جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 10
بازخوانی تطور معناشناختی «اعجمی» در آیه 103 سوره نحل: تحلیل تعامل گفتمان‌های کلامی و تفاسیر قرآنی
نویسنده:
زینب شایسته فر ، اعظم پویازاده
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
این پژوهش با روش تحلیل انتقادی تاریخی به بررسی تطور معناشناختی واژه «اعجمی» در آیه 103 سوره نحل می‌پردازد. تحول معنایی واژه «اعجمی» را می‌توان در چهار دوره تاریخی پیگیری کرد. در نخستین دوره، (قرون اول تا چهارم)، مفسران این واژه را صرفاً در چارچوب زمینه تاریخی نزول آیه و به معنای سخن گفتن به زبانی غیر از عربی تفسیر می‌کردند. در دوره دوم (قرون پنجم و ششم)، معنای آن گسترش یافت و ارتباط اولیه با مفهوم اعجاز برقرار شد. دوره سوم (قرن هفتم) با آثار فخر رازی و بیضاوی، نقطه عطف این تحول معنایی به شمار می‌رود؛ زیرا در این دوره «اعجمی» به صراحت در چارچوب نظریه اعجاز زبانی قرآن بازخوانی شد و به دلالتی جدید و تأثیرگذار بدل گردید. در دوره چهارم (قرن هشتم تا پانزدهم)، پیوند میان «اعجمی» و نظریه اعجاز قرآن تثبیت شد و خوانش متأخر (اعجاز محور) جایگزین خوانش متقدم گردید. نکته قابل توجه، تأخیر زمانی معنادار بین نظریه‌پردازی‌های کلامی-ادبی دانشمندانی چون رمانی، خطابی و باقلانی در قرون چهارم و پنجم با بازتاب آن‌ها در تفاسیر قرآنی است. تحلیل بسترهای فرهنگی-اجتماعی نشان می‌دهد که سه جریان اصلی در این تحول نقش داشته‌اند: مجادلات با اهل کتاب، جنبش شعوبیه، و مناظرات کلامی میان معتزله و اشاعره.
صفحات :
از صفحه 165 تا 190
بررسی رابطه آیات 92ـ91 سوره نحل با ولایت امیرالمؤمنین(ع) در پرتو تحلیل روایات اسباب نزول فریقین با روش عرضه به قرآن
نویسنده:
مهدی مشایخی، محمد هادی منصوری
نوع منبع :
نمایه مقاله
چکیده :
روایات بویژه در منابع اهل سنّت با آسیب‎هایی؛ همچون جعل و تحریف روبرو هستند. شیوع این موارد پس از پیامبر‎(ص)، بر ضرورت نقد روایات؛ از جمله روایات اسباب نزول آیات92ـ91 سوره نحل می‌افزاید. برای کشف و مقابله با سبب نزول‌های جعلی، نقد محتوایی با محوریت عرضه حدیث به قرآن، مبنای سنجش قرار گرفت. این پژوهش با هدف شناسایی اسباب موافق و مخالف با قرآن در آیات یاد شده و جداسازی روایات معتبر از نامعتبر در منابع فریقین، به‌دنبال رفع موانع دستیابی به سبب درست و فهم معنای آیه است. به این منظور، پژوهش پیش‌رو با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد تحلیل انتقادی، سامان یافته است. براساس یافته‎های تحقیق، سه دسته روایت سبب نزول در منابع اهل سنّت برای این آیات گفته شده: بیعت با پیامبر(ص) بر اسلام؛ پیمان اهل جاهلیت؛ سعیدة الاسدیة. در فرایند عرضه به قرآن، هر سه سبب به علت‎های مختلف؛ مثل ناسازگاری با فراز آخر آیه92 و آیه94، و نادرستی اطلاق «عهدالله» بر پیمان جاهلی، مخالف قرآن و نامعتبرند. استکبار برخی از پذیرش ولایت امیرالمؤمنین(ع) تنها سبب نزول در روایات شیعه است که هیچ‌یک از ایرادها را ندارد و موافق قرآن است. اثبات ولایت امیرالمؤمنین(ع)، به‌دلالت التزامیِ این سبب، از نتایج دستیابی به سبب درست است.
