جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یکی از مسایل اساسی و بحث‌برانگیز در حوزة اندیشة سیاسی، نظریة اسلام دربارة سیاست و به طور کلی حکومت دینی است. معیار دینی بودن نظام سیاسی تحقق اهداف و غایات دینی است و ممکن است متناسب با شرایط اجتماعی، فرهنگی و سطح آگاهی مردم، رسیدن به این اهداف از روش‌های گوناگون باشد. حکومت دینی به این معناست که افزون بر آنچه همة حکومت‌ها برای ادارة جامعه و تامین نیازهای مردم می‌خواهند انجام می‌دهند، تحقق اهداف دین قانونمند شده و ضمانت اجرایی نیز داشته باشد. جهت روشن شدن این مساله لازم است دانسته شود که دین مجموعه‌ای از عقاید، اخلاق و احکام فرعی عملی است که هر سه ویژگی در نظام سیاسی نیز وجود دارد، در نتیجه حکومت دینی جدای سیاست نخواهد بود. کتاب حاضر، که در قالب پرسش و پاسخ تنظیم شده است، به بررسی مبحث حکومت دینی سیاسی و حقوق انسان از منظر آیت‌الله منتظری اختصاص دارد. در این کتاب به پرسش‌هایی چون: معیار دینی بودن نظام سیاسی چیست؟، شرط اعلمیت در فرض تفکیک قوا چیست؟، دموکراسی و حکومت دینی چیست؟ و... پاسخ داده می‌شود.

حجاب در فرهنگ اسلامی، اثر حمید میرخندان،‌ کتابی است که به پوشش بانوان در جامعه اسلامی اختصاص یافته است. پوشش زنان ابعاد گوناگونی دارد که می‌توان آن را از جنبه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی مطالعه و بررسی کرد. باید گفت که ادیان الهی، همگی حقیقت پوشش زن را تأیید کرده‌اند. در این میان، واقعیت بیین شده از دیدگاه دین، بیانگر آن است که حجاب، کلید تعدیل تمایلات جنسی و کنترل فضای ارزشی در جامعه است و این در حالی است که رابطه مستقیم رعایت حجاب و عفاف در سلامت روحی فرد و انسجام خانواده، حقیقتی انکارناپذیر است. مجموعه حاضر به همت مرکز امور زنان و خانواده به منزله ستادی سیاست‌گذار در امر تحکیم خانواده، به دلیل اثر و نقش مستقیم حجاب در این امر مهم با عنوان‌ها و موضوع‌های زیر تألیف شده است: مفاهیم (حجاب، لباس، پوشش)، تاریخچه پوشش زنان، تشریح پوشش زنان در اسلام (آیه عدم تبرج، آیه حجاب، آیه جلباب، آیه آشکار نکردن زینت «عدم ابداء»)، بسترها و زمینه‌ها، احکام و آداب (استثناءها، محارم، خواستگارها، مرد معالجم (پزشک)، کودکان، زنان مسلمان، مردان سفیه، پوشش عبادی)، تنوع‌پذیری و پوشش (نوع،‌ رنگ)، آثار پوشش اسلامی (حفظ شخصیت انسانی، آرامش جنسی، ایجاد امنیت، سالم‌سازی فعالیت‌ها، تحکیم خانواده و تأثیر سیاسی)، حکومت و پوشش زنان (امر به معروف و نهی از منکر، حقوقی یا اخلاقی بودن پوشش اسلامی، قاعده تعزیر و مصالح نظام اسلامی)، انتقادها از پوشش اسلامی (عفاف؛ نه پوشش اسلامی، افزایش التهاب جنسی، آزادی زنان،‌رکود فعالیت‌ها)، عوامل گریز از پوشش اسلامی (علل سیاسی، روش، افراط و تفریط، حال و گذشته تاریخی، الگوی فعالیت زنان)، ارتقای فرهنگ پوشش اسلامی (آیا امیدی هست؟، نگاه جامع، تلقی مشترک، روش)

