مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫علم غيب، از نوع علم حضوري است که مختص خداوند بوده، و مي‌تواند به اولياي خود آن را افاضه نمايد. مخالفان اين مسأله، يا اصل امور غيبي را انکار کرده‌اند، و يا آن را از دسترس بشر خارج مي‌دانند، يا آن‌که دستيابي انبيا به غيب را پذيرفته و آگاهي غيبي امامان را انکار کرده‌اند. از سوي دو دسته اخير، مستنداتي ارايه شده که از جمله مي‌توان به آيات انحصار غيب به خداوند، آياتي که پيامبر علم غيب را از خود نفي کرده، و آياتي که مطلق علم را از پيامبر نفي مي‌کند، اشاره کرد. همچنين رواياتي نيز مورد استناد آنان قرار گرفته است. اما بهترين جواب اين اشکالات آن است که مراد آيات و رواياتي که علم غيب را از معصومين نفي مي‌کند، نفي علم غيب ذاتي و استقلالي است، و اين ادله شامل علم تعليمي به اذن الهي نمي‌شود. در مقابل، مأموريت وسيع معصومين، ضرورت امامت، عصمت، فياضيت خدا و برهان افضليت، دلايل عقلي است که امکان دست‌يابي بشر به دانش غيبي را اثبات مي‌کند. همچنين آيات تعليم اسماء، گواهي بر اعمال، گزارشات انبيا از غيب، و اخبار غيبي خود قرآن، همگي وقوع علم غيب از طرف انبيا را مبرهن مي‌سازد. بر اين اساس، خداوند هر علمي را که براي معصومين و ائمه ممکن و لازم باشد، در اختيار آن‌ها قرار مي‌دهد. ملاک حصول علم نيز نه خواست معصوم، بلکه نياز معصوم مي‌باشد. البته استفاده معصومين از علم غيب، بسيار اندک بوده، و با اذن خدا براي هدايت انسان‌ها و اثبات حقانيت دين استفاده شده است. علم امام حسين( به حادثه عاشورا نيز علم تفصيلي و از نوع علم غيبي است، و گزارشات حادثه قبل از وقوع آن، و کيفيت وقوع حادثه اين ادعا را تأييد مي‌کند. همچنين بر خلاف ديدگاه رايج، علم غيب مي‌تواند قابل عمل باشد. ضعف اسناد روايات موجود در اين زمينه نيز از طريق موافقت مضمون روايات با قرآن، جبران مي‌شود.

‫يکي از سنتهاي الهي که در نظام خلقت وجود دارد و شامل همه مي شود، سنت ابتلاء است. اين پژوهش در سه فصل، به تحليل عقلاني ديدگاه امام علي عليه السلام از اين سنت الهي پرداخته است. نويسنده پس از کليات و مفاهيم، به بررسي فلسفه ابتلائات الهي از ديدگاه امام علي عليه السلام پرداخته است. امتحان، عامل پرورش انسان و روشنشدن اسرار دروني انسان است و مراتب آن به ميزان ايمان افراد است. همچنين فلسفه امتحانات الهي از نظر امام عليه السلام عبارت است از: شناختهشدن افراد شاکر از ناسپاس، مشخص شدن افراد نيکوکار، بازگشت از گناه و از بين بردن صفت کبر. رمز موفقيت در امتحان نيز عبارت است از: صبر و پايمردي، توجه به گذرا و عمومي بودن حوادث، باور به اينکه عالم در محضر خداست، و ايمان به امانتبودن همه چيز. آثار سازنده آزمايش عبارت است از: شکوفايي استعدادهاي نهفته، به وجود آمدن روحيه مقاومت، هشدار و توجه دادن، و تکامل. خداوند با آزمايش انسانها و موفقيت آنها در آزمايش، درجه وجودي آنها را بالا ميبرد و در صورت کوتاهي آنها و عدم موفقيت آنها، با افزايش نعمت، آنها را در دام استدراج گرفتار ميکند. بعثت انبيا? يکي از مواردي است که انسان با آن امتحان ميشود. خداوند با بعثت، حجت را بر بندگان تمام کرده است؛ تا روشن شود چه کساني در پيروي از انبيا? موفق و يا ناکام ميشوند. دنيا يکي ديگر از اين موارد است. اگر به دنيا نگاه ابزاري شود، انسان در اين زمينه پيروز امتحانات خواهد بود. شيطان يکي ديگر از عوامل امتحان انسان است. برخلاف تصور رايج، در نظام احسن، وجود چنين موجودي براي سالکين راه طريقت، در تقويت ايمان و رشد استعدادها مؤثر است. مسئوليت، عامل ديگر امتحان الهي است. مسئوليت امانتي است که به انسان واگذار ميشود تا انسان به اين وسيله، ضمن انجام وظيفه و کسب تجربه، به شکوفايي استعدادهاي دروني خود بپردازد. نتيجه اينکه سنت امتحان و ابتلا شامل همه انسانهاست و با همين سنت، انسانها از يکديگر شناخته ميشوند.