جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یکی از آموزه‌های فاخر در تفکر شیعی، مفهوم «انتظار» است. ‌انتظار، به‌معنای اعتقاد به‌ظهور حضرت مهدی موعود؟عج؟ و ایجاد تحول بنیادین در آینده تاریخ است. این بحث دارای جنبه‌های مختلفی است که یکی از ابعاد مهم آن، رابطه انتظار با مقوله «قدرت» به‌مفهوم سیاسی است. مقاله حاضر با روش تحلیلی- توصیفی، به‌بررسی این موضوع از منظر حضرت آیت الله خامنه‌ای پرداخته است. براساس یافته‌های تحقیق، در نگاه از منظر ایشان، انتظار با تلاش و مجاهدت برای حاکمیت دین در همه عرصه‌های زندگی، معنا می‏یابد. انتظار به‌این معنا، با مفهوم «قدرت» پیوند وثیقی دارد؛ به‌گونه‏ای که تلاش برای حاکمیت دینی و اقتدار سیاسی، از الزامات انتظار حقیقی شمرده می‏شود و مهم‌ترین رسالت جامعه منتظر در عصر غیبت، مبارزه هدفمند با جریان باطل برای تغییر وضعیت استضعاف اجتماعی به‌اقتدار سیاسی است. تحقق این هدف، در پرتو اعتقاد راسخ به‌پیروزی جبهه حق و نقش آفرینی مؤثر برای ایجاد بنیادهای اجتماعی قدرت، امکان پذیر است.

آموزه مهدویت راهبرد دین اسلام برای سامان­دهی به انواع استراتژی­ها برای آینده اسلامی درعلوم انسانی است. این آموزه برآمده از نوعی انسان‌شناسی متقن در جهان­بینی توحیدی است که عرضه «انسان متشابه» به «انسان محکم» را مبنا قرار داده و با محوریت شخص امام، مبدأ و منتهای تمام دانش­هایی که داعیه شناخت انسان یا شناخت برای انسان را دارند؛ تعیین می­کند. آموزه مهدویت در زمانه­ای به بشر عرضه می­شود که علوم انسانی به دلیل تأثیرپذیری مستقیم از تحولات فلسفی غرب، در اوضاع نامطلوبی به سر می­برند. هدف این پژوهش تحلیل تأثیر تحولات فلسفی در وضعیت علوم انسانی، یافتن جایگاه آموزه مهدویت در جهت­دهی به علوم انسانی و آشکارسازی ظرفیت­هایی است که این آموزه را در عرصه نظر و عمل قابل تحقق می­سازد. در این پژوهش، از روش‌های تحلیل روند و تصویرپردازی استفاده شده است. یافته­ها نشان می­دهد در آینده‌پژوهی علوم انسانی، توجه به ظرفیت­های آموزه مهدویت اجتناب ناپذیر است. در این آموزه توجه به عنصر فطرت به عنوان نقطه کانونی تحول علوم انسانی، عقلانیت وحیانی به­منزله استکمال روشی در این علوم و حق طلبی در بستر حرکت تاریخ، کاربست مهدویت را در آینده علوم انسانی پردلالت می­نماید.

سازمان‌ها برای ارتقای اخلاق سازمانی و مقابله با چالش‌های اخلاقی، به‌مدیریت اخلاقی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی ‌‌نیازمند هستند. مدیریت اخلاقی فراتر از قوانین عمل می‌کند و بر درونی‌سازی اصول اخلاقی تأکید دارد. آموزه‌ها و سیره مهدوی، الگویی جامع برای اصلاح نظام‌های مدیریتی ارائه می‌کند که با پیشگیری از رفتارهای غیراخلاقی، فرهنگ سازمانی را ارتقا می‌بخشد. این پژوهش، راهبردهای مدیریت اخلاقی حضرت مهدی(عج) در سازمان‌ها را بررسی می‌کند. روش پژوهش، «توصیفی _ تحلیلی» و گردآوری داده‌ها «کتابخانه‌ای» است. داده‌ها شامل روایات معصومان(ع) از منابعی چون کتاب‌های الکافی، الغیبه‌للنعمانی، کمال‌الدین و تمام النعمه، نهج‌البلاغه، الغیبه(شیخ طوسی)، اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات، درباره حکومت مهدوی است. روایات مرتبط، در قالب خانواده‌های روایی سازمان‌دهی، تحلیل، و راهبردهای مدیریت اخلاقی استخراج شده است. ایجاد بصیرت اخلاقی، تکریم و احترام­افزایی، رهبری اخلاقی و فضلیت­محور، شایسته­گزینی و انتخاب ناب، تأمین کریمانه نیازهای مادی و معنوی افراد، و اقتدار اخلاقی و مبارزه با انحرافات؛ مهم‌ترین راهبردهای مدیریت اخلاقی است که از سیره مهدوی به‌دست آمده است.

