جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی اخلاق حرفه‌ای حسابداری مبتنی بر آراء خواجه نصیرالدین طوسی انجام شده است. اصول اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی که در آثار مختلف خود به‌ویژه در زمینه عدالت، صداقت، امانت‌داری و مسئولیت‌پذیری تأکید کرده، مبنای این پژوهش قرار گرفت و به تحلیل این اصول و ارتباط آن‌ها با حرفه حسابداری پرداخته شد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. بدین منظور نشریات منتشره در سه گروه فلسفه و کلام- علوم تربیتی و اخلاق از ابتدای انتشار تا پایان سال 1402 بررسی شد و در نهایت پس‌از بررسی 263 مقاله، از یافته‌های 9 مقاله مرتبط با دیدگاه‌های اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی جهت ارائه الگوی اخلاق حرفه‌ای حسابداری مبتنی بر دیدگاه وی استفاده شده است. تحلیل‌ها نشان داد که اصول اخلاقی خواجه نصیرالدین طوسی شامل چهار اصل کلیدی است. الگوی سه‌سطحی اخلاق حرفه‌ای حسابداری از نظریات وی عبارت است از: سطح مبانی فلسفی، سطح اصول اخلاقی و سطح احکام و راهبردها. نتایج اخلاقی این الگو شامل افزایش اعتماد عمومی، کاهش تخلفات مالی و بحران‌های مالی و توسعه مسئولیت اجتماعی در حسابداری است و پیاده‌سازی این الگو می‌تواند به بهبود رفتارهای اخلاقی حسابداران و ارتقاء و اعتماد در حرفه حسابداری منجر شود.

نظام جامع معرفتی اسلام به مسائل و احکام فردی و اجتماعی، به تقویت ارزش‌های اخلاقی در نهاد خانواده، توجه ویژه‌ای دارد. ازاین‌رو، دین اسلام، پیشوایان معصوم (ع) را به‌عنوان اسوه و هدایتگر معرفی نموده و عواطف مردم باایمان را به محبّت آنان پیوند زده است. از مهم‌ترین جلوه‌های ابراز ارادت به پیشوایان معصوم (ع)، مشارکت در مجالس اعیاد و سرور و نیز محافل سوگ و اندوه آن بزرگواران است. هدف این پژوهش آن است که کاربست مراسم سوگ و سرور اهل‌بیت (ع) در تقویت ارزش‌های اخلاقی خانواده را اثبات نماید. این پژوهش با استفاده از تحقیقات کتابخانه‌ای و با ابزار گردآوری اطلاعات و فیش‌برداری از منابع معتبر دینی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و نیز تجربه‌های مبتنی بر مشاهدات و با رویکرد توصیفی - تحلیلی به سامان رسید. یافته‌های پژوهش نشان داد که: مراسم سوگ و سرور اهل‌بیت (ع) دارای کارکردهای چندوجهی و متعددی است؛ ظرفیت اسوه گزینی، هنجارها و قواعد مشترک، تقویت نقش اخلاقی والدین، بازیابی هویت دینی اخلاق مدار، تأثیر سلامت روان و احساس تعلق به منزله اخوت دینی، شادی‌بخشی و آرامش گری به مؤمنان و نیز انسجام و همبستگی از جمله ظرفیت‌های مراسم سرور و سوگ اهل‌بیت علیهم‌السلام است که با تقویت ارزش‌های اخلاقی در خانواده ارتباط دارد.

