جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

سبک زندگی اسلامی در مقیاس با دیدگاه جامعه‌شناسان و روانشناسان از جامعیّت بیشتری برخوردار است. در این بین، یکی از ابعاد سبک زندگی اسلامی، سبک زندگی پیشوایان معصوم در تربیت کودکان است. به همین دلیل، نوشتار حاضر درصدد پاسخ‌گویی به این مسئله است که سبک زندگی پیشوایان معصوم در تربیت کودکان قبل و بعد از تولد چگونه بوده است؟ در سبک تربیتی پیشوایان معصوم قبل از تولد فرزندان به اموری همانند انتخاب همسر و مادر شایسته، تغذیه حلال و رعایت آداب اسلامی در مباشرت و بعد از تولد برای رشد جسمانی، عاطفی، عقلانی و ... به اموری چون تغذیه کودک به‌ویژه شیر مادر، عقیقه‌کردن، گفتن اذان و اقامه در گوش چپ و راست، انتخاب نام نیک و زیبا، تراشیدن سر و صدقه‌دادن به اندازه موهای تراشیده‌ شده، دعا، محبت و مهرورزی، آموزش فرزندان، آموزش احکام دین، بازی‌کردن، رعایت عدالت و پرهیز از تبعیض توجه شده است.

اهمیّت تربیت دینی برای دختران دبیرستانی، سبب شده است تا برنامه‌های بسیاری در این راستا از طریق خانواده‌ها تنظیم و اجرا شود؛ ولی در بسیاری از موارد به اهداف مدنظر خود نرسیده‌اند؛ لذا این پژوهش به بررسی و آسیب‌شناسی برنامه‌های یادشده پرداخته و با توجه به آموزه‌های امیرالمؤمنین، راهکارهایی را برای رفع این آسیب‌ها ارائه نموده است. در این تحقیق برای گردآوری داده‌ها از روش توصیفی از نوع پیمایشی استفاده شده است. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه محقق ساخته‌ای است که روایی صوری و محتوایی آن توسط استاد راهنما و مشاور و چند تن از اساتید مجرب تأیید شده است. جامعه آماری این تحقیق، شامل کلیه دبیران دینی، عربی، مشاوران و مربیان پرورشی ناحیه چهار آموزش و پرورش اصفهان است که در سال تحصیلی90- 1389مشغول به کار بوده‌اند. بر اساس فرمول، حجم نمونه 85 نفر از آن‌ها به صورت تصادفی برای تکمیل پرسش‌نامه‌ها انتخاب شدند. در این پژوهش برای مشخص‌نمودن پایایی پرسش‌نامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که 9/0محاسبه گردیده و تجزیه و تحلیل آن با استفاده از نرم‌افزار آماری spss-18 در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. یافته‌های تحقیق نشان داد که آسیب ناشی از تمام عوامل آسیب‌زا در خانواده (فقر اعتقادی‌فرهنگی، وضعیت اقتصادی و فقر عاطفی) بالاتر از سطح متوسط است

این تحقیق به بررسی جایگاه آموزه‌های اخلاق اسلامی در مشاوره زناشویی می‌پردازد. تمایز اخلاق از سایر آموزه‌های اسلامی، ساختار توصیه‌های اخلاقی و روش استفاده از آن‌ها در مشاوره در این تحقیق بیان می‌شود. برداشت توصیه‌ها از متون اسلامی با روش اجتهاد دانش اسلامی است که براساس تحلیل محتوای متون اسلامی صورت می‌گیرد. براساس نتایج این تحقیق، توصیه‌های اخلاق اسلامی در سه محور روابط کلامی با همسر (صداقت، احترام، سپاسگزاری، ملایمت، پرهیز از موانع گفتگوی مؤثر و شنونده خوب بودن)، صفات غیرکلامی مرتبط با همسر (حُسن خلق، مدارا، بخشش، توافق، تفاهم، سعه صدر مالی و امانت‌داری) و صفات متمرکز بر خود (عدالت، صبر، مراقبت و حسابرسی از خویش، تمرکز بر اصلاح خود و اهتمام به خویشتن) قرار می‌گیرد. روش استفاده از اخلاق اسلامی در مشاوره نیز در ضمن پرسش‌های سقراطی، آموزش کوتاه در جلسات، ارائه الگوی عملی اخلاق از سوی مشاور و دادن تکالیف برای بیرون جلسه بیان شده است.

