جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

ایمان دینی در اسلام و مسیحیت، تألیف محمدتقی فعالی، مفهوم ایمان را در دو فرهنگ بزرگ دینی اسلام و مسیحیت بررسی کرده است. مؤلف با بیان این مطلب که در بررسی مفهوم ایمان دینی باید به مسئله ایمان و معرفت و دیگری ایمان و علم اهمیت داد، نوشتار حاضر را در دو فصل کلی حول این دو محور نظام‌مند کرده و در این راستا رابطه ایمان و تعقل، ایمان و عمل، متعلق ایمان و... را ابتدا در فرهنگ مسیحی بررسی و تحلیل می‌کند. مؤلف در فصلی که به ایمان در فرهنگ اسلامی اختصاص دارد، ابتدا با ایضاح مفهومی ایمان می‌کوشد از این مفهوم ابهام‌زدایی کند و دیدگاه خالص قرآن را فراروی خواننده قرار دهد و سپس به رابطه ایمان با اموری مانند عقل، عمل و جایگاه ایمان، افزایش و کاهش ایمان، آثار و علائم ایمان و موانع ایمان از منظر قرآن می‌پردازد. ایمان از دیدگاه روایات، بخش دیگری است که مؤلف با رجوع به احادیث معتبر شیعه و سنی در این زمینه به اهمیت ایمان و عظمت مؤمن، ایمان و ا سلام، ایمان و عمل و درجات ایمان پرداخته است. سپس در بخش دیگر، دیدگاه دانشمندان مسلمان، اشاعره، معتزله و شیعه را در باب ماهیت ایمان و ازدیاد و نقصان آن بررسی کرده است. در فصلی از کتاب که به ایمان در فرهنگ مسیحی اختصاص دارد، مؤلف به دیدگاه گزاره‌ای و دیدگاه اراده‌گرایانه ایمان می‌پردازد و نگاه اندیشمندان مسیحی را در این زمینه جویا می‌شود و در ادامه آرای آن‌ها را نقد و بررسی می‌کند. ارتباط فهم و ایمان، ایمان و تعقل و تحقیق‌پذیری ایمان در مسیحیت از جمله مباحثی است که در ادامه این فصل نقد و بررسی شده است. روش مؤلف در این کتاب، توصیف و مقایسه این دو سنت دینی در مسئله ایمان و تبیین نقاط قوت و ضعف این دو میدان معرفت است.

شیعه از زمان طلوع تاریخ اسلام، در زندگی سیاسی و دینی مسلمانان ظاهر شد و شعار محبت و دوستی آل بیت نبوت (ع) را سر داد و اهداف آن‌ها را هدف و اساس زندگی و عقیدۀ خود قرار داد. شیعه نسبت به آل بیت (ع) ایمانی آورد که هرگز شک به آن راه نیافت؛ زیرا اهل بیت (ع) را به محل و مقام پیامبر (ص) نزدیک‌تر و شایسته‌تر می‌دانست و امام علی (ع) را وصی رسول اکرم (ص) و باب مدینۀ علم و حکمت به شمار می‌آورد. با این که این گروه دوران زیادی را گرفتار حوادث سیاسی و اجتماعی بودند، علیه ستمکاران به پا خاستند و تخت مستبدان را سرنگون کردند و شعار عدالت‌ اجتماعی را فریاد زدند. نگارنده در کتاب حاضر به بیان مطالبی در باب این فرقه از جمله چگونگی تاسیس فرقه، اعتقادات آن‌ها، و روایات مربوط به آن‌ها پرداخته است.

