جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این کتاب در باره امام دوازدهم، امام زمان(عج). کتاب با رویکرد کلامی و با هدف اثبات مقام و حقانیت امام مهدی(ع)، نگاشته شده و نویسنده با استفاده از تحلیل‌ها و گزارش‌های دیگر نویسندگان، تلاش کرده است تا مباحث مربوط به امام زمان را با نگاهی نو و در سطح متوسط و عامیانه عرضه کند و به شبهه‌ها و پرسش‌های مربوط به آن بزرگوار پاسخ بدهد. کتاب در چهار بخش سامان یافته است. بخش نخست که عنوان کلیات را به خود گرفته، دارای پنج فصل و در آن، از ازدواج امام حسن‌ عسکری(ع) و تولد امام زمان(عج) و امامت آن حضرت و سیمای امام در قرآن و صفات و خصوصیات او، غیبت صغرا، نایبان امام، توقیعات ایشان، غیبت کبرا، غیبت و فواید آن، طول عمر امام، ظهور و نشانه‌های آن و انتظار فرج بحث شده است. بخش دوم، به حکایت‌هایی اختصاص دارد که در آنها کسانی که به خدمت امام زمان(عج) مشرف شده‌اند، گزارش شده که تعداد آنها بر اساس گزارش کتاب، قابل توجه است. بخش سوم، مباحث پراکنده‌ای است پیرامون امام زمان از قبیل طاووس بهشت، قم، بیعت با امام، انتظار فرج، ایمان به حضرت مهدی(عج)، تعیین وقت ظهور، و شیعیان در دوران غیبت. بخش چهارم و پایانی کتاب، در باره دعا و اشعاری در باره امام زمان(ع) است.

موضوع کلی کتاب، تحلیل و نقد دیدگاه‌های مختلف در زمینه علم دینی و علوم انسانی غربی است و در ادامه، الگوی پیشنهادی نویسنده، یعنی الگوی حکمی - اجتهادی در تولید علوم انسانی اسلامی به‌تفصیل مورد آزمون و بررسی قرار می‌گیرد.

درآمدی بر الاهیات اسلام و مسیحیت، نوشته عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، به مقایسه اجمالی بین دو دین هم‌خانواده یعنی اسلام و مسیحیت که امروزه در میان ادیان زنده جهان بیشترین پیرو را دارند، پرداخته است. مؤلف در تبیین هدف از نگارش این کتاب معتقد است که مقایسه آموزه‌های اساسی دو دین باعث می‌شود نقاط مشابه را به هم نزدیک‌تر و نقاط ضعف و افتراق را آشکار سازد و نکته دیگر اینکه مقایسه آموزه‌های دو دین می‌تواند به درک و مفاهمه بهتر آن‌ها مدد رساند. در این کتاب سعی شده است در تبیین آموزه‌های هر سنت، از متون مقدس و نوشته‌های عالمان همان سنت استفاده شود. ازاین‌رو، مؤلف ابتدا به تبیین دو مفهوم «الاهیات» در مسیحیت و «کلام» در اسلام پرداخته و تفاوت‌های آن دو را در این دو سنت دینی آشکار ساخته است، سپس به بررسی مفاهیم بنیادین این دو دین از جمله مفهوم خدا در دو سنت، اسماء و صفات الاهی، بحث اثبات وجود خداوند، تفاوت‌های توحید و تثلیث، تثلیث و نظریه صفات و...، مباحث دیگر و مقایسه آن‌ها با یکدیگر در این دو دین همت گمارده است.

در جستجوى نور، ترجمه و تحقيق ناصر باقرى بيدهندى بر كتاب «مناظرة الشيخ حسين بن عبدالصمد الجبل العاملي مع أحد علماء العامة في حلب سنة 951ق»، شيخ عاملى (م 984ق) است. وى انگيزه ترجمه اين اثر را بهره‌گيرى همگان از اين كتاب دانسته است. مترجم در پيشگفتار كتاب مى‌نويسد: «مناظره، قواعد، شرايط و آدابى دارد كه رعايت آنها بر هر فردى كه هدفى جز وصول به حق و كشف حقيقت ندارد، واجب است تا با رعايت آن، يكى از طرفين مناظره ديگرى را قانع يا ملزم به عقيده خود كند و دست كم امكان گرايش به عقيده خويش را براى طرف مقابل فراهم سازد» وى كتاب حاضر را از نمونه‌هاى بارز دفاع از معتقدات شيعى دانسته و مى‌افزايد: «مباحثى كه در اين اثر مطرح شده، بسيار مستدل و منطقى است. نویسنده طى مناظراتى كه با يكى از دانشمندان اهل سنت ساكن حلب داشته، حقانيت مذهب تشيّع را با نيروى علم و بيان و منطق محكم خود و با استناد به ادلّه متقن و قوى، به سبک جالب و شيرينى به اثبات رسانده است.

