جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

اسماء الحسنی و سیر و سلوک الی الله، اثر سید کاظم ارفع، شرحی است بر نام‌های نودونه گانه خداوند بر اساس حدیثی از جناب رسول خدا(ص) که در جوامع روایی شیعه و سنی آمده است. نویسنده بر آن است که جاذبه این اسماء آن‌مایه است که اندک‌آشنایی با آنها معرکه‌ای در دل‌ها برمی‌انگیزد و اندیشه را نسبت به حضرت حق واله و حیران می‌کند. از این گذشته آشنایی با اسماءالله خود یکی از راه‌های شناخت باری است. نویسنده، نخست با تکیه بر لغت‌شناسی آیات و احادیث هر یک از نام‌های خداوند را معنا و شرح می‌کند، سپس راه بهره‌گیری و حظ بندگان از آنها را می‌آورد. به عنوان مثال: ایشان «الله» را اولین نام خداوند است که به آن می‌پردازد و موارد ذیل را مورد بررسی قرار می‌دهد: الله و اختصاص آن به ذات باری، ریشه لغوی واژه الله، امتیازاتی که اهل معرفت برای اسم مبارک الله بر شمارده‌اند، و رابطه الله و مألوه از زبان امام صادق(ع) ارزش و اهمیت ذکر الله. الواحد و الاحد، معنای آنها، فرق میان احد و واحد، سخنانی درباره توحید و جایگاه آن در دستگاه عقیدتی اسلام، نقش فهم درست معنای لا اله الا الله و راه رسیدن به این فهم.

اسلام رو در روی انحطاط معاصر، تألیف منیر شفق و ترجمه غلامحسین موسوی، با هدف ژرف‌نگری تحلیلی در شکست اعراب از اسرائیل و بررسی علل و عوامل آن به رشته تحریر درآمده است. این کتاب علاوه بر مقدمه مترجم، دارای مقدمه‌ای نسبتاً مفصل از سید مهدی هاشمی است که در آن ضمن معرفی کتاب و نویسنده آن، بحثی درباره بحران فکری سیاسی و اخلاقی عارض بر انقلابیون طرح کرده و بینش و تفکر معادلاتی و خودمحوری را مشکل انقلابیون مطرح کرده است. وی انواع خودمحوری را خودی‌گرایی در مقابل جمع، خودمحوری در برابر ناسیونالیزم، خودمحوری در برابر جنبش‌ها و نهضت‌ها و خودمحوری در مقابل کشور برشمرده است. نویسنده درصدد اثبات این مطلب است که هرگونه راه حل نشأت گرفته از تمدن و فرهنگ غرب، قادر به رها ساختن امت اسلام نیست و تنها راه حل، گزینش یک راه قاطع اسلامی است که صحت آن راه و اصالتش مورد تأیید است. این نظر مهمی است که نویسنده ابراز نموده است، زیرا او تئوری‌ها و مکتب‌های متفاوت را آزمایش کرده و براساس تجربه خویش به این ارزیابی رسیده است. ضمناً وی در مقدمه خویش، سیاست سرکوبگری اسرائیل و سکوت کشورهای عربی را نقد و بررسی کرده است. نویسنده در بخش اول، با بحثی در باب چگونگی تأمین یک ملت با طرح اظهار نظر در زمینه تأثیر اوضاع اقتصادی و روابط تولیدی، و اصولاً نظام طبقاتی حاکم بر شکل‌گیری هویت یک ملت معین، به عوامل دیگری نظیر افکار و اندیشه‌ها و عادات و رسوم و تاریخ در ساخت یک ملت توجه نموده است. او چگونگی سلطه استعمار را بر جوامع اسلامی بررسی کرده و خصوصیات تاریخی ویژه، افکار و اندیشه‌ها و تمدن و فرهنگ، اقتصاد و سیاست و جامعه و قوانین را، نکات متمایزکننده منطقه خاورمیانه از نقاط دیگر می‌داند. و نقش اسلام در آن منطقه را ایجاد هویت واحد معرفی کرده است، که این تأثیر تاریخ اسلامی، کاملاً مشهود است و راه حفظ تمدن اسلامی در این منطقه، تقویت معنویت پویای اسلام در دلهای مسلمین است. نویسنده در بخش دوم کتاب، رهاوردهای استعمار در کشورهای اسلامی را بررسی کرده و سلطه‌گری از راه خشونت، و تداوم آن را از سوی امپریالیزم و صهیونیزم بین‌المللی به عنوان عاملی مهم و دارای اولویت خاص برای استعمارگران دانسته است. غارتگری آنان، از طریق خشونت و افزایش سلطه است که یکی از ریشه‌های بدبختی و ناتوانی جهان اسلام است. تجزیه جهان اسلام به دولت‌های کوچک، از دیگر بحران‌ها و مشکلاتی است که در این بخش، نویسنده آن را تحلیل نموده و حاصل آن، از بین رفتن یکپارچگی و هماهنگی و اتحاد اسلامی است. به نظر او، انهدام مبانی اقتصاد سنتی و پی‌ریزی سیستم اقتصادی وابسته از سوی استعمارگران، دیگر مشکل جهان اسلام است که اعتماد به نفس، خودکفایی، تعاون و همکاری اجتماعی را از بین برده و وابستگی اقتصادی را باعث شده و بر عجز و ناتوانی مسلمین افزوده است. حضور فرهنگ غربی و غربزدگی مسلمین و دامن زدن به اندیشه‌ها و افکار تمدن غربی، از دیگر مشکلاتی است که نویسنده آن را تجزیه و تحلیل نموده است. در کنار این مجموعه عوامل، تأسیس دولت اسرائیل مشکل حادی دانسته شده است که استعمار آن را تحلیل کرده و به عنوان عامل تفرقه از آن سود می‌برد. مؤلف در آخر راه برخورد با این مشکلات را، تنها گام نهادن در راه اسلام و ایدئولوژی و آیین این دین الهی بیان کرده است.