شیخ عثمان بن فودی یکی از دانشمندان اهل سنت در نیجریه _در غرب آفریقا_ حدود دو قرن قبل حکومتی اسلامی‌تاسیس کرد که او را تبدیل به‌شخصیتی جهانی کرد. از ویژگی­های خاص این شخصیت اعتقاد به ‌اوصاف امام مهدی؟عج؟ و مهم‌ترین علائم ظهور نزد شیعه است. این نوشته با روش کتابخانه­ای و متکی بر دست نوشته­های عثمان بن فودی و تحلیل داده­های به­دست آمده از منابع در دسترس است. مهم‌ترین رسالت این پژوهش بررسی اعتقادات مهدوی عثمان بن فودی در محورهای حتمیت ظهور، نسب حضرت، اختصاصات حضرت که همتایی برای ایشان در عالم وجود ندارد و مهم‌ترین علائم ظهور مثل سفیانی، دجال، خسف بیدا و خورشیدگرفتگی که همگی مبتنی بر نوشته­های وی است، می­باشد و پاسخ به‌شبهات عده­ای که این اعتقادات مهدوی شیخ عثمان بن فودی را برنتافته و در مقام انکار برآمدند.

شناخت امام زمان(عج)و تمییز ایشان از مدعیان دروغین، از بنیادی­ترین مسائل مهدویت است. این تحقیق با روش تحلیلی _ توصیفی و با استناد به منابع روایی و متون کلامی شیعه، معیارهای تشخیص امام را ذکر کرده و دیدگاه­های مقابل را مورد نقد قرار داده است. یافته­ها نشان می­دهد که نص _ اعم از نص الاهی، نص نبوی و نص امام سابق­، معجزه، علم غیب و ودایع امامت به عنوان معیارهای پذیرفته شده در دیدگاه شیعه در این زمینه هستند. تفکیک بین مقام ثبوت و مقام اثبات در صفات و خصوصیات امام در این بحث از اهمیت خاصی برخوردار است. با این تفکیک، ویژگی­هایی مثل عصمت، افضلیت و طهارت مولد؛ اگرچه در مقام ثبوت ضروروی­اند؛ به خاطر مخفی بودن آن‌ها، در مقام اثبات و تشخیص امام نمی­توان به آن‌ها تمسک کرد. این معیارها، دارای ماهیت طریقی و ابزاری هستند نه موضوعی و ذاتی. بنابراین، احراز یکی از این طرق و حصول اطمینان، برای شناخت امام کافی است و التزام به تحصیل همه راه­ها ضرورتی ندارد.

یکی از مسائلی که از دیرباز ذهن مسلمانان را به خود مشغول ساخته، حوادث قطعی و غیر قطعی، پیش از ظهور و قیام مهدی موعود(عج) بوده است. از جمله حوادثی که براساس روایات، پیش از ظهور امام مهدی؟عج؟ محقق خواهد شد، مرگ سرخ (خونریزی به سبب جنگ) و مرگ سفید (تلفات به علت طاعون) است. حوادث و پیشامدهای مشابه این حوادث در طول تاریخ، بسیاری از مسلمانان را به تطبیق، توقیت و استعجال کشانده است. از این رو، مقاله حاضر، علاوه بر تحلیل مبانی فقه الحدیثی روایات به تحلیل نظریات، در زمینه مرگ سرخ و سفید پیش از ظهور مهدی موعود(عج) با بهره­گیری از داده­های نقلی وحیانی، عقلی تاریخی و علمی تجربی پرداخته است. نقل پرتکرار از ائمه معصوم(ع) در منابع روایی شیعه و سنی و همچنین کشف و تحلیل رویکردهای قرآنی، روایی، زمانی، مکانی، سیاسی، طبیعی و وقوعی؛ از مهم‌ترین یافته­های این تحقیق خواهد بود.