آثار مرتبط با شخصیت ها | کتابخانه مجازی الفبا

یوری روبین[۱] در سال ۱۹۴۴ در کریات اونو[۲] از توابع تل آویو در اسرائیل بدنیا آمد. پس از پایان دوره کارشناسی وارد مرکز زبان و ادبیات عربی دانشگاه تل آویو شد و تا مقطع دکترا ادامه داد. رساله پایان نامه دکتری خود را در سال ۱۹۷۵ درباره زندگی‌نامه و سنت پیامبر در صدر اسلام و زیر نظر جیکوب کیستر[۳] ارائه داد. پس از اتمام دوره دکترا به تدریس در دانشکده زبان عربی دانشگاه تل آویو مشغول شد و پس از مدتی به سمت استاد تمامی منصوب شد. روبین از اعضای موسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه عبری اورشلیم نیز بود. حوزه‌های پژوهشی روبین پیرامون اسلام آغازین با تاکید ویژه بر قرآن، تفسیر قرآن و سیره و حدیث اسلامی است. روبین در تحقیقاتش به وقایع و تاریخ پیش از ظهور اسلام  نیز توجه دارد چرا که آن را بستری برای پیدایش اسلام می‌داند و از نظر او آثار و فرهنگ آن دوران در اسلام نمود دارد. وی با مطالعه منابع مختلف چه منابع اسلامی و چه منابع غیر اسلامی مربوط به یهودیان و مسیحیان در صدد یافتن تاریخ حقیقی و جریانات واقعی مربوط به دوران پیامبر اسلام است. از کتاب‌های مهم روبین می‌توان به کتاب چشم ناظر (دیده مجنون)[۴] اشاره کرد. در این کتاب روبین به بررسی زندگی پیامبر اسلام از دیدگاه مسلمانان صدر اسلام می‌پردازد و با بازگویی داستان‌هایی از زبان مسلمانان و ایمان آوردگان اولیه در تلاش برای جستجوی حقایق تاریخی و قابل استناد است که لزوما با آنچه تا به حال از زندگی‌نامه پیامبر اسلام توسط مسلمانان بیان شده است؛ یکسان نمی‌باشد. کتاب بخش‌های مختلفی از زندگی پیامبر از جمله فعالیت‌های پیامبر در مکه و قبل از هجرت، آزار و اذیت پیامبر از طرف قریش و در نهایت هجرت به مدینه را در بر می‌گیرد. روبین سعی کرده است در کتاب خود از توصیف و توضیحات قرآن درباره محمد (ص) بهره بگیرد. یکی دیگر از آثار شاخص روبین کتابی است که به بررسی وضعیت یهودیان و مسیحیان در زمان پیامبر اسلام می‌پردازد. عنوان کتاب اصطلاح “بنی اسرائیل” یا فرزندان اسرائیل را در خود جای داده است که از قرآن وام گرفته شده است و به نحوه خطاب یهودیان توسط قرآن اشاره دارد و داستان‌ها و مضامین مربوط به کتاب مقدس که در قرآن آمده است را مورد مطالعه قرار می‌دهد. روبین همچنین مقالاتی مفصلی درباره ارتباط پیامبر اسلام با یهودیان، علاقه محمد(ص) به سنت‌های ابراهیمی ودلایل و چگونگی تغییر قبله مسلمانان از مسجد الاقصی به کعبه نوشته و به تشریح نقطه نظر خود پرداخته است. یوری روبین پس از چهل و یکسال تدریس از سمت خود در دانشکده مطالعات عربی و اسلامی دانشگاه تل آویو بازنشسته شد. روبین از اعضای هیئت مشورتی دایره المعارف قرآنی لیدن (انتشارات بریل)[۵] است که برخی از مداخل آن توسط او نوشته شده است. تحقیقات روبین در حال حاضر حول محور کتاب مقدس، موضوعات مطرح شده از کتاب مقدس و پس از آن در قرآن و نیز تفسیرهای آن‌ها با تاکید بر جریانات مربوط به ابراهیم، موسی و بنی اسرائیل است. کتابشناسی: The Eye of the Beholder: The Life of Muhammad as Viewed by the Early Muslims (A Textual Analysis). Princeton, New Jersey: The Darwin Press, 1995. Between Bible and Qur’an: The Children of Israel and the Islamic Self-Image. Princeton, New Jersey: The Darwin Press, 1999.[2] Muhammad the Prophet and Arabia. Variorum Collected Studies Series, Ashgate, 2011 ______________________________________________________ [۱] – Uri Rubin [۲] – Kiryat Ono [۳] – Kister M.J [۴] – The Eye of the Beholder [۵] -encyclopaedia of islam leiden brill سیدموسوی