حجت موجه پاره‌اى از اختلاف نظرهاى شيعه و اهل سنت در مهدویت، اثر فارسى مصطفى اسفنديارى، پژوهش و تحليل انديشه‌هاى فرق و مكاتب مختلف درباره مهدویت با تأكيد بر بررسى موارد اختلاف شيعه و سنى است. كتاب با مقدمه مؤلف آغاز شده و مطالب در شش فصل ارائه گرديده است. نویسنده در خلال مباحث، ضمن يافتن مهم‌ترين اختلاف نظرهاى شيعه و سنى درباره مهدویت، تلاش كرده پاسخ‌هاى دقيق، مستند و مستدلى را براى پرسش‌هاى موجود در اين زمينه، از قبيل اين كه «آيا مهدى يك عنوان عام بوده و يا شخص معينى است؟»، «نام او و پدرش چيست؟»، «آيا متولد شده و يا در آينده به دنيا خواهد آمد؟» و... يافته و از ره‌گذر واكاوى در متون متواتر و صحيح دينى تاريخى، نتايج ارزشمندى به دست آورد. وى به دنبال اثبات اين است كه از ديدگاه شيعه، مهدى موعود(عج) براى تداوم امر ولايت و امامت متولد شده و روزى به اذن خداوند ظهور خواهد كرد؛ اما سنيان معتقدند او در آينده متولد خواهد شد. او ضمن بررسى مفاهيم مهدویت، مهدى، انتظار فرج، موعود و فوتوريسم، به مشتركات اديان در اين خصوص پرداخته و مبانى و مستندات قرآنى و روايى مهدویت را آورده است. وى ضمن دفاع از تواتر احاديث مهدویت، به ارائه ديدگاه‌هاى عالمان غيرشيعى پرداخته و موارد اختلاف آن‌ها را با مبانى شيعه مشخص كرده است. او سپس اثبات مى‌كند كه انديشه مهدویت، از باورهاى اصيل اسلامى است كه در قرآن و سنت نبوى ريشه دارد. در فصل آخر كه به منكران مهدویت اختصاص يافته، نگرش ابن خلدون و عبدالله بن زيد آل‌محمود نقد شده است. كتاب، حاصل پايان‌نامه نویسنده در مقطع كارشناسى ارشد در رشته فلسفه و كلام اسلامى بوده و نكته قابل تامل آن، جمع‌بندى و نتيجه‌گيرى در پايان هر فصل مى‌باشد كه به صورت خلاصه آورده شده است. مقدمه، ضمن توضيح واژگاه مهدى شخصيه و نوعيه، به برخى انگيزه‌هاى منكران مهدویت اشاره و آن‌ها را تشريح كرده است؛ از جمله: جهل و نادانى، انگيزه‌هاى سياسى و نابودى روح اميد در امت‌ها. نویسنده در نخستين فصل، مفاهيم واژگان و اصطلاحاتى؛ مانند مسيانيسم، فتوريسم، انتظار فرج و... بررسى كرده و با ارائه شواهدى مستند، بر اين نكته تأكيد ورزيده است كه باورمندى به دولت مصلحى نجات‌بخش، باورى مشترك در ميان تمام بشريت است. آنچه به نظر وى داراى اهميت بوده، ارائه شواهدى معتبر و مستند از بشارت‌هاى كتب آسمانى درباره آن موعود منتظر مى‌باشد كه هر خواننده‌اى را به تأمل و تفكر وامی‌دارد؛ اين فصل گوياى اهميت و جايگاه اين مسأله بوده و همچنين پاسخى است، براى آن دسته از مستشرقان و يا مسلمانانى كه به نتوانسته‌اند، اهميت مهدویت را درك كرده و به انكار يا تضعيف پايه‌هاى اين باور اصيل انسانى - الهى پرداخته‌اند. وى فصل دوم را، به تبيين دلايل اصالت اين باور اختصاص داده و طى آن با ارائه مداركى از نصوص دينى و آثار عالمان، به اثبات ريشه‌هاى عميق مسئله مهدویت پرداخته است. در اين فصل، علاوه بر جمع‌آورى شواهد تاريخى مهدویت و اثبات پيشينيه آن در لابه‌لاى نخستين كتب و آثار برجاى مانده از پيشينيان، توجه ويژه‌اى به اصالت انديشه مهدویت در قرآن شده است؛ به اين