مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

معجزه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) کتاب آسمانی اوست . دریافت جنبه‌های اعجاز قرآن، آرزو و درک معارفش وظیفه هر مسلمانی است . به دنبال دعوت آیات تحدی و مبارزطلبی آنان با چندین آیه، به بررسی ارتباط و هماهنگی بین آیات قرآن هدایت می‌شویم . بعد از تفحص در تئوریهای تناسب آیات و تجزیه و تحلیل آیات دو سوره مورد نظر، با دلالت حجتهای ادبی، تاریخی، تفسیری، عقلی و منطقی مشخص می‌گردد که : هر یک از دو سوره انفال و توبه دارای محور خاصی هستند که حول آن، همه آیات به نظام درآمده‌اند و علیرغم بعد زمانی نزول این دو سوره، هماهنگی و تناسب بین مطالبشان، آنها را قرین یکدیگر ساخته است . ضمن اینکه بعضی از احکام، با توجه به ارتباط آیات ، استخراج و یا تکمیل می‌گردند، یکی از وجوه اعجاز این کتاب نیز، در تناسب بین آیات آن جلوه‌گر می‌شود. نکته اساسی دیگر اینکه، توجه به روابط و نظم آیات است که رسیدن به معنای صحیح کلام الهی را تقویت می‌کند، لذا در ترجمه آن به زبان دیگر، نباید ارتباط آیات را از نظر دور داشت .

شناخت صحیح و دقیق آیات و سوره های مکی و مدنی از مهمترین قرینه های لازم در تفسیر و تبیین وحی آسمانی و الهی قرآن به شمار است. با وجود این ضرورت، مفسران و قرآن پژوهان در موارد متعددی از این توشه و زادِ راه محرومند! گو اینکه عالمان تیز بین و ژرف اندیش قرآنی از تدارک و تأمین این توشه ضروری دست نَشُسْته، خویش را درگیر امر نموده و در صدد بازیابی هرچه بیشتر و بهترِ آن برآمده و تلاش های قابل ارجی را سامان بخشیده اند. این مقال به بررسی و تحلیل دیدگاه «سید قطب»، که یکی از مبرزترین مفسران قرآن است، در شناخت آیات و سوره های مکی و مدنی و ضرورت و اهمیت این شناخت می پرداخته و برآن شده تا کنجکاوی ها و موشکافی های این مفسر پر ارج را در این عرصه بنمایاند.

در رمضان سال دوم هجری، واقعه بسیار مهم و سرنوشت سازی در تاریخ اسلام رخ داد که تحول شگرفی در سرنوشت اسلام و مسلمانان به وجود آورد و در پی آن، جهان آن روز نسبت به اسلام نظر دیگری پیدا کرد؛ این واقعه، وقوع جنگ بدر بود. جنگ بدر نخستین جنگ بزرگ مسلمانان با کفار قریش بود که در سال دوم هجرت رخ داد و موجب شکست مفتضحانه دشمن گردید. پیامبر شخصاً در آن شرکت نموده و فرماندهی جنگ را در دست داشت. بدر در جنوب غربی مدینه بین مدینه و مکه قرار گرفته و از این رو آن را بدر می گویند که نام صاحب آبهای آن «بدر» بوده است. علت این جنگ، فشارهایی بود که کفار قریش بر مسلمانان وارد می کردند، از طرفی کفار، اموال مهاجران را در مکه، مصادره کرده بودند و به طور کلی می خواستند مسلمانان را در مدینه در فشار محاصره اقتصادی قرار دهند، و روشن است که اگر این فشار ادامه می یافت، دست کم جلوی توسعه و گسترش اسلام گرفته می شد.در این نبرد که اولین رویاروی اسلام با کفر بود، 313 نفر از مسلمانان که 77 نفرشان از مهاجران بودند و بقیه از انصار، شرکت داشتند. سرانجام جنگ با پیروزی اسلام و شکست دشمن پایان یافت و از مسلمانان چهارده یا بیست و دو نفر به افتخار شهادت رسیدند. از کفار، 70 نفر کشته شدند و 70 نفر اسیر گشتند.

قرآن کتاب انسان سازی و هادی بشر و تبیین کننده ی همه جوانب و نیازهای انسان است و در بر دارنده ی مسائل فردی و اجتماعی و تنظیم کننده ی امور دنیوی و اخروی است. و رسول خدا (ص) و ائمه ی اطهار (ع) بهترین و شایسته ترین شارحان و مفسران و آموزگاران تفسیر این کلام الهی می باشند. باتوجه به وسعت احاطه ی معصومین (ع) بر معارف قرآن و آثار به جای مانده از ایشان، باید پذیرفت که آموزه های اهل بیت (ع) در تفسیر قرآن، هنوز آنگونه که شایسته است شناخته نشده است و مورد بهره برداری قرار نگرفته است. همچنین معارف احادیث در ارتباط با آیه یا به درستی تبیین نشده و یا در هاله ای از ابهام می باشد. علاوه بر این امور باتوجه به موقعیت و فضای اجتماعی و با توجه به وظایف و اهداف جامعه اسلامی و مسئله ی تولید علم که بارها مقام معظم رهبری به آن اشاره فرموده اند، ضرورت تلاش برای گونه شناسی و دسته بندی روایات موجود و کشف روایات تفسیری جدید را اثبات می کند. به همین خاطر این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی و با ابزار کتابخانه ای و مراجعه به کتب تفسیری و روایی و با بهره گیری از نرم افزار جامع الاحادیث و جامع التفاسیر و درایه النور به گزینش روایات تفسیری مرتبط با آیات 1تا 15 سوره ی انفال پرداخته تا رابطه ی آیات و روایات را تبیین نماید و معارف قرآن را در قالب پیام یا شرح ارائه دهد. در این پژوهش روایات موجود در 95 تفسیر ذیل آیات 1تا 15 سوره ی انفال جمع آوری گردید. در مجموع برای این 15 آیه 367 روایت در تفاسیر آمده است که از این تعداد فقط 258 روایت، مشابه و تکرار روایت پیشین است و تنها 87 روایت جدید است و 22 روایت برآمده از منابع روایی، بیشترین روایات برآمده از اصول کافی است و30 درصد روایات بررسی شده و از این میزان، فراوانترین گونه ی روایات منتخب این پژوهش نیز گونه ی شرح می باشد.