جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

شارل هانری دوفوشه کور در سال ۱۹۲۵م در مراکش به دنیا آمد و هفده سال اول عمرش را در آن کشور گذراند. پدرش مهندس راه آهن و مدیر قطار در مراکش بود. زندگی در آنجا این فرصت را برای وی فراهم آورد تااندکی با تمدن اسلامی و مخصوصا طرز فکر مردم مراکش آشنا شود. او در الجزایر، تونس و در شهر لیون در فرانسه به فراگیری علوم دینی و زبان عربی پرداخت. روزی یکی از اساتید زبان عربی او در تونس به او پیشنهاد کرد: «اگر به تمدن اسلامی قرون وسطا علاقه دارید، لازم است با زبان و ادبیات ایران آشنا شوید، زیرا ایرانیان در تاسیس این تمدن نقش اصلی ایفا کرده‌اند». بنابراین او به فراگیری زبان و ادبیات فارسی روی آورد و از سال ۱۳۴۳ هجری تحصیلات رسمی خود را در لانگزو و در سوربن پاریس شروع کرد و تا دوره دکتری پیش رفت.

پروفسور برنارد اوکین استاد هنر و معماری اسلامی در دانشگاه امریکایی قاهره است. او از سال ۱۹۸۰ در این دانشگاه به تدریس اشتغال داشته است. وی چندین سال در ایران اقامت گزید و معاونت موسسه انگلیسی مطالعات ایرانی را عهده‌دار گشت. از دیگر آثار او می‌توان به «مطالعه در هنر و معماری ایران» – ۱۹۹۵- ، «معماری تیموری در خراسان- ۱۹۸۷-،”‌مطالعات اسلامی و عربی”-۱۹۹۸- اشاره کرد.

مروان راشد استاد زبان یونانی و تاریخ فلسفه یونانی و اسلامی در دانشگاه سوربن است. وی فرزند محقق معروف مصری رشدی راشد است. آثار مؤلف به واسطه تسلط وی بر تاریخ فلسفه و کلام و زبانهای یونانی و عربی و لاتینی اهمیت مهم خاص دارد. از مهم‌ترین آثار وی تصحیح «کون و فساد» ارسطو(متن یونانی) و شرح قطعات بازمانده از تفسیر اسکندر افرودیسی بر فیزیک ارسطو است.

نویسنده تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته فلسفهٔ فرهنگ با درجه خیلی خوب به انجام رسانید و در سال ۲۰۰۹ از EPHE فرانسه دکترای تاریخ ادیان و انسان‌شناسی دینی را دریافت کرد. او از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ پروژه‌های تحقیقاتی مختلفی را در انستیتو تاریخ ادیان فرانسه، آکادمی رومانی و کالج نیویوروپ به انجام رسانید. همچنین از ۲۰۰۸ به عضویت مرکز تاریخ ادیان فرهنگستان رومانی درآمد و از ۲۰۱۶ تا کنون همکار مرکز ایران‌شناسی دانشگاه آزاد برلین و فرهنگستان علوم برلین است.