نگارنده در فصل نخست به خصوصیات و مشخصات عرفانی و معنوی انسان و سیر تکاملی او اشاره نموده است و بر این نکته تأکید دارد که برای انسان به تدریج و مرحله به مرحله، جلوه‏های جمال و صفات الهی مکشوف شده و بنابر دیدگاه عارفان، انسان عالیترین و تکامل‏یافته‏ترین آیت الهی است. از این رو او باید همواره نفس و آرزوهای نفسانی را در کنترل خود درآورد و مهار کند. سپس پیرامون نفس ناطقه انسانی و حدوث و قدم نفس از دیدگاه افلاطون, ارسطو و صدرالمتألهین, فرق نفس با موجودات مجرد عقلی و دیگر اصول و مبانی این عنوان بحث‏انگیز فلسفی، چون: ارتباط حرکت جوهری با نفس ناطقه, کمال نفس ناطقه در بعد علمی و عملی, کیفیت ارتباط قوای نفس با بدن, اصالت روح و اثبات آن و بسیاری عناوین دیگر مرتبط با مبحث نفس ناطقه، سخن گفته است و ضمن آن به آرای حکیمان و عارفان هم اشاره می‏نماید. مصباح هدایت عرفان و کشتی نجات توحید با توجه به الگوی متعالی هدایت و ارشاد حسین بن علی (ع), عزت حسینی, تفسیر و تجلی عالیترین آرمان انسانی, شناخت دنیا و نیز مهمترین وظیفه سالک در کوی معرفت با محوریت شناخت نفس به عنوان کلید سعادت، از دیگر مباحثی است که نویسنده بدانها می‎پردازد. او در دنباله سخن خود درباره زهد و خصوصیات و مشخصات زاهد با استناد به معارف حکیمانه و عارفانه نهج‏البلاغه و دیگر منابع حدیثی بحث می‎کند و در بخش پایانی، موضوع فروغ اندیشه را که یک مبحث ظریف و پیچیده فلسفی و عرفانی است؛ مورد پژوهش قرار می‏دهد.

انساب‌نگاری شیعه تا پایان قرن هفتم هجری، تألیف سید محمدرضا عالمی (متولد 1359ش)، نقش شیعیان در انساب‌نگاری مسلمانان و تطورات آن را در آغاز انساب‌نگاری تا پایان قرن هفتم هجری مورد بررسی قرار داده است. از لحاظ موضوعی انساب‌نگاری شیعیان اعم از امامی، زیدی و اسماعیلی مورد نظر است. نویسنده در مقدمه کتاب در ذکر پیشینه نگارش در موضوع انساب‌نگاری شیعه و ضرورت این تحقیق تصریح کرده که «به‌طور خاص کتاب یا مقاله‌ای در مورد تطورات انساب‌نگاری شیعیان وجود ندارد». پژوهش حاضر دارای پنج فصل است؛ در فصل اول با عنوان کلیات، به مطالبی مانند مفاهیم، پیشینه انساب‌نگاری در میان ملت‌ها و انساب و انساب‌نگاری از دید آیات و روایت پرداخته شده است. در فصل دوم با عنوان انساب‌نگاری اسلامی، به مطالبی چون تاریخچه انساب‌نگاری در میان مسلمانان، کتاب‌شناسی علم انساب، جایگاه علم انساب در طبقه‌بندی علوم، عوامل رشد و کارکردهای انساب‌نگاری، روش‌ها و سبک‌های انساب‌نگاری پرداخته شده است. شکل‌گیری انساب‌نگاری عمومی در بین شیعیان و بررسی ‌تألیفات آنان در این زمینه به‌همراه تأثیر و تأثر انساب‌نگاری شیعیان و اهل سنت و منابع مؤلفان شیعه در انساب‌نگاری عمومی، مطالب مطرح‌شده در فصل سوم با نام انساب‌نگاری عمومی شیعیان است.‏ مهم‌ترین تألیفات شیعیان در انساب‌نگاری عمومی که تأثیر بسزایی در جریان کلی انساب‌نگاری داشته‌اند و در دسترس هستند، عبارتند از: جمهرة النسب، نسب معد و اليمن الكبير، الإكليل، الإيناس بعلم الأنساب و... که در این تحقیق به آنها پرداخته شده است. در فصل چهارم، به تاریخچه اختصاصی شیعیان، دلائل پیدایش، شکوفایی و جریان شکل‌گیری انساب‌نگاری انساب آل ابی‌طالب پرداخته شده و سپس نگاشته‌های مؤلفان شیعه در این زمینه یکایک بررسی شده‌اند. در فصل پایانی و در ادامه بررسی انساب‌نگاری اختصاصی شیعیان، به مباحث انتزاعی و تحلیلی پرداخته شده که شامل انساب‌نگاری با منصب نقابت، محدوده جغرافیایی شبکه علمی نسّابه‌ها، نحوه ارتباط انساب‌نگاران اصلی و ویژگی‌های آنها، نقش مؤلفان امامی‌مذهب در انساب‌نگاری طالبیان و منابع انساب‌نگاران در انساب طالبیان است. منابع استفاده‌شده در این تحقیق را می‌توان به سه دسته عمده به شرح ذیل تقسیم کرد: کتاب‌های انساب؛ فهرست و رجال و منابع دیگر مانند کتب معجم، تفسیر و تاریخ عمومی که در جای‌جای کتاب و به‌واسطه نیازی که به آنها احساس شده، مورد استفاده قرار گرفته‌اند