اسلام از نظر یک مسیحی، نوشته مصطفی زمانی نجف‌آبادی، در مقام یک فرد متدین به مسیحیت، در این کتاب کوشیده است دیدگاه مسیحیان منصف به اسلام را به‌صورت مفصل و با شیوه‌ای داستان‌گونه گزارش و بررسی کند. این کتاب در سه بخش با عناوین نفود اسلام در کلیسا، حوادث کلیسایی و اسلام از نظر یک مسیحی نوشته شده است. در بخش سوم کتاب که عنوان کتاب نیز به همین نام، نام‌گذاری شده، مؤلف کتاب با برشمردن ویژگی‌های مثبت و منحصر به فردی که مسلمانان از بدو پیدایش اسلام و مخصوصاً در قرون وسطا در علوم و فنون مختلف داشته‌اند، با دیدی احترام‌‌آمیز می‌نگرد و با استناد به منابعی که در اختیار دارد می‌کوشد مسلمانان را به گذشته پرافتخارشان توجه دهد و سهم آنان را در قرن‌ها و اعصار متمادی در اعتلای فرهنگ و دانش جهان، سهمی به‌سزا و ارزشمند تلقی کند. در این میان نحوه برخورد مسیحیان با اسلام و خصومت‌هایی که در طول تاریخ با این دین آسمانی داشته‌اند، از جمله موارد دیگری است که مؤلف سعی کرده است آن‌ها را بررسی کند