گرد پوین[۱] محقق آلمانی متولد ۱۹۴۰ کوینسبرگ[۲] است. زمینه حرفه‌ای او صحیح‌نویسی تاریخی قرآن  و مطالعه و تفسیر علمی نسخه‌های خطی قدیمی است. همچنین در کتابت و کشف و شناسایی رسم الخط قدیمی تخصص دارد و مدتی نیز مدرس زبان عربی در دانشگاه زارلند[۳]، در زاربروکن[۴] آلمان بوده است. گرد پوپن مسئول پروژه بررسی قرآن صنعا بود. در ۱۹۷۲ به هنگام تعمیر یکی از مساجد قدیمی صنعا انبوهی از پاپیروس‌های قدیمی پیدا شد. کاغذهای باستانی به موزه ملی یمن منتقل شد و دولت یمن ماموریت حفاظت و تعمیر آن‌ها را بر عهده تیم باستان‌شناسی از آلمان و به سرپرستی گرد پوین سپرده شد. بیش از پانزده هزار کاغذ پاپیروس متعلق به حدود هزار نسخه از قرآن جمع‌آوری شد. تمامی صفحات به صورت مجزا شماره‌گذاری و نمونه برداری و تبدیل به میکروفیلم شد. رسم الخط قرآن‌ها عمدتا خط حجازی بود، خطی شبیه به خط کوفی اما قدیمی‌تر. در همان بررسی‌های نخست مشخص شد که احتمالا این نسخه‌ها قدیمی‌ترین نسخه‌های پیدا شده از قرآن و مربوط به قرن اول هجری است. تمامی نسخه‌ها فاقد اعراب‌گذاری بودند. توبی لستر[۵] دستیار پوین اعلام کرد که موارد مختلفی از تغییرات خفیف در متون، املاهای متفاوت لغات مشابه، سبک‌های از خط و تزیین هنری و توالی متفاوت و غیر معمول زمانی در نسخه‌ها مشاهده شده است. طبق گفته خود پوین قرآن  : “ترکیبی است از متون مختلف که چه بسا معانی بسیاری از آنها همان زمان هم به درستی درک نشده بود. حتی در درون متون سنتی اسلام هم مجموعه عظیمی از اطلاعات متضاد و متفاوت از فرهنگها و ادیان مختلف، مخصوصا متون مسیحی، به چشم میخورد، که با کنار هم گذاشتن آنها میتوان بخش عظیمی از ضدتاریخ-شبه تاریخ (anti history) اسلام را استخراج کرد. به این جهت است که این تضاد تاریخی حول بحث چگونگی ترجمه قرآن شکل گرفته است. اگر قرآن غیرقابل درک باشد، و حتی به زبان عربی قابل فهم نباشد، طبعا به زبان های دیگر هم قابل ترجمه نخواهد بود”. او برای اثبات مدعای خود دلیل دیگری هم داشت، در زیر نسخه‌های خطی حاضر نسخه‌های دیگری وجود داشت و در واقع متون جدید بر روی متون قدیمی بازنویسی شده بودند. با این فرض پوین به این نتیجه رسید که: “قران نیز مانند هر کتاب دیگری دارای یک تاریخچه است و یافته ها این عقیده را که قرآن در طول قرنها صددرصد بدون تغییر مانده است تایید نمیکند، و این کتاب احتمالا در گذر زمان تکامل پیدا کرده است”. البته بررسی‌های بیشتر پوین را تا حدودی ناامید کرد. عکاسی با اشعه فرابنفش جزئیات بیشتری از متون زیرین را آشکار کرد. در سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ دکتر الیزابت پوین[۶] بخشی از عکس‌ها را به همراه تجزیه و تحلیل‌های دقیق‌تر در اختیار عموم قرار داد. نتایج نشان داد که نسخه قدیمی و زیرین قرآن صنعا تفاوت چندانی با قرآن امروزی مورد نظر مسلمانان ندارد بلکه فقط قدیمی تر هستند و تنها دلیل محتمل آن این است که در گذشته به علت در دسترس نبودن کاغذ و نیز کمرنگ شدن مرکب خطوط  پس از گذشت چندین سال، به ناچار همان پاپیروس‌ها را می‌شستند و مجددا بر روی آن‌ها می‌نوشتند. بهر حال مجموعه متون صنعا نشان داد که قرآن‌های نخستین قرن اول بعد از اسلام تفاوت فاحشی با قرآن‌های امروز ندارند و به گفته پروفسور خلیدی[۷] استاد دانشگاه کمبریج “تصور