جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

دین اسلام، مسلمانان را برادران یکدیگر خوانده و رابطۀ اخوت را میان آنان برقرار ساخته است. توصیف مؤمنان به برادران یکدیگر، در حقیقت تأکید بر حقوق متقابل آنان، همبستگی، تعاون و یاری‌رسانی میان آنان و پرهیز از پراکندگی است. از مواردی که به این برادری تصریح شده، در آیۀ 178 سورۀ بقره است. یک سوی افراد این آیه قاتل در قتل عمد است، و همین امر موجب شده است تا مفسران را به تکاپو آورد که این برادری میان چه افرادی در این آیه اعتبار شده، و اگر قاتل عمد یکی از اطراف آن است، از چه رو از وی به برادر دینی یاد شده است. گویا عدم فسق و عدم ارتکاب گناه کبیره از شرایط برقراری برادری دینی نزد بیشتر مفسران به شمار ‌آمده است. این مقاله درصدد ارائه و اثبات این برداشت است که برادری دینی میان همه طبقات ایمانی و افراد جامعه اسلامی است، و ارتکاب گناه کبیره و فسق، مانع از این اعتبار نیست؛ و اساساً هدف از اعتبار برادری دینی در آیات قرآن کریم همدلی میان همه افراد جامعه اسلامی است، و این همبستگی تنها در صورتی تحقق خواهد یافت که طرد و دوگانه‌سازی از جامعه اسلامی رخت بربندد و حتی مؤمنانی که در مراتب نازله ایمانی قرار دارند نیز مشمول اعتبار برادری گردند.

چکیده ماشینی: موضوع انسان یکی از مسائل فلسفی در اندیشه ژان ژاک روسو است. او به انسان طبیعی اولیه، که وحشی بود، ایمان داشت، به این خاطر که دارای ارزش‌هایی است که توسط فطرت سالم هدایت می‌شوند، با حفظ فضیلت‌های طبیعت و رشد آن‌ها طبق یک روش تربیتی جامع که تمام نیازها و علاقه‌مندی‌های فردی، دینی، سیاسی، اخلاقی، زیبایی‌شناختی و هنری را مد نظر می‌گیرد، در یک دولت در قالب پروژه‌ای از قرارداد اجتماعی بر مبنای شهروند. روسو انسان را با انسان طبیعی مقایسه می‌کند، نه به این دلیل که معتقد باشد انسان ذاتاً نیکوکار است، بلکه برای نشان دادن آنچه انسان در وضعیت طبیعی بوده و آنچه در انسان مدنی تبدیل شده است. وضعیت طبیعی که انسان اولیه در آن رشد کرده بود، از نظر او شادترین وضعیت بود، زیرا او نیکی و بدی را نمی‌دانست.

چکیده ماشینی: هدف این مطالعه برجسته کردن یکی از مهم‌ترین فیلسوفان قرارداد اجتماعی است: روسو در آثارش درباره وضعیت طبیعی انسان نقد تمدن غرب، جامعه سیاسی فاسد و پیشرفت علمی که برای انسان مدرن قرن هجدهم خوشبختی نیاورد، صحبت می‌کند. روسو انسان طبیعی را در حالت طبیعی این‌طور توصیف می‌کند که او در هماهنگی و هماوایی با طبیعت زندگی می‌کرد، قبل از وجود جامعه سیاسی فاسد و ظهور مالکیت خصوصی. او زندگی شاد داشت و از حقوق طبیعی‌اش بهره‌مند بود و آزادی طبیعی داشت. اما همه این‌ها به‌طور بنیادین تغییر کرد به دلیل برخی اتفاقات ناگهانی که رخ داد، مانند ظهور مالکیت خصوصی و ایجاد تفاوت بین مردم و شکل‌گیری جامعه سیاسی فاسد و ظهور انسان تاریخی که توسط نهادهایی که او اختراع کرده بود مورد ستم قرار گرفت و دچار بیگانگی شد. او اسیر زنجیرها شد به‌خاطر مالکیت خصوصی که روسو آن را شر می‌دانست. جنگ‌های خونینی رخ داد برای اینکه چه کسی بیشتر دارد و زمین‌های وسیع به دست آورد تا دیگران را استثمار کند و بر آن‌ها تسلط یابد.

