جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فرهنگ را می توان یکی از موضوعات مهم علوم انسانی به ویژه علوم اجتماعی دانست.، اهمیت فرهنگ در جایی است که دانشمندان علوم اجتماعی معتقدند تنها عاملی است که می تواند آجرهای اجتماعی را مانند ملات کنار هم بگذارد و افراد زیادی را به نام جامعه گرد هم بیاورد و بسازد. زیرا افراد با شخصیت های متفاوت و عقاید متفاوت فقط می توانند در چارچوب فرهنگ عامه پذیرفته شده توسط اکثریت ارتباط برقرار کنند و روابط برقرار کنند. خود سازمان دهی (مریجی، 1387، ص 64) علوم اجتماعی، فرهنگ به علم و عادات، عادات و سنت ها و چیزهایی اطلاق می شود که بین مردم و ملت وجود دارد. که مردم این قوم به فهم و دانش و یا فرهنگ آن معتقدند مجموعه ای از علم، دانش، هنر، افکار و عقاید، هنجارها و رفتار است. اصطلاح علم اجتماعی، فرهنگ به معنای علم و رفتار، رفتار و فرهنگ و چیزهایی است که بخشی از مردم و ملت بوده که آن اعضا از آن آگاه بوده و به آن عمل می کرده اند. و یا فرهنگ مجموعه ای از دانش، هنر، عقاید و باورهاست، مقررات و آداب و رسوم. فرهنگ در اصطلاح اندیشمندان اسلامی تعاریف مختلفی دارد که به آن ها اشاره می کنیم. شهید مطهری (1358-1298 هـ ش) روحانی مهم شیعه، استاد فلسفه و کلام، مفسر قرآن و از نظریه پردازان جمهوریت اسلامی ایران بود. ایشان از جمله سرشناس ترین دین پژوه ایرانی به شمار می آید. از نظر شهید مطهری، فرهنگ مجموعه اندوخته های، فکری، روحی، عقلی، اخلاقی و اجتماعی یک قوم است (یادداشت های شهید مطهری، ج 6، ص 405). امام خمینی (ره) بر این باور بودند اگرچه فرهنگ به مجموعه ای از آداب و سنن اطلاق می شود. اما فرهنگ یک کارخانه انسان سازی است. فرهنگ سایه ای از نبوت است. همچنین: فرهنگ چیزی است که یک فرد یا یک جامعه بر اساس آن آموزش می بیند، می اندیشد و رفتار می کند. بنابراین فرهنگ هویت ساز، مولد تربیت، اخلاق بسته و تفکر پرورشی است (صحیفه نور، امام خمینی، ج 6، ص 236). مجموعه آداب و رسوم، افکار، دیدگاه ها، باورها و ارزش های یک کشور از یک سو واحد اصیل و از سوی دیگر اقیانوس کشور است. فرهیخته، ثالثاً باهوش را بی اختیار به آن می دهند و به آن فرهنگ می گویند (سروش، ص 343). فرهنگ در معنای عام آن شیوه زندگی و تفکر است. از دانش، تجربیات و باورهای یک ملت. این نتیجه ای است که یک ملت در طول قرون متمادی از دریافت های خود گرفته است. به همین دلیل یکی از دلایل غنای فرهنگ را حیات مرکز آن می دانند، زیرا فرهنگ مجموعه ای از ارزش ها و آداب و رسوم نیکو است. و فرهنگ به معنای خاص را سرمایه معنوی یک ملت می نامند. و این شامل تمام آثار ادبی، هنری و فکری می شود. هر چیزی که از درون سرچشمه می گیرد و در بیرون در خلقت تجلی پیدا می کند (اسلامی ندوشن، ص 384). فرهنگ مجموعه علم، هنر و معنویت یک جامعه است (خرمشاهی، ص 26). فرهنگ شامل علم، فضل، اخلاق و هوش است. فرهنگ را میراث ملی می نامند. معنی و مفهومی که از فرهنگ ارائه شده است چنین است: فرهنگ مجموعه ای شامل دانش، باورها، هنرها، اخلاق، قوانین، آداب و رسوم، مهارت ها و تجربیاتی است که همه انسان ها به دست آورده اند (منصوری، 1374: 6) روش ها و آداب و رسوم زندگی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از طریق آموزش و پرورش با اعضای یک جامعه به اشتراک گذاشته می شود. آن ها را کم و بیش از نسلی به نسلی دیگر می گذرد و به این ترتیب معمولاً تغییر و تغییر در ترکیب عناصر حتی تا حدی ناچیز رخ می دهد. این در ترکیبی از فرهنگ ها اتفاق می افتد. ابزارها، تجهیزات، شرایط و رفتارهایی