سنتی مسلمانان از چگونگی حفظ و نگهداری از قرآن هنوز همچنان پابرجاست، و در متن صنعا چیزی ندیدم که نظر من را به شدت تغییر دهد“. اما مجموع این رویداد ها راه را برای منتقدان و نظریه پردازانی چون کرستوف لوگزبرگ [۸] باز کرد. از جمله آن ها کتاب “قرآن واقعا چه می گوید” ابن وراق [۹]است. ابن وراق از محققان اسلام ستیز است و بسیاری از مطالب کتابش را از یافته‌های مندرج در مقاله “مشاهدات نسخه‌های اولیه قرآن در صنعا”  گرد پوین وام گرفته است. تاکنون به جز موارد محدود هیچکدام  از نتایج مربوط به بررسی  نسخه‌های قدیمی قرآن  پیدا شده در مسجد صنعا به طور رسمی منتشر نشده است. کتاب‌شناسی: Ohlig, Karl-Heinz; Puin, Gerd-Rüdiger (2007). Die dunklen Anfänge. Neue Forschungen zur Entstehung und frühen Geschichte des Islam [The obscure beginnings: new research on the origin and early history of Islam] (in German) (3rd ed.). Berlin: Verlag Hans Schiler. ISBN 978-3-89930-128-1. LCCN 2006374620. OCLC 173644215. Ohlig, Karl-Heinz; Puin, Gerd-Rüdiger (2009). The hidden origins of Islam : new research into its early history (1st ed.). Amherst, NY: Prometheus Books. ISBN 978-1-59102-634-1. LCCN 2008049316. OCLC 179808111. Hans-Caspar Graf von Bothmer, Karl-Heinz Ohlig, Gerd-Rüdiger Puin (1999). “Über die Bedeutung der ältesten Koranfragmente aus Sanaa (Jemen) für die Orthographiegeschichte des Korans. In: Neue Wege der Koranforschung” [On the meaning of the oldest Quran fragments from Sana’a (Yemen) on the orthographic history of the Quran. In: New Ways in Quran Research] (PDF, 0.4 MB). magazin forschung (Saarland University) 1999 (1): 37–۴۰. ISSN 0937-7301.   [۱] –Gerd Puin [۲] -Königsberg [۳] – Saarbrücken [۴] – Saarbrücken [۵] – Toby Lester [۶] -Elizabeth puin [۷] -rashid khalidi [۸] -Christoph Luxenberg [۹] -Ibn Warraq سیدموسوی

مسیمو ویداله استاد باستان‌شناسی خاور نزدیک و باستان‌شناسیِ صنایع دستی در دانشگاه پادووا در ایتالیاست. در سالهای اولیه‌ی فعالیتهای علمی خود در شهر سوخته‌ی زابل به حفاری پرداخت (۱۹۷۷-۱۹۷۶). وی پس از آن همچنان با اشتیاق وافری به ایران باستان و میراث آن عشق می‌ورزد. در سال‌های پیش، با چندین باستان‌شناس ایرانی همکاری داشته و در درهی هلیل رود (منطقه‌ی جیرفت) و بار دیگر در زابل ایران به فعالیـت‌های باستان‌شناختی اشتغال داشته است. رشته‌ی اصلیِ تحقیقات وی ساختارِ باستانیِ صنایع دستی خاص و ارتباط چنین فعالیت‌هایی با تشکیلات سیاسیِ دولت-شهرهای اولیه است.

آرش خازنی استاد تاریخ «پومنا کالج» در ایالت کالیفرنیا، آمریکا است. او در سال ۲۰۰۶ در مقطع دکترا از دانشگاه ییل فارغ‌التحصیل شده است. تحقیقات او بر تاریخ شاهنشاهی و محیط زیستی خاورمیانه مدرن، جنوب آسیا و اقیانوس هند تمرکز دارد. از جمله آثار او ایل‌ها و امپراتوری در حاشیه‌های ایران قرن نوزدهم ( University of Washington Press, 2009)، سنگ آبی آسمانی: تجارت فیروزه در تاریخ جهان (University of California Press, 2014)، و شهر و صحرا: برخوردهای هندی-ایرانی در جنوب شرق آسیا (University of California Press, 2020) است.