منظور، نویسنده ابتدا مفاهيمى؛ چون «تأويل»، «جرى و تطبيق» را توضيح داده و آن‌گاه با ارائه نمونه‌هايى از برخى آيات، به اين مهم اقدام كرده است. ضمن آن كه، آن‌چه به عنوان دليل يا گواه در اين فصل مطرح شده، مدارک و شواهدى است از آثار و تفاسير عالمان شيعه و عامه كه هر يك با توجه به شأن نزول، نكات تفسيرى و تأويل آيات، به مسأله مهدویت اشاره نموده‌اند. در سوم، به مهم‌ترين موارد اختلاف نظر مسلمانان در مسئله مهدویت، اشاره شده و عباراتى از عالمان مسلمان در اين باره عرضه گرديده است. در ادامه، نویسنده به اثبات تواتر احاديث و روايات مهدویت اهتمام ورزيده و به بررسى دسته‌هايى از روايات معتبر اسلامى پرداخته است تا در اين رهگذر، مطالبى؛ چون بشارت‌هاى نبوى به آمدن دوازده امام بعد از او، تصريح به نام آن‌ها، امامت قطعى ايشان و قرين بودن‌شان با قرآن، به اثبات برسد. چهارم، اشاره به تعدادى از بشارت‌هاى نبوى درباره مهدى موعود(عج) و بررسى مفاد آن‌ها است. در اين فصل دسته‌هايى از روايات ضعيف كه در برخى از منابع روايى اهل سنت آمده است، مورد نقد و بررسى قرار گرفته و با ارائه دليل‌هاى علمى و معتبر، ضعف و بى‌اعتبارى آن‌ها نشان داده شده است. نویسنده در پايان با استشهاد به اظهارات و نوشته‌هاى برخى عالمان اهل سنت، بر اين نكته تأكيد كرده است كه مهدى موعود امامى است، از امامان اهل‌بيت نبوت كه از اولاد امام حسين(ع) بوده كه در نيمه شعبان 255ق متولد شده و فرزند امام حسن عسکری(ع) است. پنجم، به مهم‌ترين سرفصل‌هاى باور مهدویت در نگاه شيعه اماميه اشاره كرده و ضمن برشمردن ويژگى‌هاى معروف آن موعود منتظر، در يك تحليل جامعه و دقيق، مسئله ولادت آن حضرت، محل تولد و مراحل زندگى آن امام بزرگوار، مورد كنكاش و تحقيق قرار گرفته است. در اين ره‌گذر، به چندين پرسش درباره رمز و راز طول عمر، فلسفه غيبت و امامت در ايام كودكى و... نيز پاسخ داده شده است. آخرين فصل، به منكران مهدویت و كسانى كه به تضعيف پايه‌هاى اين باور اصيل يا انكار و ردّ آن اقدام كرده‌اند، اختصاص داده شده و ضمن برشمردن نام برخى از ايشان، به نقد و ارزيابى انديشه‌هاى آنان پرداخته شده و تلاش شده است تا پاسخ‌هاى مستندى كه از سوى عالمان اهل سنت ارائه شده، در مقام نقد و بررسى جمع‌آورى شده و در پايان با جمع‌آورى رواياتى چند، پيامد انكار مهدویت متذكر گرديده است. آن چه با مطالعه كتاب به دست مى‌آيد، عبارت از اين است كه: مهدى موعود(عج)، حقيقتى ريشه‌دار در تمام اديان و از جمله دين مبين اسلام بوده كه انكار هيچ منكرى را بر نتابيده و برخى آيات قرآن درباره ظهور او در آخرالزمان تأويل شده است. روايات مهدویت، متواتر بوده و هيچ خدشه و تضعيفى بر آن‌ها روا نيست. اين روايات آمدن مهدى معينى را با اوصاف خاص، بشارت داده و او را از ائمه اهل‌بيت(ع) و از خاندان رسول اكرم(ص) برشمرده است.فهرست مطالب در ابتدا و فهرست منابع مورد استفاده مؤلف در انتهاى كتاب آمده است. پاورقى‌ها به ذكر منابع و توضيح برخى كلمات و عبارات متن پرداخته است.