بررسی گونه شناسی اعجاز سوره مبارکه (( نحل ))
نویسنده:
پدیدآور: طیبه آریامن ؛ استاد راهنما: احمد ربانی خواه ؛ استاد مشاور: ملیحه خدابنده بایگی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
خداوند حکیم به همراه نور عقل و فطرت حنیف نور قرآن را برای هدایت انسان‌ها قرار داده است، نوری که علاوه بر روشن بودن خود برای غیر خود نیز روشنگری می‌نماید هدف اصلی قرآن هدایت مردم به حق و آیین الهی است. قرآن که در زندگی مسلمانان جایگاهی عظیم و بس بالا را به خود اختصاص داده است برای راهنمایی و هدایت بشر نازل گردیده است. اثرگذاری قرآن در قلوب، یکی از مهمترین ویژگی‌های قرآن کریم است می‌توان از آن به عنوان وجهی از وجوه اعجاز یاد کرد. اعجاز قرآن در دانش علوم قرآنی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. قرآن در استواری گفتار و شیوایی و رسایی بیان، و نو آوری فراوان در زمینه معارف و احکام دیگر در اوج قرار دارد و به معجزه جاویدان تبدیل گشته است. و به عنوان اصیل‌ترین منبع آموزه‌های اسلامی و کلام خطا ناپذیر وحیانی دارای اهمیت وصف ناپذیر است قرآن کریم به عنوان معجزه جاوید پیامبر اسلام(ص) و آخرین کتاب آسمانی جلوه‌ای از جمال بی‌بدیل پروردگار است که معانی ژرف و مفاهیم بالا و اندیشمند که موجب رشد هدایت انسان‌ها است سرشار از شکوه و زیبایی‌های ظاهری و لفظی می‌باشد. در سوره نحل آیات 68 و 69 به ترسیم زندگی زنبور عسل پرداختیم روش کار مایک پژوهش قرآنی است که با مراجعه به منابع و مقالات مختلف و تفاسیر کلام نور که در این مسیر انسان را به اندیشه و تفکر در افرینش های خدای مهربان وا می دارد و در لا به لای آیات اشاراتی به حقایق علمی دارد و بیان نعمت های الهی که پیش از همه از مجموع آیات این سوره جلب توجه می کند این سوره مبارک اسرار و عظمت خداوند را در پهنه ی هستی با وجود یک حشره ی کوچک را به رخ جهانیان می کشد. رساله حاضر به عنوان (بررسی گونه شناسی اعجاز سوره نحل) در قرآن می‌پردازیم. فصل اول کلیات و مفاهیم، فصل دوم به گونه شناسی اعجاز در قرآن کریم ، فصل سوم شناخت زنبور عسل از دریچه قرآن و فصل چهارم گونه‌های اعجاز در سوره نحل می‌پردازیم.
گونه‌شناسی روایات تأویلی سوره نحل درباره امیرمؤمنان (ع)
نویسنده:
محمدهادی قهاری کرمانی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
در منابع تفسیری روایی، روایات تأویلی از روایات تفسیری تفکیک نشده است؛ لذا جداسازی روایات تأویلی از روایات تفسیری و تعیین نوع تأویل آنها اهمیت و ضرورت می‌یابد. در این تحقیق بر آنیم تا این مهم را در مورد روایات تأویلی مرتبط با امیرمؤمنان(ع) در سوره نحل محقق سازیم. این پژوهش در پی یافتن پاسخ به این سؤال است که در روایات تأویلی اهل‌بیت(ع) در سوره نحل چه نوع تأویلاتی در رابطه با امیرمؤمنان(ع) صورت پذیرفته است؟ در این راستا، بر اساس معنای اصطلاحی تأویل قرآن در آیات و روایات، روایات تأویلی سوره نحل از بین روایات تفسیری آن استخراج و با روش توصیفی- تحلیلی مشخص شد که ذیل ۱۵ آیه از سوره نحل، چهار نوع تأویل در ‌روایات تأویلی مرتبط با امیرمؤمنان(ع) وجود دارد که عبارت‌ اند از: معنای باطنی آیه، مصداق باطنی آیه، مصداق آیه در گذر زمان (جری و تطبیق) و مصداق اطلاق یا عموم آیه.