کارل بروکلمان[۱] در ۱۷ سپتامبر ۱۸۶۸ در روستوک در آلمان به دنیا آمد. در ۱۸۸۶ وارد دانشگاه روستوک شد. نخست به فراگیری زبان و متن‌شناسی یونانی و لاتین و عربی و حبشی، و علوم و زبانهای شرقی و زبان‌های هند و ژرمانیک پرداخت. در سال ۱۸۸۸ در استراسبورگ به محضر درس نولدکه[۲] رفت، و در درس زبان های سانسکریت و ارمنی و زبان مصری قدیم حاضر شد. در ۱۸۹۰، تحت نظر نولدکه از دانشگاه استراسبورگ درجه دکتری گرفت. عنوان رساله دکتری او «ارتباط میان الکامل فی التّاریخ ابن اثیر و تاریخ الرّسل والملوک محمّدبن جریر طبری» بود. وسپس در یکی از مدرسه‌های پروتستانی شروع  به تدریس کرد. در همین ایام  به گردآوری مواردی برای تألیف فرهنگ سریانی پرداخت. در ۱۸۹۳ رساله دکتری دوم خود را، که مجوّز شایستگی او برای تدریس در دانشگاه بود، درباره تلقیح فهوم اهل الا´ثار فی مختصرالسّیر والاخبار، اثر عبدالرحمان ابوالفرج ابن جوزی، ارائه داد.  در فوریه ۱۸۹۵ این فرهنگ با نام واژه‌نامه سریانی منتشر شد. پس از آن به دعوت ادوارد زاخائو[۳] در نشر تحقیقی و انتقادی طبقات ابن سعد شرکت کرد. بروکلمان برای گردآوری نسخه‌های خطی این کتاب در سال ۱۸۹۵ به لندن و استانبول سفر کرد و با استفاده از این فرصت به تصحیح متن عیون‌الاخبار ابن قتیبه پرداخت و در ۱۸۹۶ به برسلاو بازگشت. جلد هشتم از طبقات ابن سعد به کوشش بروکلمان در ۱۹۰۴ به وسیله آکادمی برلین منتشر گردید. اثر مشهور او با عنوان «تاریخ ادبیات عربی» طی سالهای ۱۸۹۷ تا ۱۹۰۲ منتشر شد، و به صورت نهایی خود با ملحقات آن طی سال های  ۱۹۳۷-۱۹۴۲در پنج جلد انتشار یافت و بااستقبال خاورشناسان و اسلام‌شناسان مواجه شد، زیرا مشتمل بر همه آثاری بود که به زبان عربی تحریر یافته‌است. در بهار ۱۹۰۰ ادوارد زاخائو از بروکلمان خواست تا تدریس زبان عربی را در مدرسه زبان های شرقی برلین بپذیرد. در تابستان همان سال کرسی دانشگاه‌های ارلانگن و برسلاو به وی پیشنهاد شد، و او ترجیح داد که به برسلاو برود. از همین زمان بروکلمان در تألیف مجموعه‌ای درباره تاریخ ادبیات شرق، که از ۱۹۰۱ آغاز شده بود سهیم شد و تألیف جزء هفتم از این مجموعه، بخش «تاریخ ادبیات مسیحی در شرق» را که شامل ادبیات سریانی و عربی می‌شد، به عهده گرفت. بروکلمان در ۱۹۰۳ نسخه‌های خطی شرقیِ کتابخانه شهرداری برسلاو، و در سالهای بعد نسخِ خطی شرقی کتابخانه شهرداری هامبورگ را فهرست کرد  سپس از او دعوت شد که در دانشگاه کونیگسبرگ تدریس کند. او در آنجا بیشتر کتاب های خود از جمله «دستور تطبیقی زبان های سامی» را (دو مجلّد ۱۹۰۷ـ۱۹۰۳) تألیف کرد. در ۱۹۰۹ در دانشگاه هاله متصدی کرسی خاورشناسی شد و از ۱۹۱۰ تا ۱۹۲۲ در آنجا مستقر شد. در همانجا جزء دوم کتاب «دستور تطبیقی زبان های سامی» را نوشت و چاپ دوم «فرهنگ سریانی» را آماده کرد، ولی جنگ جهانی اول کار او را کند ساخت، زیرا بسیاری از متون سریانی که در خارج آلمان منتشر شده بود به آلمان نمی‌رسید. جزء اول این کتاب در ۱۹۱۸ منتشر شد و نشر کامل آن در  ۱۹۲۸صورت گرفت. بروکلمان به موازات توجه به زبان های سامی، به زبان ترکی نیز عنایت داشت و در آغاز جنگ جهانی دوم دیوان لغات‌الترک کاشغری را در استانبول چاپ کرد. این کتاب مشتمل بر اطلاعات فراوانی از اقوام ترک در آسیای مرکزی بود و بر اساس همین کتاب، «کنزاللغه ترکی میانه» را تألیف کرد که با کمک آکادمی علوم مجارستان به چاپ رسید. بروکلمان در تابستان ۱۹۳۲ به ریاست دانشگاه برسلاو منصوب گشت. در این دوران دانشجویان بر ضد کوهن[۴] که یهودی بود تظاهرات کردند و چون بروکلمان از آزادی دانشگاه در انتخاب استادان به هر مذهبی که باشند دفاع می‌کرد، در ۱۹۳۳ ناچار به استعفا گردید، ولی کرسی استادی خود را در دانشگاه تا پاییز ۱۹۳۵ که بازنشسته شد حفظ کرد. او در بهار ۱۹۳۷ به شهر هاله منتقل گشت تا بتواند از کتابخانه خاورشناسی آلمانی آنجا استفاده کند و به تصحیح و تکمیل کار اصلی خود «تاریخ تألیفات عربی» بپردازد. بروکلمان تا ۱۹۱۴ به گردآوری اطلاعات درباره تاریخ اسلام پرداخت و نگارش فصل «تاریخ اسلام» را در اثری که زیر نظر یولیوس فون پلوگ هارتونگ درباره تاریخ جهان نوشته می‌شد به عهده گرفت. این فصل به طور فشرده تاریخ اسلام را از آغاز تا زمان حاضر در بر می‌گرفت. بروکلمان در طی بیست و پنج سال این مطلب را گسترش داد و فصلی دراز درباره اوضاع دولت های جدید اسلامی بعد از جنگ جهانی اول تا ۱۹۳۹ بر آن افزود. حاصل کار، کتاب مشهور «تاریخ ملل و دول اسلامی» بود که در سال ۱۹۳۹ انتشار یافت. او در زمان بازنشستگی، در ۱۹۴۵ کتابداری انجمن خاورشناسان آلمان را عهده دار گردید. وی در تابستان ۱۹۴۷ به عنوان استاد ممتاز، درس ها و سخنرانی‌هایی مطابق میل خود ارائه داد؛ از جمله به تدریس ترکی جدید و تاریخ عثمانی و نیز زبان‌های سریانی و آشوری و بابلی و حبشی و قبطی پرداخت و گاه گاه درس زبان فارسی جدید و فارسی میانه و زبان ارمنی را هم به کارهای خود می‌افزود. او علاوه بر مهارت در زبان های اروپایی، مانند یونانی و لاتین و فرانسوی و ایتالیایی و اسپانیایی، یازده زبان شرقی (عربی، سریانی، عبری، آشوری، بابلی، حبشی، فارسی میانه، فارسی جدید، ارمنی، ترکی و قبطی) نیز می‌دانست. بروکلمان در تابستان ۱۹۵۳ برای بار دوم بازنشسته شد ولی درس و بحث را رها نکرد. سرانجام در ۶ می ۱۹۵۶ درگذشت. بروکلمان شرح حالی