در این کتاب آیات قرآنی، سخنانی از نهج البلاغه و اشعاری در وصف مراحل مرگ و عالم بعد از مرگ به همراه تصاویری درج شده است.

ایمان در لغت به معنی تصدیق نمودن و مومن یعنی تصدیق کننده است ودر اصطلاح عبارت است از ایمان به خدا و جهان اخرت و نبوت ورسالت پیامبرگرامی اسلام(ص). سلف اصلی است که دلالت برتقدم وسبقت دارد.پس سلف کسانی هستند که گذشته اند. دربین مذاهب کلامی واعتقادی اهل تسنن ،دومذهب کلامی دراستان نمایان است.۱٫مذهب کلامی ماتریدیه. ۲٫اهل حدیث(غیرمقلد). اهل حدیث گروهی وجریانی درمیان اهل حدیث بودند که عهده دار گرداوریرو اموزش و گسترش احادیث بودند وبا استناد به ظاهر احادیث ،درباره مسائل اعتقادی و فقهی نظر می دادند و استفاده کنندگان از روش های استدلالی عقلی در زمینه فقه و کلام را نکوهش می کردند. ابو منصور ماتریدی درروستای ماترید از توابع سمرقنددر ماوراءالنهر به دنیا امد.وی نزد علمای مشهورزمان خود که همه از شاگردان و پیروان ابو حنیفه بودند تلمذ کرد. کتاب های موجود ماتریدی عبارتند از کتاب توحید و تاویلات اهل السنت. امروزه اندیشه کلامی ماتریدیه در بلاد شرقی و شمال جهان اسلام حاکم است واهل تسنن سیستان وبلوچستان نیز ماتریدی هستند. ابن عثیمین می گوید پس اشاعره مثلا و ماتریدیه از اهل سنت و جماعت شمرده نمی شوند و علتش را چنین بیان می کند که چون انان مخالف انچه پیامبر (ص)و اصحابش در اجرای صفات خداوند سبحانه و تعالی بر حقیقتشان می باشد هستند. علل نفوذ سلفی گری در استان سیستان و بلوچستان:۱٫انگیزه های سیاسی ۲٫وابستگی فکری اکثر اخل تسنن استان به دیوبند ۳٫فعالیت غیرمقلدین دراستان ۴٫وتبیتگی مالی به وهابیت ۵٫احساس ظلم وتبعیض نظامدر حق اهل تسنن ۶٫برداشت های غلط از برخی رفتارهای غلط شیعه ۷٫ایجاد شکاف بین اهل تسنن و آموزه هایی از مکتب اهل بیت علیه السلام. برخی راه کارهایی برای مقابله با سلفی گری نیز بیان شده است.