اسلام از نظر تورات و انجیل تألیف فرهنگ نخعی، با مقدمه مهندس بازرگان، این کتاب با هدف اثبات حقانیت اسلام و رسالت حضرت محمد(ص) با توجه به مطالبی که در کتاب‌های مقدس دو دین یهودیت و مسیحیت آمده نگاشته شده است. مؤلف کتاب را با توجه به مضامین تورات و انجیل و منابع تحقیقی اندکی درباره این دو دین در یک مقدمه و هفت بخش اصلی به همراه چند ضمیمه به رشته تحریر درآورده است. وی در مقدمه کتاب به طرح بعثت انبیا و پیشوایان سه دین یهود، مسیحیت و اسلام پرداخته و در بخش نخست مطالبی را درباره تاریخ نگارش تورات و انجیل ذکر کرده است. در چهار بخش دیگر تعالیم قرآن و این دو متن مقایسه شده است تا تحریف مضامین این متون و کوشش‌هایی که برخی افراد از جمله پولس رسول برای انحراف دین مسیخیت انجام داده‌اند، نشان داده شود. در دو بخش دیگر (چهارم و ششم) با توجه به مضامین تورات و انجیل، بشارت‌هایی که بر رسالت حضرت رسول(ص) و حقانیت و خاتمیت ایشان آمده، ذکر شده است. در قسمت ضمیمه این کتاب، قصیده‌ای از ادیب الممالک پیشاوری، مطالبی در مورد مقام انبیا در اسلام و نوشته‌ای از مهندس بازرگان درباره اهل کتاب آمده است.

اسلام آیین برگزیده، نگاهی اسلامی به دین‌شناسی تطبیقی، تألیف علیرضا مسجدجامعی، تحقیقی است در برخی مباحث شناخت اسلام و ادیان. مؤلف کوشیده است با استناد به آیات قرآن و روایات به توصیف صادقانه و بی‌تصنع و منطقی از دین اسلام بپردازد و اهداف و مقاصد این دین بزرگ را تبیین کند. بخش دوم کتاب با عنوان اسلام و رویارویی ادیان، «الاهیات تطبیقی»، شامل موضوعات اسلام مصحح انحرافات ادیان، اسلام و مسیحیت، اسلام و آیین یهود و مسیح در قرآن می‌شود. مؤلف در موضوع اسلام و مسیحیت با نگاه انتقادی و تحلیلی به مباحث تثلیث، انجیل‌های چهارگانه، زندگی و تعالیم عیسی مسیح، پولس و افکار و تعالیم وی، جنبه الوهی و بشری بودن مسیح، مناقشات فرقه‌های مسیحی درباره تثلیث و عقاید دیگر دین مسیحیت، به صلیب کشیدن عیسی مسیح و چند موضوع دیگر پرداخته است. مؤلف در همین بخش به‌طور مفصل به بررسی مسیح در قرآن پرداخته و زوایاتی زندگی و تعالیم او را از دیدگاه قرآن بررسی کرده است.

اسلام آيين برگزيده ترجمه جلد اول از کتاب الهدی إلی دين المصطفی اثر محمدجواد بلاغى است كه سيد‌ ‎احمد صفائى در سال 1335 آن را به پایان رسانده است. این کتاب، در ردّ شبهات و اعتراضاتى است كه برخى از روحانیان مسيحى بر اسلام كرده‌اند. در این کتاب، با روش علمى و به ويژه با استناد به اعتقادات عهدين (تورات و انجيل) به ايرادات و اعتراضات مسيحيان نسبت به عقايد اسلامى و شبهات آنان نسبت به قرآن كريم پاسخ گفته شده و دفاعى جالب و مستدل از حريم مقدس اسلام به عمل آمده و با تبليغات نادرست و مغرضانه برخى از كشيشان مسيحى، مقابله‌اى مؤثر گرديده است. ترجمه کتاب با نهایت دقت و وسواس علمى انجام گرفته و مترجم برای روشن شدن مطالب، دو نوع زيرنويس به آن افزوده است: قسمتى از زيرنويس‌ها، عبارت‌هاى تورات و انجيل است كه مؤلف بدان‌ها استشهاد كرده و مترجم عين عبارات عهدين را از ترجمه فارسی آن نقل نموده است. قسمت ديگر از زيرنويس‌ها: داستان‌ها، مثل‌ها و مطالبى است كه مؤلف به اجمال به آن‌ها اشاره كرده و مترجم تفصيل آن‌ها را با مراجعه به منابع معتبر در زير صفحات آورده است. فهرست مطالب در پایان کتاب آمده است.