در بسیاری از آیات کلام‌اللّه مجید، "عمل صالح" که از فضیلت‌های اخلاقی است، در کنار "ایمان به خدا" که شرط پذیرش اعمال است، به کار رفته است. بررسی فراوانیِ ترکیب ایمان و عمل صالح در قرآن و کیفیت قرارگیری این آیات در کنار یکدیگر، هم‌چنین ثمرات حاصل از این تلفیق، نتایج ارزشمندی را در پی خواهد داشت. در میان آیات هفتادگانه قرآن که ایمان و عمل صالح در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، ایمان و عمل اهل کتاب، مصادیق اعمال صالح و مراتب مؤمنانِ صالح از دیگر موضوعاتی است که در آیات مدنظر، پرداخته شده است. مسئله اصلی پژوهش حاضر، پرداختن به ثمرات تلفیق ایمان و عمل صالح و جایگاه ایمان در پذیرش عمل از جانب خداوند است. پژوهش پیش رو، از آن جهت که قرآن تمام انسان‌ها به جز مؤمنان صالح را در خسران می‌بیند، از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا براساس کلام‌اللّه مجید تنها عمل صالحی که با ایمان همنشین باشد، مورد پذیرش است و عمل بدون ایمان و هم‌چنین ایمان بدون عمل نه تنها مورد پذیرش خداوند نیست؛ بلکه عذاب دنیوی و اخروی را نیز در پی خواهد داشت. تفسیر مرجع در این پژوهش، تفسیر المیزان از علامه طباطبایی بوده و روش تحقیق نیز کتابخانه‌ای، اسنادی است.

کوشش‌های روانشناختانه و جامعه‌شناختانه نظام سلطه در هنجارزدایی اخلاقی از خانواده‌های اسلامی، مسئله‌ای است که توجه به آن در بهبود اخلاقی خانواده و جلوگیری از فروپاشی و حذف خانواده به‌ویژه در جامعه ایران که داعیه‌دار ارزش‌های اخلاقیست، تأثیرگذار است. خانواده از آن جهت در زمره اهداف نظام سلطه قرار گرفته است که با وجود آن بر اساس مؤلفه‌های تأکیدشده در نظام اخلاقی اسلام، دست‌یابی آنان به دیگر اهداف سیاسی و اقتصادی ناممکن می‌نماید. در نگاه آنان، خانواده چنان قلعه‌ای است که اگر فتح شود، فتح دیگر قلعه‌ها و سنگرهای مدنظر به سهولت می‌انجامد. در این بین روابط زوجین که اوّلین عناصر در شکل‌گیری خانواده هستند، بسیار اهمیّت دارد. روابط قبل از ازدواج، حین ازدواج و پس از ازدواج از جمله اهدافی است که با تخریب و تهی‌کردن آن‌ها از مفاهیم اخلاقی و هنجارهای اسلامی، خیمه خانواده متزلزل و به ویرانی می‌انجامد.

ارائه وحی و احکام و معارف دینی به صورت جذّاب و شکیل، تأثیر به‌سزایی در پذیرش آن از سوی جامعه انسانی و در نتیجه نیل به سعادت برای آحاد ملت دارد؛ امّا میزان توفیق هنرمند قدسی در این رسالت عظیم بسته به طهارت خیال و پاکی ضمیر اوست، همان‌طور که از زمان سقراط و افلاطون مطرح است، منشأ هنر، قوه خیال است. این مسئله در میان فلاسفه اسلامی نیز به تفصیل بیان شده است. بنیان‌گذار عالم مثال در حکمت اسلامی، سهروردی است و پس از آن صدرالمتألهین به تبیین آن پرداخته است. به عقیده ایشان هر نمادی که در هنر مطرح می‌شود، به‌عنوان سمبلی است که از عالم خیالِ منفصل، توسط قوه خیالِ (متصل) هنرمند به صورت محسوس ارائه می‌شود؛ بنابراین، هنرمند بسته به اینکه اشتغال خاطر به چه اموری داشته باشد، قوه خیال خود را تربیت می‌کند و می‌پرورد، «از کوزه همان برون طراود که در اوست.» در این مقاله پس از آشنایی اجمالی با قوه خیال (متصل و منفصل) از نظر فلاسفه اسلامی، به بیان جایگاه چیستیِ هنر پرداخته شده است، سپس رابطه طهارت خیال با هنر مقدس به تفصیل بیان می‌شود.