نوجوانان مبتلا به بیماری‌های سخت‌درمان با چالش‌های اخلاقی و معنوی درهم‌تنیده‌ای روبه‌رو هستند که می‌تواند کیفیت زندگی، کرامت انسانی و مشارکت آنان در تصمیم‌گیری‌های درمانی را تحت‌تأثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین این نیازهای اخلاقی–معنوی در چارچوب اصول چهارگانه اخلاق پزشکی و اصل مکمل کرامت انسانی بود. روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی ترکیبی (نظریه داده‌بنیاد و تحلیل مضمون) انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نوجوان (۹ تا ۱۹ سال)، والدین و مراقبان معنوی گردآوری و با کدگذاری و الگوی شش‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شدند. یافته‌ها: نیازهای اخلاقی–معنوی نوجوانان در پنج محور اختیار، سودرسانی، نازیان مندی (عدم آسیب)، عدالت دوسویه و کرامت انسانی قابل تبیین است. نوجوانان عدالت را هم در بُعد اخلاقی (توزیع عادلانه امکانات، رفع تبعیض) و هم در بُعد معنوی (پرسش از عدل الهی) تجربه کردند و کرامت انسانی را به‌صورت ملموس در روابط با خانواده، دوستان و تیم درمان مطالبه نمودند. والدین و مراقبان نیز بر ضرورت حمایت اخلاقی–معنوی برای کاهش رنج، تقویت امید و کاهش تعارضات اخلاقی تأکید کردند. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، تلفیق اصول اخلاق پزشکی با بُعد معنوی می‌تواند چارچوبی بومی و کاربردی برای ارتقای کیفیت مراقبت از نوجوانان مبتلا به بیماری‌های سخت‌درمان فراهم آورد.

با رشد شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی مولد و گسترش روزافزون کاربردهای آن در حوزه‌های گوناگون، ضرورت بررسی پیامدها و چالش‌های ناشی از به‌کارگیری این فناوری بیش از پیش آشکار شده است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل چالش‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی مولد در سازمان‌ها بود. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که چالش‌های شناسایی‌شده در قالب شش مضمون اصلی شفافیت و پاسخگویی، حقوقی، امنیتی و حاکمیتی، انسانی و فرهنگی، کیفیت و اعتبار محتوا و اقتصادی و عملیاتی دسته‌بندی می‌شوند. این شش حوزه در مجموع ۲۴ خرده‌مضمون را شامل می‌شوند که طیفی از مسائل فنی، حقوقی، سازمانی و اخلاقی را پوشش می‌دهند. بررسی عمیق‌تر نشان داد که بسیاری از این چالش‌ها ناشی از نبود چارچوب‌های حکمرانی اخلاقی و شفاف، ضعف کیفیت و تنوع داده‌های آموزشی، ابهام در فرآیند تصمیم‌گیری مدل‌ها، و عدم آمادگی سازمان‌ها از نظر فرهنگ و ساختار برای پذیرش فناوری‌های نوین است. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان راهنمای عملی برای مدیران، سیاست‌گذاران و توسعه‌دهندگان در مسیر بهره‌گیری مسئولانه و پایدار از هوش مصنوعی مولد مورد استفاده قرار گیرد.

رسانه‌های تعاملی دیجیتال، به‌ویژه بازی‌های رایانه‌ای، در دهه‌های اخیر به ابزارهایی نوین در فرآیند تربیت اخلاقی و آموزش غیرمستقیم ارزش‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند. در این میان، روایت تعاملی به‌عنوان ساختاری منحصربه‌فرد که در آن مخاطب کنشگر اصلی داستان است، نقش مؤثری در درونی‌سازی مفاهیم اخلاقی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت روایت تعاملی در انتقال ارزش‌های مسئولانه، به تحلیل بازی رایانه‌ای من تنها نیستم به‌مثابه یک متن فرهنگی با ویژگی‌های اخلاقی پرداخته است. روش پژوهش از نوع تحلیلی-تفسیری است و تحلیل داده‌های کیفی با تکیه بر چارچوب مفهومی ارزش‌های مسئولانه (شامل مسئولیت‌پذیری، همکاری، همدلی، وفاداری، احترام به فرهنگ، حفاظت از طبیعت، و پاسخگویی) صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بازی رایانه‌ای من تنها نیستم، از طریق ساختار روایی چندلایه، انتخاب‌های اخلاقی و پیامدهای معنادار، فضیلت‌های اخلاقی را در دل تجربه‌ی تعاملی کاربر نهادینه می‌کند. روایت بازی نه از طریق آموزش مستقیم، بلکه با مواجهه عاطفی، مشارکت فعال و مواجهه با پیامدهای تصمیم‌ها، امکان انتقال مؤثر ارزش‌های مسئولانه و اخلاقی را فراهم می‌آورد. این پژوهش، روایت تعاملی را بستری مؤثر برای پرورش اخلاق در جامعه هدف از مخاطبان معرفی می‌کند و بر ضرورت توجه نظری و کاربردی به طراحی روایت‌های اخلاق‌محور در بازی‌های رایانه‌ای تأکید دارد.