حریم قدس: مقاله‌ای در سیر و سلوک إلی الله، اثر سید محمدمحسن حسینی طهرانی، مقدمه‌ای است بر ترجمه فرانسه «رساله لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب»، تألیف علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی که اینک به‌صورت مستقل، منتشر شده است. ازآنجاکه رساله «لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب» که تقریرات مباحث سلوک علمی و عملی علامه طباطبایی می‌باشد، دارای مزایای فریده و شاخصه‌های وحیده است (که به اعتقاد نویسنده، مانند آن در لغت عرب و عجم یافت نخواهد شد و به تصدیق اهل نظر، مکتوبی بدین شیوایی و جامعیت در بیان مراتب نفس و ایمان و کیفیت سیر و سلوک الی الله و رفض بوادی عائقه و اهواء صارفه و عبور از عوالم ضلالت و غوایت و کثرات و توهمات و لزوم استمداد از تربیت و ارشاد استاد کامل در مراحل مختلفه سیر نوشته نشده است) مبتنی بر مبادی و اصول مفروغه سیر و سلوک الی الله است، از قبیل مقام و منزلت انسان در جایگاه خلقت عالم امکان و کیفیت سیر او به‌سوی کمال و فعلیت و لزوم بعثت انبیاء و رسل الهی در تربیت نفوس مستعده و همچنین ضرورت ارشاد و دستگیری استاد کامل و مهذب نفوس و نیز ضرورت حرکت و سیر در مسیر عرفان و توحید و تولی به ولایت اهل‌بیت(ع) و تبری از اعدا و مخالفین ایشان باطنا و ظاهرا و افتراق مکتب توحید با سایر مکاتب منحرفه و منعزله از وقایع و حقیقت، لذا به انتشار آن، اقدام گردیده است.این رساله که اصل آن به فارسی می‌باشد، تاکنون به زبان عربی و انگلیسی ترجمه شده و موجب اعجاب و تحسین خوانندگان گردیده و زمینه تحول و تبدل جدی را در ضمیر و نفوس مستعده آنان، پدید آورده است. همچنین این رساله، به‌عنوان یک منبع تدریس در میان برخی از دانشگاهیان معروف و معتبر دنیا، رایج و دایر گشته است.از جمله مطالب کتاب، بحث پیرامون این موضوع است که هر عارفی که ظهور خوارق از او بیشتر باشد، حظ کمتری از معرفت دارد. از دیگر مطالب کتاب، می‌توان به اشکالات وارده بر مکتب تفکیک و سیره بزرگان سیر و سلوک تا وصول به مرتبه ذات احدیث اشاره نمود

حضرت مهدى منتظر عليه‌السلام در انديشه اسلامى به قلم محمدباقرمحبوب القلوب به زبان فارسى ترجمه شده است. اصل كتاب به زبان عربى تأليف سيد ثامر هاشم العبيدى است. مترجم، در مقدمه پيرامون تأليف كتاب چنين بيان نموده است: «نوشتارى كه پيش رو داريد ترجمه كتاب «المهدي المنتظر في الفكر الإسلامى» است. مؤلف محترم سعى نموده جواب‌هاى متقن و محكم به شبهاتى كه در رابطه با برخى از موضوعات مهدویت مطرح شده، ارائه نمايد و از اين رهگذر مطالب «احمد الكاتب» را به‌طور مستقيم و غيرمستقيم نقد كرده است.». كتاب، مشتمل بر دو مقدمه از مترجم و مؤلف و متن است. متن بسيار دقيق و منظم و به قلمى ساده و روان، در سه فصل و يك خاتمه ترجمه شده است. فهرست مطالب و موضوعات در ابتداى كتاب ذكر شده است. مترجم، توضيحات، منابع و مصادر را به صورت كامل در پاورقى بيان نموده است.

حقوق بشر و کثرت‌گرایی دینی، تألیف سید حسن امین، موضوع حقوق بشر و پلورالیسم و کثرت‌گرایی دینی را از ایران پیش از اسلام تا عصر پهلوی مورد بررسی قرار داده است. این کتاب در 12 بخش در حاشیه سه بحث وسیع‌تر، یعنی پلورالیسم دینی، آزادی مذهبی به عنوان حقوق بشر، و روابط بین‌الملل اسلام، به بررسی زمینه حقوقی و تاریخ حضور اقلیت‌های مسیحی در قلمرو اسلام به‌طور عام و گفت‌وگو بین مسیحیان و مسلمانان و تبلیغ مسیحیت بین مسلمانان، به‌طور خاص، می‌پردازد. مؤلف پس از ارائه چهارچوب نظری این بحث با سلسله مراتب تاریخی به چرایی و چگونگی گفت‌وگو یا مجادله و مناظره میان مسیحیان و مسلمانان می‌پردازد و این موضوع را از دو بعد مختلف بررسی می‌کند: یکی به اعتبار گفت‌وگوی مسیحیان با مسلمانان در قلمرو اسلام. در حقیقت پژوهش حاضر بیشتر ناظر بر شق اخیر است و بیشتر به چگونگی گفت‌وگو و مجادله و مباحثه مسیحیان در قلمرو اسلام می‌پردازد، یعنی نخست تبلیغ مسیحیت در ایران را در قبل از اسلام و سپس تاریخچه آمدن مبلغان و پادریان مسیحی در عصر اسلامی مخصوصاً پس از سقوط بغداد تشریح می‌کند و بعد از آن با تکیه مخصوص بر فعالیت مبلغان مسیحی در عصر صفوی و بعد پیشینه ردیه‌نویسی‌های عالمان مسلمان را در برابر مسیحیان در عصر قاجاری بررسی می‌کند. مؤلف در پایان کتاب نیز مواضع جمهوری اسلامی ایران را در این باب تشریح کرده است.