درآمدی بر اسلام، توسعه و ایران، مجموعه مقالات سلیمان خاکبان (متولد 1334ش) با هدف طراحی الگوی نوین توسعه دینی و مقایسه آن با دیگر الگوهای توسعه است که در قالب هفت مقاله در موضوعات مربوط به دین و توسعه ارائه شده است. مقاله اول با عنوان «مقدمه‌ای بر زیرساخت‌های الگوی نوین توسعه دینی»، در سمینار اسلام و توسعه در سال 1375ش در دانشگاه شهید بهشتی ارائه شده است. نویسنده در این مقاله بر ضرورت تبیین الگوی نوین توسعه دینی، ضرورت تحول در نظام علمی کشور و نیز تفکر مستقل به عنوان اولین سنگ بنای توسعه تأکید نموده است. در تفکر مستقل، دو اصل معرفت‌شناسی و روش‌شناسی از اهمیتی خاص برخوردار است، که ضرورت دارد با تفکر و اجتهاد و نوآوری، طرحی نو در این اصول بنیان گذاشته شود. نویسنده در پایان مقاله اول، بر ضرورت آشنایی حوزه و دانشگاه با مسائل و مشکلات عینی تأکید می‌نماید. عنوان مقاله دوم، «رسالت حوزه و دانشگاه در فرآیند توسعه دینی» است، که در سال 1373 در هفتمین همایش وحدت حوزه و دانشگاه در دارالشفای قم ارائه شده است. وی در این مقاله، به چهار رسالت مشترک حوزه و دانشگاه اشاره می‌نماید، نخستین رسالت حوزه و دانشگاه، زمان‌آگاهی و حضور در زمان است. دومین رسالت، شناخت دقیق عمیق و جامع نسبت به فرآیند توسعه غربی و الگوی توسعه دینی است. در مرحله سوم، ضرورت تبیین رابطه مثبت دین و توسعه بیان شده است. نویسنده در نهایت، ارائه تعریفی نو از توسعه، جهت پرکردن خلأ ناشی از بی‌اعتباری الگوی توسعه غربی را گوشزد نموده است. مقاله سوم، به نقش بنیادین حوزه و دانشگاه در نظریه‌پردازی الگوی نوین توسعه دینی، اختصاص دارد. این مقاله در هشتمین همایش حوزه و دانشگاه در سال 1374 در محل دانشگاه امام صادق(ع) ارائه شده است. در این مقاله، نویسنده به ضرورت گرایش حوزه‌های علمیه به مباحث کلان اجتماعی از قبیل توسعه و زیرمجموعه‌های آن از قبیل برنامه‌ریزی توسعه و نیز بهره‌برداری از یافته‎‌های علمی دانشگاه‌ها تأکید می‌نماید. مقاله دیگر این کتاب، در بیان ضرورت انقلاب در جایگاه و ساختار ارتباطی پژوهش است، که در چارچوب نظام ارزشی اسلام، فرآیند توسعه و نقش پژوهش، آموزش و صنعت مورد بررسی قرار گرفته است. خاکبان در مقاله پنجم با عنوان «مدیریت عاشورایی»، از محوریت معنویت در توسعه و مدیریت معنوی سخن به میان آورده است. حبّ الهی و عشق به خداوند، از ویژگی این‌گونه توسعه و مدیریت دانسته شده است. نویسنده در دو مقاله دیگر، از بهره‌وری و تعیین نرخ مطلوب ارز در دوران تعدیل و بازسازی اقتصادی سخن به میان آورده است.

درآمدی بر روان‌شناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی، نوشته محمدصادق شجاعی (متولد 1350ش) است. کتاب، مبانی نظری تنظیم رفتار در معارف اسلامی، اصول و قواعد تنظیم رفتار و تقوای عاقلانه یا الگوی دینی تنظیم رفتار را موضوع پژوهش قرار داده است. نویسنده بر این باور است که تاکنون، تنظیم رفتار در اسلام با رویکرد روان‌شناختی در سطح نظام مفاهیم انجام نشده است و هر آنچه بوده، در سطح تک‌گزاره‌ها و تک‌مفهوم‌ها صورت گرفته است؛ بدین‌گونه که یک آیه، یک حدیث و یا یک موضوعی مانند زهد و تقوی بررسی می‌شده است، ولی الگو‌ها و نظریه‌های اسلامی ارائه نگشته‌اند. نویسنده، برای استخراج مدل دینی تنظیم رفتار، با فرایند فقه الحدیثی پیچیده‌ای روبه‌رو بوده است؛ وی در آغاز، با فهم و تبیین گزاره‌های دینی، موضوع‌های گوناگونی را به‌گونه عملیاتی تعریف و مفهوم‌شناسی کرده است تا اینکه توانسته است نظام میان آن‌ها را کشف کند. شجاعی در جستجوی یافتن مؤلفه‌های معنوی برای تنظیم رفتار است و می‌خواهد به این پرسش پاسخ دهد که اگر دانش روان‌شناسی هدف زندگی را رسیدن به لذت بیشتر می‌داند، آیا می‌تواند برای یک مسلمان الگویی در تنظیم رفتار ارائه نماید؟ او در این رابطه، به برخی منابع همچون «أدب الدنيا و الدين» از ماوردی، «منهاج المسلم» از جابر جزائری، «مرآة الرشاد» از مامقانی، «مصباح الشريعة» از حسن مصطفوی و... اشاره می‌کند.