صفحات :
از صفحه 277 تا 297
سیاست‌گذاری مدیریت اعتراض بر اساس آیات شریفه 125 تا 128 سوره نحل
نویسنده:
اصغر افتخاری، سعید نادری اصل
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
هم‌زمان با ظهور و گسترش انواع گوناگون اعتراضات در قالب بخش‌های (اقشار و طبقات) مختلف به‌عنوان پدیده‌های رایج در جوامع امروزی، نحوۀ مدیریت نمودن آن‌ها نیز به‌عنوان مسئله‌ای مهم در عرصه سیاست‌گذاری مطرح‌شده که نظام‌های سیاسی به آن اهتمام ویژه‌ای دارند. در جمهوری اسلامی ایران نیز متأثر از ماهیت اسلامی آن لازم است تا این مسئله از منظر اسلامی موردتوجه قرار گیرد؛ ازاین‌رو پژوهش‌ حاضر از رهگذر تفسیر آیات شریفه 125 تا 128 سوره نحل، در پی پاسخ به این سؤال اصلی است که «دلالت‌های سیاست‌گذارانه قرآن برای مدیریت اعتراض‌ها چیست؟». برای این منظور از ترکیب روش تفسیر قرآن به قرآن و روش تحلیل محتوا استفاده‌شده است تا در ضمن بررسی آیات مبتنی بر آیات دیگر و ارائه مؤیدهایی از تفاسیر قرآنی، دلالت‌های سیاست‌گذارانه به دست آمد. تحلیل 25 کد نشان می‌دهد که اصول حاکم بر سیاست‌گذاری مدیریت اعتراض‌ها عبارت‌اند از: اولویت‌بخشی به کاربست شیوه‌های تعاملی مبتنی بر حکمت، موعظه و جدل با شیوه‌های نیکوتر، کاربرد قاعده مقابله‌به‌مثل با توجه به اصل صبر بر عقاب و رعایت اصول اخلاقی در تمامی مراحل مدیریتی. همچنین بر اساس این اصول سه‌گانه، هشت سیاست در خصوص مدیریت اعتراضات به‌دست‌آمده است.
صفحات :
از صفحه 84 تا 113
گسترۀ «کل شیء» در آیۀ 89 سورۀ نحل: بررسی تطبیقی دیدگاه طباطبایی و حسن‌زادۀ ‌آملی
نویسنده:
عصام سلمانیان ، علی الهبداشتی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
آیۀ 89 سورۀ نحل، معروف به آیۀ تبیان، از زوایای گوناگونی مورد بررسی مفسران و قرآن‌پژوهان قرار گرفته و بیشترین موضوع موردبحث دلالت عبارت «کل شیء» بوده که پرسش‌هایی نیز در پی داشته است: اینکه چگونه متن قرآن می‌تواند حامل معانی بسیار باشد، به‌گونه‌ای که از آن تعبیر به «کل شیء» شود و چه کسانی و از چه طریقی می‌توانند به معانی آن دست یابند. هدف این پژوهش مقایسه و تطبیق دیدگاه‌های علامه طباطبایی و حسن‌زادۀ آملی در تبیین این دو مسئله بوده است: (1) «کل شیء» چه گستره‌ای دارد؟ (2) درک قرآن با وصف «تِبْیانًا لِکلِّ شَیءٍ» ویژۀ چه کسانی است؟ این مطالعه نشان می‌دهد که دیدگاه‌های طباطبایی و حسن‌زادۀ آملی همسوست و بین آن‌ها اختلاف ساختاری و ریشه‌ای وجود ندارد، بلکه تفاوت‌ها صرفاً از جهت اجمال و تفصیل است و به نظر می‌رسد، پاسخ‌های حسن‌زاده همان نگاه طباطبایی بوده که از طریق معرفت نفس برهانی شده است. بر این اساس، این دو دانشور از دو مسیر متفاوت «تِبْیَانًا لِکُلِّ شَیْ‏ء» را بررسی کرده و به اصول واحدی رسیده‌اند.