که انسان برای ارضای نیازهای بدنی (مربوط به غذا، پوشاک، مسکن و غیره) استفاده می کند. و ایدئولوژی های مورد استفاده (برای اصوات، افکار، مفاهیم معنوی و فکری و ...) فرهنگ ریشه انسانی دارد و اساس و اساس رفتار است. فرهنگ دیگر از گسترش نیازهای مادی و معنوی افراد جامعه می کاهد و به آنها تقارن و وحدت در شکل و محتوا می بخشد. (آراسته خو،1369: 449). فرهنگ مفهوم پیچیده ایست که تعاریف متعدد و متنوعی از آن داده شده است. برای مدت ها"فرهنگ"به مجموعه ای از فعالیت های فکری و هنری محدود بود و تعریف نسبتاً دقیق و دقیقی از فرهنگ ارائه کرد، اما با وجود این تعریف، فقط جنبه معنوی مشکل حل شده بود. فرهنگ ابتدایی"فرهنگ"را" مجموعه ای را تعریف می کند که شامل دانش، باورها، هنرها، آداب، قوانین، آداب و رسوم و تمام مهارت ها، توانایی ها و عادات به دست آمده است. فرد را به عنوان عضوی از جامعه بررسی می کند. اما از نظر سیاست فرهنگی، پس از برپایی کنفرانس جهانی فرهنگ و توسعه در مکزیکوسیتی در سال 1982 و اعلام دهه جهانی توسعه فرهنگی. از سال 1988 تا 1997، مفهوم "فرهنگ" توسط سازمان ملل متحد بازتعریف شد. بر اساس پیشنهاد کنفرانس، فرهنگ باید به طور گسترده به عنوان یک ساختار پیچیده. در کنار روابط متقابل، سنت و دانش و نیز اشکال مختلف بیان و تحقق فردی در بطن جامعه قرار دارد.. بر اساس تعریف این کنفرانس، فرهنگ عبارت است از: «مجموعه‌ای از ویژگی‌های معنوی، مادی، فکری و عاطفی که یک جامعه یا گروه اجتماعی را تشکیل و تعریف می‌کند، نه تنها شامل هنرها، بلکه شامل انواع زندگی، حقوق اساسی بشر، نظام‌های ارزشی است. سنت ها و باورها نیز در ادبیات هر کشوری معانی خاص خود را دارد، مانند: فرهنگ از دور. پیشوند + آویز که از ریشه اوستایی به معنای رسم کردن آمده است) این کلمه به معنای ترسیم و همچنین به معنای آموزش است (دهخدا، علی اکبر، ج 11، ص 17132) همچنین این واژه در معانی مانند علم و دانش، آموزش و پرورش، حکمت، حکمت و راه حل(معین، ج 3، ص 1791). البته به جای این کلمه، اسم پهلوی معرفی شده است که به معنای ادبیات، دانش، آثار علمی و ادبی یک قوم یا قوم است (امید، ج 2، ص 915). تعریف تایلر در سال 1871 در کتاب فرهنگ ابتدایی به عنوان یک تعریف جامع شناخته شده است: «فرهنگ مجموعه پیچیده ای است که شامل دانش، باورها، هنرها، صنایع، فنون، اخلاق، قوانین، سنت ها و در نهایت همه عادات و رفتار و قوانین است. که فرد

در طول چهار سده گذشته، در میان پاکستان و جنوب شرقی ایران، در منطقه اهل سنت بلوچستان، فرقه‌ای جدید ظهور کرد که مبانی کلامی و معرفتی آن با عقاید مسلمانان، به‌ویژه حنفیان، متفاوت بود. این فرقه در مبانی کلامی مانند توحید، نبوت، مهدویت و در مبانی معرفتی مانند نماز، حج، قبله و سایر مسائل، با اهل سنت اختلافات آشکاری داشت. به‌عنوان نمونه، این فرقه به جای اعتقاد به نبوت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم)، به نبوت شخصی به نام «محمد تکی» باور داشت. همچنین، در مورد حج، به جای سفر به مکه مکرمه، در روزهای خاصی به کوهی در پاکستان به نام «کوه مراد» می‌رفتند و با بستن احرام، اعمالی مشابه سعی بین صفا و مروه را انجام می‌دادند. این فرقه به عنوان «فرقه ذکری» شناخته می‌شود، در حالی که مخالفان آن‌ها را «نمازی» یعنی اهل سنت عادی می‌نامند. در ابتدا، تعداد زیادی از پیروان این فرقه در بلوچستان ایران ساکن بودند، اما پس از صدور فتوای تکفیر از سوی یکی از علمای اهل سنت و واکنش‌های اهل سنت، ادامه زندگی برای آن‌ها دشوار شد و بیشتر آن‌ها به پاکستان مهاجرت کردند.