چکیده ماشینی: مقال (ترجمه و تفسیر سوره فاتحه و آیاتی از سوره بقره توسط مستشرق الجزایری-اسرائیلی آندره شالوم زاوی از طریق کتابش «منابع یهودی در قرآن») جزو تحقیقاتی است که هدفش فاش کردن زمینه‌های استشراق اسرائیلی است، چه در حوزه ترجمه و چه در حوزه تفسیر و تحلیل. و بحث درباره بازگرداندن تعداد زیادی از آیات قرآن به منابع دینی یهودی (عهد قدیم-تلمود)، و منابع مسیحی (عهد جدید)، و برخی منابع مختلف خارجی دیگر (کتاب «هدایت سرگشتگان» از ربی موسی بن میمون - شریعت حمورابی - افسانه‌ها...)، علاوه بر نسبت دادن تعدادی از واژه‌هایش به ریشه‌های عبری یا دیگر زبان‌های مختلف، و در پایان ترجمه‌اش یادداشت‌های توضیحی فراوانی برای شرح بعضی واژه‌ها یا ارجاع به برخی رویدادهای دینی یا تاریخی دارد. همچنین مستشرق آندره شالوم زاوی در ترجمه معانی قرآن به برداشت‌های سیاسی متوسل شده که با اعتقادات یهودی همخوانی داشته است.

از دیرباز تا کنون، مناقشاتی پیرامون هویت تاریخی و شخصیت سلیم و نیز صحت و اعتبار کتاب سلیم بن قیس در منابع شیعی، مخصوصاً منابع متأخر، وجود داشته است. روشن است که هر اثر روایی و حدیثی را می‌توان از جنبه‌های متعددی مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار داد؛ یکی از این جنبه‌ها، بررسی اسناد تک تک احادیث یا اسناد کلی یک کتاب روایی می‌باشد. روایات منسوب به سلیم بن قیس دو گونه هستند؛ احادیث اندک و غالباً کوتاه موجود در برخی منابع نخستین، که (جدای از روایات اضافی در الغیبه نعمانی) همگی به نقل از شخص عمر بن اذینه هستند؛ و نیز احادیث 70 گانه و غالباً بلند کتاب‌های کنونی منسوب به سلیم، که (جدای از اسناد شیخ طوسی) همگی از معمر بن راشد هستند. در پژوهش پیش‌رو، با بررسی نسخه‌های خطی کتاب‌های منسوب به سلیم، ضمن گزارش شکلی اسناد سلیم بن قیس، به تجزیه و تحلیل شکلی اسناد نسخه‌های خطی کتاب‌های منسوب به سلیم، از نظر «عبارات و راویان اسناد، انواع و تعداد آماری اسناد، و نیز تقدم و تأخر تاریخی اسناد»، پرداخته شده است. با بررسی‌های که انجام شد، مشخص گشت که اسناد و طرق سلیم بن قیس در نسخه‌های خطی، دو نوع هستند: اسناد اصلی که در بیشترین نسخه‌های خطی وجود دارند، و همگی به نقل از معمر بن راشد هستند، و نیز سند دیگری که منسوب به شیخ طوسی شده و به نقل از عمر بن اذینه می‌باشد‌، و تنها در اندکی از نسخه‌های خطی متأخر وجود دارد.

در دیدگاه‌های رایج تفسیری که بسیار متأثر از روایات است، عبارت «أَن تَضِلَّ إْحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى» در آیه 282 سوره بقره، به صورتی فهمیده شده است که از آن نصف بودن ارزش شهادت زن نسبت به مرد نتیجه می‌شود. در این مقاله، ترجمه جدیدی برای «إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى» پیشنهاد شده است که تأثیر جدی در فهم آیه دارد. همچنین، با نگرش به قرآن به عنوان یک متن دقیق، منسجم و فراعصری و با تلفیق روش‌های سنتی و نوین فهم قرآن که در اصولی چهارده‌گانه بیان شده است، ارزش شهادت زن و مرد در قرآن مقایسه شده و نشان داده می‌شود که ارزش شهادت آنها، از منظر قرآن، برابر است. افزون بر این، با در نظر گرفتن هدف آیات به جای ظاهر آنها، که مهم‌ترین آنها با عبارت «ذَلِکُمْ أَقْسَطُ عِندَ اللهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلاَّ تَرْتَابُواْ» بیان شده است، تلاش شده است که آیات مرتبط به شهادت را تأویل نموده و از آنها فهمی فراعصری ارائه دهد.

