیقاتی که به تحلیل دیدگاه‌های آگوستین و طوسی درباره جامعه آرمانی پرداخته‌اند، تحقیقاتی که به صورت مستقیم به مقایسه این دو فکر در این زمینه می‌پردازد، محدود است. بیشتر تحقیقات به بررسی جداگانه دیدگاه‌های آن‌ها یا مقایسه آن‌ها با فیلسوفان دیگر (مانند فارابی) اختصاص دارد. این پژوهش قصد دارد تا شکاف موجود در تحقیقات قبلی را پر کند و به بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های اساسی در دیدگاه‌های آگوستین و طوسی درباره جامعه آرمانی بپردازد. بر همین اساس می‌توان گفت که آگوستین با تأکید بر معنویت و ارزش‌های مسیحی، و طوسی با تلفیق معنویت و منطق، دو تصویر متفاوت از جامعه آرمانی ارائه داده‌اند. بررسی این تفاوت‌ها می‌تواند به درک اثر سنت‌های دینی و فرهنگی بر تصورات از جامعه آرمانی کمک کند. هم‌چنین تحلیل دیدگاه‌های آگوستین و طوسی می‌تواند به حل چالش‌های مدرن مرتبط با عدالت اجتماعی، حکومت عادلانه، و هماهنگی فرهنگی کمک کند.

این پایان‌نامه به تحلیل تطبیقی سهم‌های فلسفی ابن سینا و توماس آکویناس می‌پردازد و تمرکز اصلی آن بر تأثیر کتاب «کفایت» ابن سینا بر آثار آکویناس از جمله «درباره وجود و ماهیت»، «خلاصه علیه کافران» و «خلاصه الهیات» است. موضوع محوری این پژوهش، انتقال و تطبیق مابعدالطبیعه ابن سینا، به ویژه تمایز بین «ماهیت (essentia) و «وجود» (esse) در «تعالیم مقدس» آکویناس است. این تمایز ابن سینایی که ابتدا در «درباره وجود و ماهیت» گنجانده شد، پایه‌ای شد برای اثبات وجود خدا در جلد اول «خلاصه علیه کافران» و «خلاصه الهیات» آکویناس. پایان‌نامه همچنین تأثیر متافیزیک ارسطو بر هر دو فیلسوف، ابن سینا و آکویناس را بررسی می‌کند. در این پژوهش تفاوت‌های تأثیر ارسطویی و ابن سینایی بر الهیات متافیزیکی آکویناس در «تعالیم مقدس» مورد تحلیل قرار گرفته است، از جمله در موضوع متافیزیک، تعریف خدا (یا نبود آن)، ماهیت و وجود خدا، اثبات وجود خدا، وحدت و یگانگی خدا، و تفکر و عقل الهی.روش‌شناسی این تحقیق ترکیبی از تحلیل تاریخی متون، تفسیر فلسفی و تحلیل مفهومی تطبیقی است که متن‌های اصلی به زبان‌های یونانی کهنه، عربی و لاتین همراه با ترجمه‌های معتبر انگلیسی مورد بررسی قرار گرفته‌اند و مسیر انتقال متافیزیک ارسطو و ابن سینا در متون آکویناس ردیابی شده است. همچنین، پژوهش با مطالعه گسترده آثار علمی قدیم و جدید درباره ارسطو، ابن سینا و آکویناس، استدلال‌های متافیزیکی آنها را در بستر تاریخی و فلسفی تفسیر کرده است.نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که متافیزیک ابن سینا نقش اساسی در فهم آکویناس از ذات خدا به عنوان «وجود ضروری» و «وجود قائم به ذات» داشته است، که ماهیت او با وجودش یکی است. این مفاهیم بر آموزه‌های آکویناس درباره سادگی و یگانگی الهی تأثیر گذاشته و در آموزه‌های بنیادی الهیات طبیعی و دگماتیک کلیسای کاتولیک ریشه دارد. این پایان‌نامه به فلسفه تطبیقی قرون وسطی کمک کرده است تا نشان دهد فلسفه اسلامی ابن سینا تأثیر عمیقی بر تومیسم داشته است. تعامل بین این دو فیلسوف بزرگ نمایانگر جهانی بودن پرسش‌های متافیزیکی است و اهمیت پایدار آن را برای اسلام شیعه و مسیحیت غربی به اثبات می‌رساند. ابن سینا و آکویناس اثر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک قرون وسطا گذاشتند و نشان دادند که متافیزیک ارسطویی فراتر از مرزهای زمانی، جغرافیایی، زبانی، فرهنگی و دینی در جستجوی حقیقت نهایی است.

هدف ما در این تحقیق، بررسی دیدگاه‌های دو فیلسوف بزرگ، ابن سینا به عنوان فیلسوف اسلامی و توماس آکوئیناس به عنوان فیلسوف مسیحی، درباره‌ی اثبات وجود خداست. در فصل اول، خلاصه‌ای از زندگی‌نامه این دو فیلسوف و کلیاتی از پژوهش آورده شده است. در بخش دوم، نظرات و دیدگاه‌های ابن سینا برای اثبات وجود خدا مورد بررسی قرار گرفته است. ابن سینا دلایل متعددی برای اثبات وجود خدا ارائه می‌دهد که شامل امکان و وجوب، صحت صدق، حرکت، قدرت و فعل، مطابقت و علت فاعلی می‌شود. برهان امکان و وجوب او بر تحلیل امکان ذاتی ماهیت استوار است که شامل سه نوع گزاره است: لازم، محال و ممکن. برهان دیگر او، برهان وجودی است که بر اساس آن، موجودات جداگانه و مستقل وجود دارند. برهان حرکت ابن سینا نیز مبتنی بر برهان حرکت ارسطو است که می‌گوید هر حرکتی نیاز به محرکی دارد و علت حرکت باید غیر متحرک باشد. بنابراین، محرک باید غیر متحرک باشد. در بخش بعدی، دلایل توماس آکوئیناس مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این دلایل شامل برهان حرکت، علیت فاعلی، وجوب و امکان، درجات کمال و علت غایی می‌شوند. توماس آکوئیناس، فیلسوف و دانشمند مسیحی قرون وسطی، برای اثبات وجود خدا از پنج روش ارسطویی استفاده می‌کند که به آن‌ها ",پنج طریق", می‌گویند. یکی از این طرق، طریق حرکت است که بر اساس آن، حرکت نشانه‌ای از وجود خداست. توماس این طریق را قوی‌ترین برهان می‌داند؛ زیرا معتقد است که حرکت یک مفهوم واضح و قطعی است و ما از طریق حواس خود آن را در موجودات مشاهده می‌کنیم. در بخش چهارم، دلایل اثبات وجود خدا از دیدگاه ابن سینا و توماس آکوئیناس مقایسه شده و نقاط اشتراک و تفاوت‌های آن‌ها بررسی شده است.