أجوبة المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات، کتابی است حاوی پرسش و پاسخ‌های (استفتائات) فقهی، مطابق به فتاوای آیت‌الله سید محمدعلی علوی گرگانی (متولد 1318ش). این کتاب به زبان فارسی در دو جلد منتشر شده است. در ابتدای کتاب سبب نگارش کتاب و نیاز مراجعه به علمای دینی این‌گونه تبیین شده است: یکی از موضوعاتی که باید مؤمنین متعبد جستجو کنند دستیابی به وظایف شرعی و دینی خود است. مؤمنین گرچه با احکام الهی آشنایی دیرینه دارند و با عمل به دستورات اسلام زنگارها را از دل می‌زدایند لکن هنوز مسائل فراوانی برای آن‌ها در پرده ابهام قرار دارد که پیگیری آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. فلذا برای رسیدن به احکام الهی بهترین و صحیح‌ترین راه‌ها طریقه‌ای است که ائمه معصومین(ع) نشان داده‌‌اند و فرموده‌اند: «و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها الی رواة احادیثنا»؛ یعنی در راه اطلاع‌یابی از مسائل دینی به علماء جامع‌الشرایط فتوا و روایت رجوع نمایید. ازاین‌رو عالمان و فقهای اسلام نیز با تلاش مستمر خود درصدد رفع این مشکل بوده و می‌باشند‏. کتاب حاضر که به نام اجوبة المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات نام گرفته است مشتمل بر مسائل فقهی از تقلید تا دیات است که از محضر مبارک حضرت آیت‌الله‌العظمی علوی گرگانی مدظله‌العالی سؤال گردیده و معظم‌له به‌صورت کتبی پاسخ فرموده‌اند[۲]‏. مسائل ذکر شده در این اثر و در هریک از جلدهای آن، همانند دیگر رساله‌های عملیه به ترتیب ابواب فقهی با کتاب اجتهاد و تقلید آغاز و به کتاب دیات ختم شده است. پس‌ازآن استفتائاتی که در زمینه‌های عزاداری، خانواده، زنان، پزشکی، موسیقی و غنا، فیلم و نمایش ارائه شده است. در جلد دوم کتاب همین ساختار در ارائه مسائل پیگیری شده است؛ اما در هر موضوع استفتائات جدیدی ارائه گردیده است. همچنین احکامی در زمینه امدادرسانی، شهریه، دعا، استخاره و عیدالزهرا و ورزش اضافه شده است. شماره‌گذاری استفتائات هر عنوان از دیگر عنوان تفکیک شده است. فهرست مطالب هر جلد در انتهای آن ذکر شده است.

این کتاب مجموعه مباحث اخلاقى پيرامون سير و سلوك معنوى است كه زير نظر على اكبر رشاد، در سال 1418ق از نوار پياده و تدوين شده است. رساله حاضر، حاوى مباحث كلى و مقدماتى سير و سلوك است و به‌مثابه پيش‌درآمدى بر سلسله دروس اخلاق و عرفان استاد تلقى مى‌شود كه در پژوهشكده فلسفه و كلام پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى آماده گرديده است. هدف از خلقت، فضيلت معرفت، معنا و اقسام معرفت، مكاشفه و مشاهده حق تعالى و تفاوت كشف و شهود، طريق تحصيل معرفت حق، طريق تحصيل حضور، تقدم خودشناسى بر خداشناسى، غايت بعثت انبيا، شرايط و موانع معرفت الله از جمله عناوين مباحث كتاب است.

این پژوهش به بررسی جنبش خوارج در دوره اموی می‌پردازد. با وجود نقش برجسته این گروه در تاریخ صدر اسلام، منابع موجود عمدتاً متأخر، پراکنده و متأثر از دیدگاه‌های خصمانه هستند. فقدان منابع دست اول خارجی و وابستگی به روایات مخالفان، چالش‌های روش‌شناختی قابل توجهی ایجاد کرده است. این تحقیق با بهره‌گیری از شواهد سکه‌شناسی و تحلیل انتقادی منابع مکتوب، به بازخوانی شورش‌های مهم خوارج می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که پدیده خارجی‌گری ناهمگون و پیچیده بوده و باید میان سنت فکری زاهدانه و قیام‌های خشونت‌آمیز ضد حکومت تمایز قائل شد. عوامل جغرافیایی، قبیله‌ای و همزمانی با فتنه‌های بزرگ اسلامی نشان می‌دهد که نمی توان صرفاً تفسیر مذهبی برای همه این شورش‌ها ارائه داد. این مطالعه بر نیاز به بازنگری هر قیام به صورت جداگانه و توجه به زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها تاکید می‌کند. نتایج این مطالعه می تواند زمینه ساز خوانش نوینی از تحولات سیاسی-مذهبی نخستین سده‌های اسلامی باشد.