اسرار خاندان رسول‌الله(ص): ترجمه کتاب سلیم بن قیس هلالی، ترجمه فارسی کتاب سلیم بن قیس هلالى عامرى کوفى (متوفای 76ق) است که توسط محمدرضا سماک امانی، صورت گرفته است. کتاب سلیم بن قیس، از اصول اولیه شیعه است که پیش از دوران امام صادق(ع) تألیف شده است. نعمانی در کتاب غیبت خود، گفته است: همه شیعیان و دانشمندان و راویان احادیث ائمه(ع) بر این باورند که این کتاب، از بزرگ‌ترین اصولی است که اهل علم و حاملان حدیث اهل‌بیت(ع) روایت کرده‌اند و از همه قدیمی‌تر است. متأسفانه مترجم مقدمه‌ای را که در آن، روش و سبک ترجمه خود را توضیح دهد و به خصوصیات و ویژگی‌های آن، اشاره کند، ننوشته است، اما با دقت در متن کتاب و بررسی ترجمه آن، می‌توان دریافت که مترجم، سعی داشته اصل امانت در ترجمه را رعایت نموده و درعین‌حال، ترجمه‌ای روان و سلیس از متن ارائه کند. به‌منظور آشنایی بیشتر با نوع و سبک ترجمه، به بخشی از آن، اشاره می‌شود: «(قال أبان): فحججت من عامي ذلك فدخلت علی علي بن الحسين(ع) و عنده أبوالطفيل عامر بن واثلة صاحب رسول‌الله(ص) و كان من خيار أٌصحاب علي(ع) و لقيت عنده عمر بن أم‌سلمة زوجة النبي(ص)، فعرضته عليه و علی علي بن الحسين(ع) ذلك أجمع، ثلاثة أيام كل يوم إلی الليل و يغدو عليه عمر و عامر فقرآه عليه ثلاثة أيام؛ فقال لي: صدق سليم رحمه الله هذا حديثنا كله نعرفه...». «ابان می‌گوید: در آن سال به حج رفتم. نزد علی بن حسین(ع) رفتم. ابوالطفیل عامر بن واثله، صحابی رسول‌الله(ص) نزد آن حضرت بود. عمر بن ام‌سلمه نیز آنجا بود. من کتاب سلیم را بر او و علی بن الحسین(ع) عرضه کردم. عمر و عامر سه روز، هر روز بامداد تا شب، آن کتاب را بر آن حضرت می‌خواندند. سپس آن حضرت فرمود: سلیم راست گفته است. همه آنها حدیث ماست و همه‌اش را می‌شناسیم...»

إسْتِقْصاءُ النّظَر فِی القَضاءِ و القَدَر کتابی کلامی و به زبان عربی در باب قضا و قدر از مسائل مهم علم کلام، تألیف علامه حلی عالم مشهور شیعه در قرن هشتم هجری. نویسنده در این اثر به تبیین دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره پرداخته است. کتاب مشتمل بر دو رساله است: استقصاء النظر فی القضاء و القدر که علامه حلی در آن، به اهم دیدگاه‌های عدلیه در باب مختار بودن انسان پرداخته و آیات متعددی از قرآن کریم را دلیل می‌آورد. وی همچنین به نقد دیدگاه جبرگرایانه اشاعره پرداخته و به آنها پاسخ می‌گوید. الفرق بین کلام النبی و قول الوصی رساله‌ای مختصر در باب سه مسأله عقیدتی است که شخصی از خواجه رشیدالدین از شاگردان خواجه نصیر پرسیده و علامه حلی که در مجلس حضور داشته، آن مسائل را به تحریر در آورده است.