یوری روبین، از اسلام شناسان غربی، کتاب ها و مقاله های متعددی پیرامون اسلام آغازین با تاکید بر قرآن، تفسیر قرآن و سیره و حدیث در مدخل دائره المعارف قرآن لایدن به چاپ رسانده است. یکی از مقاله های ایشان «نکاتی در تفسیر نخستین آیات سوره علق »ست. روبین در این مقاله نوشته است، آیه اول سوره علق به معنای تشویق پیامبر به خواندن قرآن، رواج پیدا کرده است و همین امر باعث شده تا تفسیر ابو عبیده، مفسر قدیمی تر که معتقد است این آیه پیامبر را تشویق به ستایش خداوند کرده است؛ به فراموشی سپرده شود. وی برای اثبات ادعای، به آیات و روایاتی در مورد این آیه، به تفاسیر متقدمین استناد کرده است. نگارنده در این مقاله با روش تحلیلی انتقادی در ضمن گزارش دیدگاه روبین، به نقد آن پرداخته و مقاله وی را از جهت محتوایی، منبعی و روشی نقد کرده و بر صحت نداشتن آنها اقامه دلیل کرده است و تفسیر رایج را مناسب ترین تفسیر یافته است.

اوری روبین در مقالۀ «برائت: مطالعه‌ای پیرامون تعدادی از آیات قرآنی» گسترش اسلام را از راه قتال فرض کرده و با تفسیری که از آیات آغازین سورۀ توبه ارائه می‌دهد، مؤلفه‌هایی از روابط مسلمانان با مشرکان را در عصر پیامبر| چنین برمی‌شمارد: لغو یک‌جانبۀ همۀ پیمان‌های پیامبر و مشرکان وفادار به عهد و فرمان جنگ با آنان پس از مهلت چهارماهه (آیات 1، 2 و 4)؛ فرمان نبرد با مشرکان غیرهم‌پیمان در هر زمان و مکان و برداشتن حرمت جنگ در ماه‌های حرام و مسجدالحرام (آیۀ 3)؛ نسخ آیات عفو و گذشت با آیۀ سیف و فرمان جنگ با همۀ مشرکان (آیۀ 5)؛ پیمان پیامبر با مشرکان در دوران ضعف مسلمانان (پیش از نبرد تبوک) و لغو آن در دوران قدرت مسلمانان (پس از نبرد تبوک). دیدگاه روبین، تصویری خشونت‌آمیز از اسلام ارائه می‌دهد که یکی از زمینه‌های اسلام‌هراسی در روزگار کنونی به شمار می‌رود؛ از این‌رو، بررسی و نقد چنین رویکردی بایسته است. این پژوهش با روش تحلیلی-انتقادی به نقد دیدگاه روبین می‌پردازد و با تأکید بر متن آیات برائت، نشان می‌دهد که بر پایۀ این آیات، مسلمانان مأمور بودند با مشرکان پیمان‌شکن و متجاوز پس از گذشت ماه‌های حرام بجنگند و در برابر مشرکان وفادار به پیمان و غیرمتجاوز، به پیمان‌ها پایبند باشند. بر بنیاد این تفسیر، آیات برائت با آیات صلح سازگار و قابل جمع است و نظریۀ نسخ این آیات درست به نظر نمی‌رسد.

یکی از فضایل وجودی اهل‌بیتD در روایات شیعه، خلقت نوری ایشان پیش از آفرینش عالم است. بر اساس این روایات، نور الهی اهل‌بیتD پس از آفرینش آدمj، به او و سپس به سلسله انبیای الهی منتقل شده تا این‌که از اجداد پیامبرJ به ایشان و علیj رسیده است. یوری روبین بر این باور است که شیعیان نخستین، از طریق توسعه مفهوم سلسله جهانی انبیا، آموزه خلقت نوری را در جهت اثبات حقانیّت خلافت امامانD استفاده کرده‌اند. با نظر به ضرورت و اهمیّت بحث از دلایل حقانیّت امامانD، این مقاله به شیوه کتابخانه‌ای و با روش تحلیلی-انتقادی به بررسی قراین برون‌متنی و درون‌متنی آموزه خلقت نوری پرداخته و با تحلیل گزارش‌های ناظر به خلقت نوری اهل‌بیتD، دیدگاه روبین را مورد ارزیابی قرار داده است. تحلیل آموزه خلقت نوری بر اساس قراین برون‌متنی، نشان می‌دهد خلقت نوری، اِخبار غیبی امامانD به فضیلت وجودی‌شان بوده و هیچ نشانه‌ای از استدلال به خلقت نوری در اثبات خلافت امامانD وجود ندارد. علاوه بر آن، قراین درون‌متنی، از جمله روایات ناظر به خلقت نوری و برداشت عالمان شیعه از این روایات، نیز با ادّعای روبین در تعارض هستند.