بخش مهمی از رفتارهای انسانی را ارزش‌های اخلاقی متکی به آموزه‌های دینی و یا سنت‌های برگرفته از اجتماع شکل می‌دهند. در صورتی که بپذیریم خانواده ابتدائی‌ترین نهادی است که بر ارزش‌های اخلاقی بنا شده و مطبوعات به عنوان ابزاری برای تداعی این ارزش‌ها در خانواده‌اند، این پرسش نیز قابل طرح است که براساس مطالب ارائه در نشریه خانه خوبان در بازه زمانی سال‌های 95 تا 1400، چه صورت‌بندی گفتمانی از اخلاق با نگاه به کارآمدی خانواده قابل استخراج است؟ رویکرد در این پژوهش کیفی بوده و از روش تحلیل گفتمان نورمن فرکلاف جهت بررسی 10 نمونه معرف استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد این نشریه، علی‌رغم استفاده از دیدگاه‌های روانشناختی اخلاق، ادبیات و شعر و تکیه بر آیات و روایات به طرح و تفسیر آن دسته از مفاهیم اخلاقی می‌پردازد که در زندگی روزمره همسران نقش تعیین‌کننده‌ دارد. در چارچوب این تحلیل، هدف نشریه ایجاد نظم اخلاقی در خانواده و تقویت هر عنصر اخلاقی است که موجب توسعه چنین نظمی می‌شود. همچنین، این تحلیل براساس نظریه گفتمان اخلاقی رالف پاتر ارائه‌دهنده ترکیبی از یک نظام اخلاقی چهار جزئی شامل اصول، قواعد، آرمان‌ها و ارزش‌های همبسته و معقولی است که به شکل‌گیری دیدگاه کلی نسبت به آنچه در خانواده باید به لحاظ اخلاقی اتفاق بیوفتد، کمک کرده است.

این پژوهش با هدف تبیین روش‌های تربیتی مواجهه با «طول امل» (آرزوهای دور و دراز) در سبک زندگی اخلاق‌مدارانه از منظر نهج البلاغه انجام شد. مساله اصلی، چگونگی مواجهه و مهار آرزوهای فناپذیر مادی و بعضاً غیراخلاقی در عصر حاضر بود که با گسترش زندگی مادی و نفوذ سبک زندگی غربی، به مانعی برای تحقق حیات طیبه تبدیل شده‌اند. پرسش محوری پژوهش این بود که مهم‌ترین روش‌های تربیتی امام علی(ع) در مواجهه با طول امل، مبتنی بر مفاهیم اخلاق کاربردی، چگونه می‌تواند به شکل‌گیری سبک زندگی اسلامی بینجامد؟ این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی انجام شد و با استناد به خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج البلاغه، شش روش تربیتی استخراج شد: تبشیر (امیدواری به فضل الهی و بازتعریف آرزوها در قالب «خیر مأمول»)، اسوه‌سازی (الگوگیری از متقین و خاندان پیامبر(ص) برای هدایت آرزوها به سمت ارزش‌های متعالی)، انذار (هشدار درباره عواقب ویرانگر آرزوهای دنیوی و فریبندگی آن‌ها)، عبرت‌آموزی (درس‌گیری از سرنوشت پیشینیان و ناپایداری دنیا)، مواجهه با نتایج اعمال (آگاهی‌بخشی درباره پیامدهای اخلاقی و اخروی رفتارها) و تحمیل به نفس (مدیریت آرزوها از طریق زهدورزی و خودکنترلی). یافته‌های تحقیق نشان‌ می‌دهد، امام علی(ع) با محوریت بخشیدن به تغییر نگرش به حیات و تأکید بر فناپذیری دنیا، در پی ایجاد بصیرتی عمیق در مخاطب هستند تا آرزوهایش را در چارچوب حیات معناساز، بازتعریف کند.

