جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تعلیم و تربیت را می‌توان حیاتی‌ترین مقوله انسانی دانست، چراکه سعادت و شقاوت، رشد و تکامل یا انحطاط و سقوط جوامع انسانی از آن نشأت می‌گیرد. متأسفانه علی‌رغم تمام کوشش‌ها و تحقیقاتی که در این حوزه صورت گرفته است، اما هنوز ساختار مدون و سامان یافته‌ای از یک نظام تربیتی منسجم، جامع و کارآمد برای شکوفایی استعدادها و قابلیت‌های انسانی در تمامی ابعاد و شئون وجودی او محقق نشده است. از آن‌جا که موضوع تربیت و سنگ بنای آن انسان است، براین‌اساس می‌توان گفت تا انسان به‌درستی شناخته نشود، نمی‌توان نظام تربیتی صحیحی برای رشد و تعالی او ارائه نمود. این امر، ضرورت بازنگری و تحول در ساختارهای نظری و عملی نظام تعلیم و تربیت اسلامی را براساس مبانی تربیتی اسلامی آشکار می‌سازد. قرآن‌کریم به‌عنوان تنها کتاب آسمانی معتبر و متقن، در حوزه‌ها و عرصه‌های مختلفی از جمله ساحت انسان‌شناختی، معارف و آموزه‌های بلند و تأثیرگذاری را در اختیار جهانیان قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی‌تحلیلی، با رویکرد تبیین آموزه‌های تربیتی قرآن‌کریم و تفاسیر، به استخراج و استنباط مبانی انسان‌شناختی تربیت در قرآن‌کریم از دیدگاه علامه‌طباطبایی(ره) در تفسیر المیزان همت گمارده است و گردآوری اطلاعات پژوهش نیز از روش کتابخانه‌های صورت پذیرفته است. در نهایت، با برقراری یک رابطه منطقی میان زیربناها و روبناها در نظام تربیتی اسلامی، چارچوب کلی ساختار نظام تعلیم و تربیت اسلامی ارائه می‌گردد. این چارچوب که مبتنی بر ابعاد و ساحات کلی و اساسی نظام تربیتی قرآنی است، براساس ابعاد و ساحات وجودی انسان پی‌ریزی می‌شود. در این تحقیق، ابعاد و ساحات اصلی ساختار فرایند تربیت اسلامی در پنج بعد اساسی مطرح می‌گردد؛ شکوفاسازی فطرت، تربیت عقلانی، تربیت عواطف، پرورش روح و تربیت جسمانی. همچنین در تبیین رابطه میان مبانی انسان‌شناختی تربیتی از دیدگاه قرآن‌کریم و ساحت‌های کلی نظام تربیتی اسلامی با دستاوردهای دانش بشری در حوزه تعلیم و تربیت انسان، برخی از مباحث مطرح شده از سوی اندیشمندان مختلف را که مرتبط با هر یک ساحات تربیتی بوده است، ذیل هر عنوان پی جویی نموده ایم. در این راستا مشاهده می‌شود که بسیاری از مباحثی که دانش بشری از مسیر دانش و تجربه در ابعاد گوناگون تربیتی انسان یافته است، در ذیل ساحت های اساسی تربیت انسان در قرآن‌کریم، قابل طرح و بررسی می‌باشند. به‌این‌ترتیب، در تعامل میان نظام تربیتی اسلام با دیگر مکاتب تربیتی بشری، می‌توان از ایده‌ها و دستاوردهای علمی، عملی و تجربی آن‌ها، در صورتی که همسو و هم‌جهت با مبانی تربیتی اسلام باشند، استفاده نمود و از این تلفیق در جهت ترسیم نظام تربیتی اسلامی نوین بهره برداری نمود.