علما و متکلمان اسلامی معتقدند که پیامبران و رسولان برای اثبات صدق مدعی خود و مبعوث شدنشان از جانب خداوند معجزه ارائه دهند.(سبحانی،259:1423؛حلی، بی تا:488) معجزه از ریشه "عجز" می باشد و در لغت در معانی مختلفی به کاربرده شده است؛مانند: ضعف و ناتوانی،(فراهیدی،1409: 1/215؛ ابن فارس، 1404: 4/232) انتها و پایان چیزی(جوهری،1376: 3/ 883) و فوت و از دست رفتن چیزی. ( فیومی، 1414: 393) اما واژه معجزه در اصطلاح علمای اسلامی به هر کار خارق العاده ای گفته می شود که توسط مدعی منصب الهی آورده می شود و همراه با تحدی و سالم از معارضه است. ( سیوطی،1421: 2/ 238؛ خویی، 1429: 35؛ معرفت، 1410: 4/ 16) باید بدانیم که معجزه دو قسم می باشد؛گاهی معجزه به واسطه پیامبران -البته با اذن خدا- انجام می شود؛ مانند: معجزه زنده کردن مردگان توسط حضرت عیسی (ع)؛ و گاهی اوقات معجزه ، فعل خداوند می باشد و پیامبر در انجام آن دخالتی ندارد، اما چون در تایید یکی از پیامبران است، می شود آن را معجزه آن نبی بدانیم؛ مانند: نزول مائده از جانب خداوند و در جهت تایید و تصدیق نبوت حضرت عیسی (ع)، "وَ نَعًلَمَ اَنً قَدً صَدَقتَنَا" (مائده،113) " وَ آیَهَ مِنًکَ" (مائده 114) نازل شد. از سری علومی که یک مفسّر قبل از شروع کردن به تفسیر باید به آن اشراف کامل داشته باشد مبحث علوم قرآنی می باشد. یکی از بخش های اصلی که در علوم قرآنی مطرح است، مبحث إعجاز قرآن میباشد. ولی پیش از ورود به این بحث ما باید بدانیم که منظور از "معجزه" چیست؟ روشی که پیشینیان در پیش گرفته اند به این صورت بوده که با مراجعه به کتب لغت و تفاسیر پیشینیان تعریفی برای واژگان، در نظر میگرفته اند. با این حال ما شاهد این مسأله هستیم که لفظ معجزه با توجه به اهمّیت زیادی که دارد، به تنهایی و به صورت جداگانه در قرآن کریم به کار نرفته است. به این صورت که خداوند متعال هرکجا خواسته از این مفهوم استفاده کند از واژگانی همچون ؛ برهان، آیه، سلطان و بیّنه استفاده کرده است. با توجه به اهمّیت معجزه و عدم کاربرد این واژه در قرآن، این سوال مهم فراروی محقّقان قرار میگیرد که چرا قرآن کریم که یکی از وجوه تفاوت بر سایر کلام ها واژه گزینی و انتخاب کلمات است لفظ "معجزه" را برای بیان نشانه های نبوّت استعمال نکرده است. به یقین، سرّی در عدم کاربرد این واژه است که تا حدود زیادی مورد بی اعتنایی واقع شده است. امروزه دانشمندان معناشناسی به اثبات رسانده اند که معنا انعطاف پذیر می باشد و بایستی در کاربرد تعیین شود و نباید آن را بسته مهر شده ای در نظر بگیریم و نمیتوان آن را بیرون از کاربرد بطور کامل تعیّن بخشید. خداوند در قرآن کریم از همان واژگانی که معمول و رایج میان عرب حجاز عصر پیامبر (ص) بوده و برای حقایق دنیوی استعمال می شده است برای تبیین معجزات الهی بهره برده است. لفظ معجزه به عنوان سرحلقه مفقود دیگر واژه های مانند خود من جمله برهان ، سلطان ، بیّنه و آیه داری شباهت ها و تفاوت های جزئی می باشد. فهم معنای واژه معجزه در قرآن کریم با مفاهیمی همچون آیه،برهان، سلطان و بیّنه دارای گونه های مختلفی از ارتباط معنایی می باشد که با رویکردهای مختلفی از جمله رویکرد معناشناسی با تکیه بر تقاطع گیری در حوزه-معنایی قابل تبیین است. حوزه معنایی یا واژگانی مجموعه ای از مفاهیم است که دلالت هریک از آن مفاهیم بر معنایی خاص متوقف بر مفاهیم دیگر موجود در آن حوزه می باشد. محمد رکعی و شعبان نصرتی، میدانهای معنایی در کاربست قرآنی، (قم: موسّسه علمی- فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، 1396)، ص106. عجز با مشتقات آن 26 بار در قرآن کریم به کار رفته است. »اعجاز« مصدر باب اِفعال به معنای ناتوان کردن می باشد. راغب معتقد