مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫مقدمتان فى علوم القرآن در اصل مقدمه دو تفسير به نامهاى المبانى لنظم المعانى و المحرر الوجيز بوده كه با اهتمام آرتور جفرى در يك مجلد به چاپ رسيدهاست. بخش اول و دوم اين كتاب را به ترتيب آقايان مجيد معارف و عبدالوهاب شاهرودى ترجمه، نقد و تحقيق كردهاند. بخش اخير اين اثر كه شامل فصل نهم و دهم مقدمه المبانى و تمام مقدمه المحرر الوجيز است، در اين پايان نامه بررسى شده و امورى كه انجام گرفته عبارتند از: تصحيح اغلاط مطبعى، شرح اعلام، استخراج مآخذ روايات و اشعار و استدراك مطالب در منابع ديگر.

‫چکيده : اين نوشتار با استناد به آيات قرآن کريم و روايات معصومين(، به تشريح اهميت و آثار تدبر و تفکر براي رسيدن به معرفت و شناخت عميق از دين مي‌پردازد و ضمن بيان کيفيت و شروط تدبر در قرآن، به شبهه‌هايي چند در اين باره پاسخ مي‌دهد. نويسنده در چهار فصل ابعاد مختلف تدبر در قرآن کريم را بررسي کرده است. وي در فصل اول با اشاره به معناي لغوي و اصطلاحي تدبّر، حجم فراوان احاديث وارد شده از اهل بيت( در اين موضوع به ويژه تدبر در قرآن کريم را نشانه اهميت اين مسأله بر مي‌شمارد. فصل دوم از پژوهش حاضر به کيفيت تدبر و شروط تدبر مطلوب در قرآن کريم براي فهم صحيح از قرآن اختصاص دارد و تعامل با قرآن، تلاوت سطحي از قرآن، اهتمام‌هاي ثانويه از قرآن و فهم و انس با قرآن و عدم تحجر و تنگ نظري به آيات قرآن، از شرايط فهم و تدبر کردن درآن عنوان شده است. در فصل سوم برخي از شبهه‌ها درباره تدبر در قرآن و پاسخ آن‌ها ارائه مي‌شود، که عمدتاً در زمينه بعضي روايات مربوط به نهي از تدبر در قرآن، عدم فهم عام و خاص، مطلق و مقيد و ناسخ و منسوخ در قرآن، احتمال خطا در فهم قرآن، مشکل بودن آيات قرآن و عدم فهم دقيق اين آيات است. آثار و برکات فهم قرآن بر اثر تدبر در آن، روش تدبر صحيح در قرآن، شروط تدبر در قرآن، فهم جزء به جزء قرآن و فهم سياق آن، چگونگي انتقال فرهنگ تدبر در قرآن به نسل‌هاي آينده، فهم تاريخي از قرآن و فهم ابعاد مختلف حقايق آن، از ديگر مندرجات فصل سوم از اين نوشتار محسوب مي‌شود. در فصل چهارم برخي مصاديق تدبر در قرآن، مانند کشف معناي رحمت الهي در قرآن، مفهوم رحمان و رحيم، رحمت خاصه و عامه الهي، مقومات رحمت خاصه، تفسير بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم و روايات مربوط به آن بيان شده و بدين وسيله روش تدبر در قرآن و شرايط و مقدمات آن ارائه گرديده است.

‫ميل به زيبايي در نهاد انسان ريشه داشته و روح در پرتو مشاهده زيبايي‌ها به آرامش مي‌رسد. پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌اي به بررسي مسأله زينت و زيبايي از ديدگاه آيات و روايات پرداخته است. خداوند در اين دنيا زينت‌هاي متفاوتي را خلق کرده است؛ برخي از اين زينت‌ها مانند ايمان و تقوا باطني و معنوي هستند و بعضي ديگر مانند اولاد، اموال، زن، و زيبايي‌هاي طبيعت، جزء زينت‌هاي ظاهري هستند. اما غرض از آفرينش آن‌ها، اين است که انسان، اولاَ با علاقمندي و آرامش زندگي کند، و ثانياَ بهره‌مندي از اين زيبايي‌ها را وسيله‌اي براي رسيدن به سعادت اخروي قرار دهد. در آيات قرآن و روايات به زينت‌هاي بهشتي نيز اشاره شده است؛ لباس‌هاي زيبا، طلا و جواهرات، تخت‌هاي تزيين شده و نوشيدني‌هاي گوارا از مواردي هستند که در بهشت وعده داده شده است. استفاده از زينت‌هاي دنيايي اگر انسان را متوجه خدا نموده و حس سپاس‌گزاري او را برانگيزد، داراي ارزش مثبت است و اگر موجب غفلت او گردد، مورد نکوهش قرار گرفته است. البته زينت‌هاي معنوي هيچ‌گاه آثار منفي ندارند و حتي مي‌توانند انگيزه‌اي براي استفاده درست از زينت‌هاي ظاهري باشند؛ مثلاَ انجام کارهاي پسنديده، شيرين شدن مصيبت‌ها و محبت به خدا از آثار ايمان است. اما اولاد و اموال که زينتي ظاهري است در اثر غفلت از خدا مي‌تواند موجب غرور و دنياطلبي شود. لباس هم اگر با انگيزه درست استفاده نشود مي‌تواند انسان را به فخرفروشي، شهرت طلبي و يا تحقير ديگران بکشاند. زيبايي‌هاي طبيعت در آسمان و زمين هم براي بينايي و بيداري انسان آفريده شده است تا با مشاهده دقيق آن‌ها، ايمان او به خالق زيبايي‌ها افزايش يابد، و بداند که خداوند بر همه چيز بيناست و قدرت او همه چيز را احاطه کرده است.