آیه ۴۰ سوره بقره، به‌رغم ظاهر تاریخ‌مند خود، به کانون یکی از عمیق‌ترین واگرایی‌های هرمنوتیکی در جهان اسلام تبدیل شده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و تطبیقی، به واکاوی مبانی معرفت‌شناختی این اختلاف در تأویل عهدی به ولایت نزد امامیه و تفسیر آن به پیمان نبوت نزد اهل سنت می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که این گسست، ریشه در تعارض دو منبع نهایی اقتدار برای فهم متن مقدس دارد. سنت امامیه، با اتکا به حجیت معرفت‌بخش روایت تأویلی، حدیث معصوم را منبعی حاکم و کاشف از بطن قرآن می‌داند که معنا را از سطح تاریخی به یک حقیقت بنیادین (ولایت) ارتقا می‌دهد. این رویکرد تأویل‌گرا، کارکردی درون‌گفتمانی در هویت‌سازی کلامی دارد. در مقابل، اهل سنت با پایبندی به اصالت سیاق و شواهد درون‌متنی، اقتدار نهایی را به خود متن قرآن سپرده و هر فهمی را به سازگاری با ظاهر و بافت تاریخی آن مشروط می‌سازد. این رویکرد متن‌محور، که به تفسیر عهد به نبوت می‌انجامد، کارکردی برون‌گفتمانی در اثبات حقانیت اسلام در برابر اهل کتاب ایفا می‌کند. در نهایت، این مقاله نتیجه می‌گیرد که اختلاف موجود، بیش از آنکه نزاعی بر سر معنای یک واژه باشد، جدالی بنیادین بر سر روش و مرجعیت در تفسیر است که بازتاب‌دهنده دو نظام هرمنوتیکی متمایز در تاریخ اندیشه اسلامی است

از جمله مسایل و مباحثی که از ابتدای ادب عرفانی- اسلامی فارسی به عنوان امّهات مسایل عرفانی در امّهات متون عرفانی- نظم و نثر- در صدر تمامی مسایل قرار گرفته و درجای جای مثنوی عرفانی گلشن راز شیخ محمود شبستری ، از آغاز تا پایان آن خودنمایی می­کند، مبحث معرفت و شناخت و تفکّر جهت دست یافتن به گوهر حقیقت و عشق است. بر اساس نظر و عقیده­ی عرفایی از جمله محی­الدّین ابن عربی که طُرُق رسیدن به شناخت و معرفت حق و حقیقت را بی­شمار می­داند: « الطُّرُقُ اِلَی اللهِ بِعَدَدِ اَنْفاسِ الخلایق»، می توان به دو طریق و شاهراه مهم و اصلی در عالم عرفان و علی الخصوص گلشن راز، اشاره کرد: یکی طریق«برهان و استدلال و فلسفه و عقل» و دیگری «کشف و شهود و عرفان و عشق».

هنر و ادب از اساسی ترین نمودارهای فرهنگ و تمدن بشری است که با لایه های عمیق ناخودآگاهی پیوند ناگسستنی دارد. بر اساس نظریه یونگ کهن الگوها )آرکی تایپ ( بن مایه ها و تصاویر نمادینی هستند که در اساطیر و فرهنگ ها ،مفاهیم مشترک و مشابهی را در ناخودآگاه بشر در طول زمان به جا گذاشته اند. در گلشن راز، کهن الگو ها ریشه در ناخودآگاهی جمعی دارند. در این مثنوی کهن الگوی آفتاب، دریا)آب( ، آتش، آیینه و سفر، تأویل و تفسیر شدند. صور مثالی یونگ را در عرفان اسلامی، اعیان ثابته می نامند . اندیشه های انتزاعی و شهودی در گلشن راز از قرآن و احادیث نشئت گرفته است. تحلیل نمادهای عرفانی فرصتی بود که شاعرِعارف گنجینه معارف خود را به منصه ظهور برساند. در گلشن راز علاوه بر نقش کلیدی نمادها، سهم چشمگیر هنجارگریزی و آشنازدایی در برجسته سازی بیشتر ابیات مؤثّر است. در برخی از ابیات مثنوی نمادها جایگزین حقیقت شدند. شباهت نمادهای غربی و شرقی در مفاهیم ابهام آمیز است. عارف در این مثنوی با تأویل و تفسیر، بخشی از حقیقت را به اشاره بازگو می کند.

بحث ازذات حق از موضوعات مهم عرفانی و یکی از رازهای اندیشۀ بشر در طول تاریخ بوده است. ذات حق که حقیقه­الحقایق است، غیب­الغیوب و فاقد هرگونه تجلی و ظهور، حتی تجلی غیبی است و حقیقتی است مبرا از نام و نشان و وجودی است مطلق که حتی اطلاق وجود نیز بر آن از باب تفهیم است.هویت ذات حقیقتی است که در سراپرده­های نوری و حجاب­های ظلمانیدر بطون و غیب مانده است و از هرگونه صفت و اسم و تعینی مبری است. چنین هویت غیب­الغیوبی از آمال و آرزوهای عارفان بسیار دور است و همواره قدم­های سالکان در پس سراپرده­های جلال او لغزیده­اند و قلوبشان از ساحت قدس او محجوب مانده است.آنچه دراین پژوهش موضوع سخن قرار گرفته و به عنوان هدف اصلی مورد توجه است، و با روش توصیفی بدان پرداخته می­شود، بیان کیفیت ذات حق ازدیدگاه شبستری سرایندۀ گلشن ­راز می­باشد