است که معنای اصلی این واژه ، تاخر از چیزی و درمانده شده از انجام آن است. (راغب، 1418ق: ج 1، 547) در طول تاریخ که پیامبران برای هدایت انسان ها مبعوث شده اند، همیشه اعجاز آنان در نظر مردم گواه بر راستگویی آنان شمرده می شده است از این جهت هر زمان پیامبری از جانب خدا مبعوث می شد، بی درنگ مردم از او سؤال می کردند که اگر راست می گویی معجزه ای بیاور مانند قوم صالح در آیه 154 شعرا و گاهی اوقات خود پیامبران قبل از درخواست مردم، معجزه داشتن خود را خاطر نشان می کردند؛مانند: حضرت موسی در آیه 105 و 106 سوره اعراف و یا حضرت مسیح در آیه 49 سوره آل عمران. بنابراین در اعصار دیرینه پیوسته معجزه، دلیل و گواه بر صدق آورنده آن شمرده می شده است و افراد بدون غرض بعد از مشاهده آن تسلیم پیامبران شده و به آنان ایمان می آوردند. اما مبحثی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا معجزه عقلا و منطقاً بر پیام آور بودن معجزه کننده دلالت میکند ؟ یا اینکه چنین رابطه منطقی در کار نیست و صِرفاً یک تاثیر روانی می گذارد و برای گروه متفکر و خردمند ارائه معجزات کافی نیست بلکه اقامه دلیل و برهان لازم می باشد؟ به عبارت دیگر نحوه دلالت معجزه بر نبوت چگونه است؟ آیا رابطه عقلی و منطقی میان معجزه و صدق ادعای نبوت وجود دارد؟ آیا معجزات دینی، دلیل اقناعی است بر نبوت معجزه گر یا برهان عقلی؟ در این پایان نامه پاسخ به این سوالات مورد بررسی قرار می گیرد. .(سبحانی، منشور جاوید، ج 10، ص 300_302) یکی از مهم ترین محور های بحث معجزه ، مسئله دلالت معجزه می باشد. معجزه به چه امری دلالت می کند؟ (ارزش معجزه بیشتر به چه چیزی است؟) بر وجود خدا؟ بر صفتی از صفات خدا؟ یا بر نبوت معجزه گر؟ یا بر حقانیت تعالیم معجزه گر ؟ ؛ فارغ از متعلق دلالت ، مکانیزم این دلالت چیست؟ و اعتبار منطقی و عقلی این دلالت چگونه است؟ و اینکه چه چالش هایی بر سر راه دلالت معجزه وجود دارد؟ بدیهی است که غایت و هدف آورندگان معجزه، نه صرف نمایش عملی خارق العاده ،بلکه اثبات مدعای خویش است.

در پژوهشی که با عنوان (جهان‌شمولی گفتمان در متن قرآن - آیات «ای مردم» به عنوان نمونه) به موضوع مهمی در چارچوب ارتباطات دینی به‌طور عام و ارتباط قرآنی به‌طور خاص پرداختم حول محور اثبات جهانی بودن قرآن کریم برای همه بشریت، از زمان نزول تا روز قیامت. در تحقیق خود به سه فصل پرداختم: به مفاهیم کلی و کلیات پرداختم و شامل دو بخش بود که در آن واژگان عنوان را از نظر زبانی و اصطلاحی، جهانی بودن پیام اسلامی و نتیجه گیری آن را توضیح دادم. و تبیین معصومین قرآن کریم در مقام امتداد فطری صاحب رسالت حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم که به مفهوم جهانی بودن و آن دست می یابد افزونه. فصل دوم شامل بخش‌های متعددی بود که در آن به انواع و روش‌های کلام قرآنی و آثار جهانی بودن آن پرداخته شد. فصل سوم شامل تجزیه و تحلیل آیات «یاها الناس» در قرآن کریم و تبیین معانی و روش آنها بود. در این تحقیق با رویکرد توصیفی و تحلیلی، آیات مندرج در آن (ای مردم) را در قرآن کریم استنباط کردم. به نتایجی رسید که مهمترین آنها عبارت بودند از: • 22 آیه شامل دعوت به مردم بود که یکی از آنها با حذف دعوت نامه (یا) دعوت مستقیم خداوند متعال به سوی جهانیان است و بعضی از آنها دعوت پیامبر به آنهاست آیه ای است که مردم را به زبان حضرت سلیمان (علیه السلام) می خواند و مقصودش از محشوران او در آن استعاره است، زیرا حقیقت دعوت مردم این است که برای همه بشریت مشترک است . • مفاد آیات موجود در آن، ای مردم، در امور گوناگون بود: توحید، عدل، نبوت، قرآن، معاد، تقوا، حفظ پیوندهای خانوادگی و امر به حلال و پاکیزه و دوری از قدم های شیطان.