این کتاب به منظور خرافه‌زدايى از مباحث «امام‌پژوهى» در گستره حديث و ترويج ديدگاه عالمان شيعى در خصوص تحريف‌ناپذيرى قرآن كريم، تدوين شده است.

این کتاب که حاصل مباحث حلقات علمی برگزارشده توسط مؤسسه صراط مبین هدایت است، به بررسی مباحث بنیادین و مهم مربوط به ولایت فقیه در حکومت اسلامی می‌پردازد.

جستارهایی در مدرسه کلامی حله، مجموعه مقالاتی در معرفی و بررسی جریان‌ها و اندیشه‌های کلامی مدرسه کلامی حله، در بستر بازشناسی اوضاع سیاسی، فرهنگی و اجتماعی حله، جریان‌های فکری و اندیشه‌‌های کلامی اندیشمندان این مدرسه است که به همت محمدتقی سبحانی و محمدجعفر رضایی و جمعی از محققین نگاشته شده است.کتاب "جستارهایی در مدرسه کلامی حله" با ارائه مجموعه‌ای از پژوهش‌ها، به معرفی و بررسی جریان‌ها و اندیشه‌های کلامی این مدرسه در بستر اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته که راه را برای فهم دقیق تر تاریخ کلام امامیه هموارتر می سازد. این کتاب دربردارنده ۲۶ مقاله برای بازشناسی اوضاع سیاسی، فرهنگی و اجتماعی حله، جریان‌های فکری و اندیشه‌‌های کلامی اندیشمندان این مدرسه کلامی است. شهر حله را در اوایل قرن ششم مزیدیان، که گرایش‌هایی شیعی داشتند، بنا کردند. حکومت مزیدیان بیش از نیم قرن دوام نیاورد و از نیمه‌‌های قرن ششم، حله بین عباسیان و سلاجقه دست به دست می‌‌شد، ولی مردم آن همچنان بر تشیع خود پافشاری می‌‌کردند. در اواسط قرن هفتم که هلاکو به شهر بغداد لشکر کشید، حله با درایت برخی از عالمان امامیه از حمله مغولان در امان ماند. امیران مغول در دوره‌‌های بعد نیز با مردم حله به خوبی رفتار کردند. البته این وضعیت با ورود سپاهیان تیمور و فتح حله در سال ۷۹۵ هجری قمری پایان یافت و این شهر تا اوایل سده نهم بارها بین خاندان تیمور و جلایریان دست به دست شد و آرامش خود را از دست داد. در سده نهم نیز این شهر محل تاخت و تاز و درگیری بین قراقویونلوها، آق‌قویونلوها و مشعشعیان شد تا جایی که بسیاری از عالمان حله به شهرهای دیگر، به‌‌خصوص نجف، نقل مکان کردند...این حوزه علمی نقشی جدی در تثبیت و تکمیل دانش‌های مختلف در تاریخ اندیشه امامیه داشته است. در حوزه دانش کلام، متکلمان حله مانند علامه حلی و شاگردانش با پیروی از خواجه طوسی و با بهره گیری از ادبیات فلسفه مشاء و پذیرش علم منطق در عین پافشاری بر اندیشه‌های اصلی متکلمان امامیه در مقابل فلاسفه، سبک و سیاقی جدید به مباحث کلامی دادند. تحولات کلام امامیه در این دوره در روش و همچنین ادبیات علمی چنان است که می توان مدرسه کلامی حله را از مدارس پیشین متمایز کرد.کتاب در سه فصل تنظیم شده است: فصل اول: زمینه‌‌های شکل‌‌گیری مدرسه حله، فصل دوم: جریان‌‌های فکری مدرسه حله، فصل سوم: اندیشه‌‌های کلامی. در فصل او چهار مقاله، فصل دوم هفت مقاله و در فصل سوم شانزده مقاله گنجانده شده است.