استراتژی وحدت در اندیشه سیاسی، تألیف سید احمد موثقی، موضوع وحدت و زمینه و سابقه تاریخ آن در جهان اسلام و اندیشه و عملکرد سید جمال‌الدین اسدآبادی را به عنوان منادی وحدت مورد بررسی قرار داده است. این کتاب، دارای مقدمه‌ای نسبتاً مفصل از محمدتقی جعفری است، که به بحث درباره وحدت امت اسلامی پرداخته و امت اسلامی را دارای هویت دینی بیان نموده است. مباحث کتاب در دو بخش و هر کدام با سه فصل تنظیم شده است. در بخش اول، مسئله وحدت و تفرقه در منابع اصیل، و سپس زمینه و سابقه تاریخی وحدت و تفرقه در جهان اسلام‌ به‌ویژه در قرنهای نوزدهم و بیستم و اندیشه و عملکرد سید جمال‌الدین اسدآبادی بررسی شده است. در بخش دوم، آرا و نظریات و عملکرد مصلحان جهان اسلام در بلاد آفریقایی، عربی، شبه قاره هند و در ایران تا انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. در بررسی وحدت از دیدگاه منابع اصیل، این موضوع را از دیدگاه قرآن، سنت، سیره معصومین(ع) و روش علما و اهل فکر – اعم از شیعه و سنی- به تفصیل و با استناد به آیات و روایات متعدد، بحث و بررسی کرده است. در این بخش به‌طور کلی ولایت شیطان و استکبار، ولایت طاغوت و ولایت بیگانگان، اهل کتاب، کفار و ظالمین، از عوامل تفرقه و توحید و وحدت دینی و الهی، ولایت خدا و رسول او و الولی‌الامر، قسط و عدل، امر به معرف و نهی از منکر، تولی و تبری و اعتصام به حبل الله، از عوامل وحدت ذکر شده و هر کدام از اینها با استناد به آیات قرآن مورد بررسی قرار گرفته است. پیمانها و قراردادهای پیامبر(ص) در دوران جاهلیت و در دوران اسلام و تشکیل دولت اسلامی در مدینه توسط پیامبر(ص) را الگوهای وحدت و یگانگی برشمرده شده و راه پیروزی، عبرت گرفتن از سنت تاریخ اسلام بیان شده است. در فصل دوم، با عنوان «زمینه و سابقه تاریخی وحدت و تفرقه در جهان اسلام»، نویسنده بیان می‌کند که به نسبت فاصله گرفتن مسلمین از تعالیم اسلامی و حاکمیت نفس و شیطان و طاغوت و انحرافات و اراده، به تدریج اتحاد و انسجام مبدل به تفرق و تشتت شد. و جهان اسلام زمینه ضعف و انحطاط را فراهم ساخت و با هجوم تمدن غربی و ایجاد تغییرات بنیانی در روابط سیاسی مسلمین، تمدن اسلامی راه ضعف و انحطاط را پیمود. به هر حال در این فصل، سیر دوری از وحدت به تفرقه، از دوران بنی‌امیه و بنی عباس تا زمان جنگ‌های صلیبی، هجوم مغول و سقوط خلافت بغدادی و روی کار آمدن امپراتوری عثمانی، قدرت گرفتن امپراتوری ایران وگسترش روابط جهان اسلام با غرب از قرن پانزدهم میلادی، بیخبری و غفلت مسلمین از پیشرفت علمی و صنعتی غرب، ضعف و تحولات درونی حکومت عثمانی، شکل‌گیری جنبش ترکان جوان و سقوط امپراتوری عثمانی و پیدایش تفکرات ناسیونالیستی و دوری از اتحاد اسلامی، به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته، و در هر مورد استدلال کاملی از طرف نویسنده ارائه شده است. نویسنده در فصل سوم، به عملکرد سید جمال‌الدین اسدآبادی به عنوان اولین منادی وحدت در جهان اسلام، با هدف رهایی از ضعف و انحطاط پرداخته و با تقسیم‌بندی واکنش‌های جهان سوم در برابر تحولات غرب، به طرفداران پیروی از تمدن غربی و غربگرایی (تجدد) و طرفداران احیای تفکر دینی و غرب‌ستیزی (اصلاح‌طلبی دینی)، ضمن بررسی دیدگاه‌های طرفداران این دو دسته واکنش، عملکرد و دیدگاه‌ها و اصول اندیشه سید جمال را که طرفدار دسته سوم واکنش، عملکرد و دیدگاه‌ها و اصول اندیشه سید جمال را که طرفدار دسته دوم واکنش (اصلاح طلبی) بوده، مورد نقد و بررسی قرار داده است و اتحاد اسلامی را اساس ایده مرحوم سید ذکر می‌‍نماید.