جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

"اما بنیان‌گذار اسلوب فلسفی‌ تفسیر قرآن در مکتب عقلی اسلامی اابن‌سیناست که نه تنها تفسیرهایی جداگانه بر آیاتی از قرآن‌ نوشت،بلکه تفسیری مشهور نیز بر«آیه نور»در کتاب الاشارات و التنبیهات خود نگاشت که حتی‌ بر مشکاة الانوار غزالی هم،به رغم ضدیت با فلسفهء ابن سینا،تأثیر گذاشت. اما نباید لحظه‌ای تصور کرد که تفسیرهای ملاصدرا بر قرآن صرفا گردآوری بخش‌های گزیده‌شده‌ای از این تفاسیر مشهور همگان و آن چهار اسلوب خاص تفسیر قرآن که در بالا گفتیم یعنی عرفانی،شیعی،کلامی و فلسفی-است؛یا حکمت متعالیه صرفا مجموعه‌ای است از تعالیم مکتب‌های پیش از وی. ملاصدرا در بسیاری از تفسیرهای خود بر قرآن اظهار می‌دارد که معانی گوناگون از طریق الهام از عرش الهی بر او مکشوف آمده است و هیچ‌کس نمی‌تواند معنی باطنی قرآن را جز از راه کشف استنباط کند-مکاشفه«چشم دل»را قادر می‌سازد تا حقایق عالم معنی،و حتی ورای این حقایق را تا حقیقت الهی که قرآن از آن نازل شد، نظاره کند. در واقع،همین نام مفاتیح الغیب را ملاصدرا برای این کتاب خود که مفتاح تفاسیر قرآنی وی‌ است برگزید،زیرا ملاصدرا «در صدد ارائه ابزارهایی است که غیب وجود و قرآن را می‌گشایند. در این تفسیرهای عالیقدر،که تاکنون در خارج‌ از ایران و حتی در سرزمین محل تولد ملاصدرا بسیار کم مورد بررسی قرار گرفته است،یکی از شیواترین تفسیرها را نه تنها دربارهء معنی وحی الهی در قالب کلام الله،بلکه دربارهء معنی آن دیگر وحی ازلی که عالم هستنی و مهبط وجود است نیز می‌یابیم."

نصر مانند سایر سنت گرایان از منتقدین جدی مدرنیسم است. به اعتقاد وی نقد مدرنیسم امری الهی و وظیفه تمام متفکران الهی و اسلامی است. وی تأکید می کند خیر مدرنیسم عرضی و شر آن ذاتی می باشد. وی تنها به نقد نتایج و عوارض منفی مدرنیسم بسنده نکرده و پایه های تئوریک آن را متزلزل می داند. به نظر او فراموشی واقعیت الهی، غیرقدسی شدن معرفت بشری، جایگزینی خدامحوری با اومانیسم، فقدان معنویت از نقدهای مبنایی به تمدن غرب است. هرچند نصر به درستی اصول مدرنیسم را زیر سؤال می برد ولی در معرفی جایگزین مناسب برای آن ناتوان است. پیشنهاد نصر سنت گرایی است که خود مولود غرب بوده و به مشکلاتی دچار است.

"3با وجود این کوشش‌ها هنوز بسیاری از نکات حیات شیخ اشراق و افکار او مجهول مانده و حتی اکثر آثار او و شروح زیادی که در طی قرون بر آن نگاشته شده‌ است در گوشه و کنار کتابخانه‌های ایران و ترکیه و هند و اروپا باقی‌ مانده و استفاده از آنها بآسانی میسور نیست‌4الحق وظیفه‌ محققان ایرانیست که این آثار را احیا کرده و فکر این شخصیت‌ بزرگ حکمت و عرفان را به جهانیان بشناسانند. و بالاخره باید اعتراف کرد،که ممکن است هنوز از کنج و کنار کتابخانه‌های هند و ایران و ترکیه رسائل دیگری از او بدست‌ آید8آنچه باید اکنون انجام گیرد بررسی دقیق این رسائل‌ مشکوک است مخصوصا ادعیه و اورادی که بنام الولادات و التقدیسات‌ معروف است و مطالب مهمی دربارهء مکتب،هرمسی و افکار صابئینی‌ و نفوذ آن در مکتب اشراقی دربر دارد،پس از تعیین صحت و یا سقم نسبت این رسائل و ادعیه به او سپس می‌توان به تنظیم آثار او از لحاظ تقدم و تأخر تاریخ تألیف و روابط فکری بین آنها پرداخت و سیر تفکر این حکیم بزرگ را که در بهار عمر جهان را ترک گفت و با وجود این،شاهکارهای بزرگ فلسفی و عرفانی از خود بجا گذاشت روشن ساخت. بیش از پنجاه اثر بدیع بعربی و فارسی از او باقی مانده که اکثر از لحاظ ادبی شاهکاری در نوع خود میباشد مخصوصا رسائل فارسی که از بهترین نمونه‌های نثر ساده و روان فلسفی بزبان‌ فارسی است‌10 با وجود این سجایا هنوز بسیاری از نکات اساسی مربوط به‌ حیات و آثار و افکارر و مکتب این حکیم کم‌نظیر که برخی از آنها در بالا اشاره شده در بوته فراموشی مانده و چنانکه درخور شان و مقام او است درباره آن تحقیق نشده است."