صفحات :
از صفحه 179 تا 200
حیات و مراتب آن در سورۀ نحل
نویسنده:
ابوالفضل خوش‌منش ، نوشین اله‌مرادی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
سورۀ نحل سوره‌ای است که از حیث بیان تنوع صورت‌ها و تبیین مراتب هستی و حیات و طبیعت، در سراسر قرآن کریم منحصربه‌فرد است. سخنان این سوره در باب پیدایش، مراتب و ماهیت حیات، «خلق و امر الهی»، «جرَیان و سرَیان» آن، گونه‌ها، کیفیت، حقّانیت و حقیقت‌مداری حیات، کلیّات و جزئیات مربوط به انواع آن، در آب و هوا و زمین، از آبزیان دریایی گرفته تا انواع چهارپایان و اشاره به انواع منافع خوراکی، نوشاکی و پوشاکی و ترابری آن‌ها و نیز پرندگان و زنبور عسل و موجودات دیگر، درخور توجه است. روشن است که هدف این سوره از چنین تبیین‌هایی، تذکار انسان و برانگیختن عزم او برای شناخت این مراتب تمام‌ناشدنی حیات و طی طریق رشد و معرفت الهی و تبعیت از اوامر «عدل و احسان و ایتاء ذی‌القربی و خویشتن‌داری از فحشا و منکر و بغی» و رسیدن به «حیات طیبۀ» روحی و معنوی‌ای است که در سیرۀ شخصیت‌های بزرگِ این سوره، از خلیل(ع) تا خاتم(ص) متجلی شده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و استناد به منابع کتابخانه‌ای، برداشت‌های نوینی را از این منظومۀ بزرگ و گویای قرآنی ارائه داده است.
صفحات :
از صفحه 157 تا 180
تطبیق گونه های دعوت به حق در سوره بقره با تکیه بر تحلیل آیه 125 سوره نحل
نویسنده:
غلامحسین اعرابی ، محمدجواد نجفی ، سید محمد سادات تقوی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
خدای متعال در آیه 125 سوره نحل گونه های دعوت به حق را بیان نموده است. حکمت، موعظه حسنه و جدال احسن سه گونه دعوت به حق هستند. پرسش اصلی این نوشتار آن است که گونه های دعوت به حق در خود آیات قرآن مجید به چه صورتی به کار رفته است؟ نوشتار حاضر پس از تحلیل آیه 125 سوره نحل، این شیوه ها را در سوره بقره به عنوان نمونه بر پایه روش پیمایشی و توصیفی بررسی و نمونه هایی از آیات مشتمل بر حکمت، موعظه حسنه و جدال احسن را بازگو نموده است. مطالعه حاضر نشان می دهد گونه های دعوت به حق نه تنها در سوره بقره بلکه در همه آیات قرآن مجید قابل تطبیق اند. به نظر می رسد این شیوه ها در همه سوره ها و آیات قرآن کریم به کار رفته است. توجه به شیوه های دعوت به حق و کاربست آنها در ارتباطات و تبلیغ دینی بسیار اثرگذار است.