پژوهش حاضر با هدف الگوی عوامل موثر بر رعایت اخلاق پژوهش به عنوان یکی از مولفه های دانشگاه اخلاق گرا با رویکرد سنتزپژوهشی انجام شد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی جامعه آماری این تحقیق، همه مطالعات داخلی و خارجی انجام‌شده در بین سالهای 1385 الی 1403 است. در این راستا 78 اسناد و مقالات مرتبط با موضوع موردنظر ارزیابی و درنهایت 22 پژوهش به‌صورت هدفمند انتخاب شد و با تحلیل محتوا و ترکیب ادبیات مربوط، درمجموع 60 کد محوری و 10 مقوله کلی طی فرایند ترکیب نظام‌مند متون شناسایی و مورد‌تحلیل قرار گرفت و اعتبار آن از طریق آزمون کاپای کوهن تأیید گردید. نتایج یافته ها نشان داد که عوامل فردی ( شخصیت اخلاقی پژوهشگر، صداقت پژوهشگر، باورهای دینی پژوهشگر وتامین مالی پژوهشگر) عوامل درون دانشگاهی(حمایت، سازوکار قانونی و عوامل اداری آموزشی) و عوامل برون دانشگاهی(فرهنگ سازی، حاکمیت ارزش ها و تدوین سیاست های تعاملی پژوهش) در ارتقای اخلاق پژوهش در دانشگاه اخلاق گرا تاثیر گذار است.

پژوهش حاضر به بررسی نقش اخلاق رفتاری در جلوگیری از مثلث‌سازی در روابط زناشویی می‌پردازد. مثلث‌سازی، به معنای دخالت افراد خارجی در زندگی مشترک، می‌تواند به بروز اختلافات و تنش‌های جدی منجر شود که در نهایت به آسیب به بنیان خانواده‌ها می‌انجامد. با تکیه بر آموزه‌های اخلاقی، این تحقیق به شناسایی علل و راهکارهایی می‌پردازد که زوجین را قادر می‌سازد تا با تقویت این رفتارها، حریم خصوصی خود را حفظ کرده و از نفوذ ناخواسته دیگران جلوگیری نمایند. این تحقیق به روش توصیفی و تحلیلی است ودر پاسخ به این پرسش است: علل غیر اخلاقی ایجاد مثلث سازی در روابط زوجین و راهکارهای اخلاقی جلوگیری از آن چیست؟ و بر آن است که با ارائه راهکارهایی عملی و مبتنی بر اصول اخلاقی، به زوجین کمک کند تا از بروز مثلث‌سازی جلوگیری کرده و فضای مثبت و پایداری را در زندگی زناشویی خود ایجاد کنند. در نهایت، این تحقیق نتیجه‌گیری می‌کند که با توجه به آموزه‌های اخلاقی، زوجین می‌توانند به‌طور مؤثری بر چالش‌های ناشی از دخالت‌های بیرونی غلبه کرده و یک زندگی زناشویی سالم و پایدار را تجربه کنند.

این مقاله با هدف تبیین سقط جنین از منظر اخلاق اسلامی و تحلیلی انتقادی از رویکردها و ابعاد اخلاقی آن تدوین یافته و با روش توصیفی، ‌تحلیلی، انتقادی و به شیوه اسنادی، در پی پاسخ به این سؤالات است که سقط جنین از منظر اخلاق اسلامی چه جایگاهی دارد؟ رویکردهای اخلاقی سقط جنین کدامند؟ در چه صورت سقط جنین از منظر اخلاقی مجاز است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از این است که در سقط جنین سه رویکرد جوازمطلق و عدم‌جواز مطلق و قول به تفصیل مطرح است. از آنجایی که در اسلام، خالق هستی و مالک حقیقی، خداست و هیچ‌کس جز خدای متعال، مالک حیات انسان و یا دیگران نیست؛ از منظر اخلاق اسلامی، سقط جنین جایز نیست و تفاوتی بین حلول روح و عدم آن در جنین وجود ندارد؛ زیرا جنین از لحظه انعقاد نطفه، انسانی بالقوه است. در اکثر نظام‌های اخلاقی غیردینی، سقط جنین مجاز و امری ضداخلاقی محسوب نمی‌شود؛ زیرا این امر با مبانی سودگرایی، لذت‌گرایی، راحت‌طلبی و مسئولیت‌گریزی و... انسان سازگار است. اما در نظام اخلاقی اسلام، افزون بر اینکه جنین یک انسان است، تاثیر سقط جنین بر شخصیت فاعل اخلاقی و نقش آن در نیل به کمال یا سقوط اخلاقی او و نیز تاثیر آن بر جنبه روحانی و ارزش‌های معنوی و کمال حقیقی او مورد تاکید است.