یکی از مهم‌ترین وظایف مفسران این است که در هر زمان، تفسیری از قرآن ارائه دهند که ضمن منحرف نشدن از مسیر اصیل اسلامی، یارای عرضه اقناعی به دنیای معاصر و تبلیغ مؤثر در جامعه جهانی را داشته باشد. در همین راستا و با همین هدف، کتابی با عنوان (The study Quran) به معنای (قرآن‌شناخت) نگاشته شده است که اخیراً توسط دکتر سیدحسین نصر و همکارانشان با سفارش انتشارات هارپر وان در آمریکا تألیف شده است. مطالب این کتاب مشتمل بر مباحث تفسیری تمامی سوره‌های قرآن از 40 کتاب تفسیری است. به رغم وجود نکات مثبتی که در مولف و اثرش وجود دارد، این کتاب شامل نکات منفی است که بایسته است به نقد کشیده شود. عنوان «تفسیر معاصرانه» از دو جهت برازنده کتاب قرآن‌شناخت نیست، نخست اینکه تفسیرانگاری آن مورد مناقشه است، و دوم اینکه انتظارات مطلوب از متنی معاصرانه که قادر به پاسخگویی به مسائل روز مخاطبان بوده و شایستگی تبلیغ معاصرانه و بهینه قرآن را داشته باشد، در اثر مورد بحث برآورده نشده است. نوشتار حاضر که به روش توصیفی ـ تحلیلی گرداوری شده است، پس از ذکر موارد مثبت، این کتاب را در دو محور کلی و موردی به نقد کشیده است. در نقد کلی به مواردی مانند ترجمه غلط نام تفسیر، نداشتن تخصص نویسندگان در دانش تفسیر و حدیث، محرومیت از تفاسیر مهم شیعه و استفاده از تفاسیر ضعیف اهل سنت و... اشاره شده است و در نقد موردی به بررسی اشکالاتی در تفسیر سوره حمد و برخی از آیات سوره بقره پرداخته شده است.

هرمس‌هاس تاریخ در تاریخ سه هرمس معروف داریم: ۱) هرمِسُ الهَرامس یا هرمسَ الهَرامیشا: [ Hirmis al - haramisah] است که بعضی اورا از نسل کیومرث دانسته و معتقد بودند که وی همان «اخنوخ» و «ادریس» است. اولین کسی به شمار می ­رفت که معرفت آسمان­ها را به دست آورد، علم پزشکی را به مردم آموخته، حروف الفبا و کتابت را ابداع کرده و پوشیدن لباس را به انسان تعلیم داده است. همچنین او کسی است که معابدی برای عبادت خداوند ساخت و طوفان نوح را پیش بینی کرد. ۲) هرمس بابلی: هرمس بابلی است که پس از طوفان نوح در بابل زندگی می ­کرد و استاد پزشکی و فلسفه و علم خواص اعداد بود و علم و فلسفه را پس از طوفان نوح دوباره رواج داد. او کسی است که بابل را پس از نِمرود[Nimrod] بازسازی کرد و علم را در آن جا گسترش داد. او همچنین استاد فیثاغورث نيز بود. ۳) هرمس مصری: هرمس مصری است که در مناف[Manaf] نزدیک فُستات[Fustat] که مرکز علم قبل از اسکندریه بوده است متولد شد و شاگرد آگاثدمون بود. او شهرهای زیادی از جمله اِدسا[Edessa] را ساخت و سفرهای زیادی نمود که در طی آنها وی سنت­هایی را برای مردم هر منطقه مطابق با سنت­های ویژه آنها برقرار کرد. او کتابی درباره حیوانات نوشت و استاد علوم پزشکی، فلسفه، کیمیا و خواص سموم بود. همچنین وی استاد «آسلیپیوس» بود

ترجمه ماشینی: ترجمه جدید و مهم رساله ای بی نظیر و مهم فارسی در باب اسماء الهی در سنت اسلامی.

این کتاب فرهنگنامه ‏ای منسجم و روشمند و تطبیقی از واژگان، ترکیبات و اصطلاحات فلسفه و کلام اسلامی است. مجموع لغات و مفاهیم این فرهنگنامه از متون کهن و منابع جامع فلسفه مشایی، اشراقی و حکمت متعالیه مخصوصا منابع فارسی گزینش شده است. اصطلاحات کلامی نیز مستند به آثار کهن و منابع تخصصی و عمومی است. فهرست این مآخذ و مراجع در پایان کتاب آمده است. در مقدمه‏ ای که سید حسین نصر نگاشته در خصوص سیر فارسی‏ نگاری متون و مفاهیم تخصصی فلسفه بحث شده است. در ادامه ویراستار کتاب روش انتخاب واژه و مراحل انجام کار، شناسایی منابع، واژه‏ گزینی و سبک ویرایش و معادل‏ یابی اصطلاحات را توضیح داده است. متن فرهنگنامه به ترتیب حروف الفبا ابتدا به زبان فارسی و معادلهای انگلیسی تنظیم شده، سپس ترتیب الفبایی اصطلاحات انگلیسی و معادلها و مترادفات فارسی هر واژه آمده است.