صفحات :
از صفحه 137 تا 152
قرآن و آموزه «استعاذه»؛ چالشی پیش‌روی نظریه «تکثر معنا»
نویسنده:
یوسف فرشادنیا ، حمید ایماندار
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
قرآن به عنوان متن و کلام الهی، دارای اعجاز تأثیری و از جهت «لفظ» و «معنا»، امری وحیانی است. از طرفی خدا به پیامبر (ص) هنگام قرائت قرآن، امر(ندبی) به «استعاذه» نموده است. از دیگر سو، «تکثر معنا» به عنوان یک نظریه معنایی در خصوص متون دینی و به‌طور خاص قرآن مطرح است. نوشتار حاضر به شیوه‌ای تحلیلی، بر اساس جدول تحلیل محتوا و ابزار کتابخانه‌ای، نظریه‌ی «تکثر معنا» را بر پایه اثر وجودی و کارکردی آموزه «استعاذه» پیش از قرائت قرآن مورد نقد قرار داده است. قرآن، در موارد مختلفی، امر به «استعاذه» نموده است. طبق بررسی‌های انجام شده، بالاترین فراوانی از جهت «مستعاذه منه»، به «شیطان» تعلق دارد. «صیانت و نفی سلطه شیطان»، «پیشگیری از لغزش در تلاوت و اشتباه در تفسیر» و همچنین «درمان روانی و معرفتی» از آثار وجودی و کارکردی عمده «استعاذه» است. توجه صرف به ظواهر لفظ، عبارت و جمله‌های متن، سهیم بودن تصورات ذهنی و عدم نیاز به کشف و اهمیت «مراد مؤلف» در فهم متن از جمله مفاد نظریه‌های معنایی است که موجب «تکثر معنا» در فهم متون می‌شود. با نظری به دلائلی چون؛ یک: «وحیانی بودن "لفظ" و "معنا" در قرآن»، دو: «تأکید به "استعاذه" پیش از قرائت قرآن» و سه: «کارکردهای سه‌گانه استعاذه قرائت»، «تکثر معنا» در قرآن با چالش مواجه می‌شود. بنابراین باید به آموزه «استعاذه» به عنوان راهبرد عملی قرآنی و دژ محکم در راستای «فهم صحیح قرآن» و پیشگیری از «تکثر معنا» بهره برد.
صفحات :
از صفحه 197 تا 230
تفسیر جامع - جلد 4 (سوره نحل - سوره نور)
نویسنده:
سید ابراهیم بروجردی
نوع منبع :
کتاب , آثار مرجع , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
تهران - ایران: انتشارات کتابخانه صدر ,
چکیده :
تفسیر جامع اثر سید ابراهیم بروجردی از تفاسیر روایی معاصر و به زبان فارسی که از زاویه حدیث به تفسیر نگریسته و معانی آیات را با جستجو در روایات دنبال کرده است. این تفسیر در حقیقت، گردآوری شده روایات تفاسیر امام عسکری، عیاشی و قمی است نه جامع در معانی و روش‌های تفسیری. به همین دلیل باید تفسیر جامع را ترجمه این چند کتاب روایی دانست؛ زیرا مؤلف در این تفسیر جز ترجمه و نقل روایات و دیدگاه‌ها، در نقد و بررسی و تحلیل کلمات سخنی و توضیحی از خود نیاورده است. این تفسیر، احکام فقهی را به تفصیل بیان می‌کند و از قصص قرآن تا آنجا که اخبار و روایات نقل کرده‌اند آورده و نظرات مفسران شیعه را بیان می‌کند. مؤلف در ابتدای کتاب، دیدگاه خویش را این گونه بیان می‌کند: «کتاب‌های زیادی به نام تفسیر به زبان عربی و فارسی از طرف خاصه و عامه نگاشته شده، لیکن در حقیقت بیشتر آنها را نمی‌توان تفسیر نامید؛ زیرا اکثر آنها تفسیر به رأی بوده و تفسیر به رأی حرام است؛ چنانچه بعد از این شرح داده خواهد شد. در قرآن کریم خداوند عظیم فرموده تأویل قرآن را نمی‌داند کسی غیر از خدا و راسخون در علم که ائمه اطهار (ع) می باشند و تفسیر منحصراً بیان ائمه و روایات رسیده از آنهاست و اینگونه تفسیر معدود و آن هم بیش از چند تفسیر نیست و در بعضی از آنها هم به ذکر ادبیات و اِعرابِ قرآن پرداخته و از معانی صرف نظر شده و در اطراف قشر دور زده و از لُبّ قرآن دور گشتند.»
  • تعداد رکورد ها : 10