از خود باقی گذاشته که در مجله اورینس به چاپ رسیده است. یوهان فوک نیز مقاله‌ای تحت عنوان «بروکلمان به عنوان یک خاورشناس» دارد که در «مجله انجمن خاورشناسان آلمان» (۱۹۵۸) منتشر شده است. کتابشناسی: ۱۸۹۵: Lexicon Syriacum. Berlin: Reuther & Reichard; Edinburgh: T. & T. Clark. [1995 edition: ISBN 3-487-01181-6] ۱۹۰۸-۱۹۱۳: Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen. 2 vols. Berlin: Reuther and Reichard. ۱۹۵۰: Abessinsche Studien. Berlin: Akademie Verlag. _________________________________________ [۱] – Carl Brockelmann [۲] – Theodor Nöldeke [۳] – Eduard Sachau [۴] – Kuhn منبع: ویکی پدیا

الکساندر کنیش استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه میشیگان و پژوهشگر اصلیِ طرح تحقیقاتیِ اسلام سیاسی/اسلام‌گرایی در دانشگاه ایالتی سن پترزبورگ روسیه است. گرایش‌های آکادمیک وی شامل تصوف، مطالعات قرآنی، تاریخ اندیشه‌ی کلامی، فلسفی و فقهی اسلام، و جنبش‌های مدرن اسلامی/اسلام‌گرا همراه با نگرش تطبیقی است. او صاحب آثار علمی متعددی در این زمینه‌ها از جمله ۱۰ کتاب است. الکساندر کنیش به عنوان ویراستار بخش «عرفان» در هیئت تحریریه‌ی دانشنامه‌ی اسلام، چاپ سوم و همچنین سردبیر دانشنامه‌ی عرفان اسلامی و مجموعه کتب عرفان اسلامی وابسته به آن (ایی. جی. بریل، لیدن و بوستون)، فعالیت دارد.

دنیس ولکوف ‌پژوهشگر‌ برجسته‌ و دانشیار دانشکده عالی اقتصاد دانشگاه تحقیقات‌ ‌ملی‌ ‌مسکو (HSE) است. وی همچنین رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه ، قفقاز و آسیای میانه است. ولکوف دکترای خود را از دانشگاه منچستر انگلستان دریافت کرد. وی همچنین پانزده سال را در ایران گذراند و در زمینۀ‌ همکاری‌‌های اقتصادی بین‌المللی میان‌ روسیه و ایران فعالیت کرد. علایق پژوهشی وی شامل تاریخ و روابط‌ کنونیِ‌ روسیه و ایران‌، تاریخ روشنفکری‌، مطالعات ایران‌‌‌‌‌‌‌ ‌در ‌‌‌‌‌‌‌‌روسیه و به‌‌‌ویژه ‌ایران‌شناسان‌ مهاجر روسی‌ در اروپا و در جهان گسترده‌‌تر زبان‌ فارسی است. از تألیفات‌ اخیر می‌توان‌ به‌ موارد زیر اشاره‌ کرد: چرخش‌ روسیه‌ به‌سمت‌ ایران: شرق‌شناسی‌ در دیپلماسی‌ و جاسوسی (انتشارات‌ دانشگاه‌ کمبریج، ۲۰۱۸)، «ولادیمیر مینورسکی (۱۸۷۷-۱۹۶۶) و جنگ‌ ایران‌ و عراق (۱۹۸۰-۱۹۸۸) یا صدسالگی مرزبندیِ‌ مینورسکی» در کتاب ‌روس‌ها در ایران: دیپلماسی‌ و قدرت‌ در ایران در دوران‌ قاجار و پس‌ از آن‌ (جایزۀ کتاب سالِ سفارت ایران در لندن، به ویراستاری رودی ‌مته‌ و النا ‌اندریوا)، و «جنگ و صلح در نزد خود و دیگری: ایران‌ از نگاه‌‌ جاسوسان‌ روسی» (۲۰۱۸).