جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

دیتریش بونهوفر متاله لوتری آلمان در شرایط روی کار آمدن رژیم نازی به مقاومت در برابر زیاده‌خواهی‌ها و بی‌عدالتی‌های حاکمیت پرداخت. آموزۀ «دو قلمرو» لوتر دست دولت را تا حدی باز می‌گذاشت و آن را از اعتراض دینداران و نهاد دین مصون می‌نمود. بونهوفر با تکیه بر بیانیۀ بارمن تأملاتی در کتاب‌های بهای شاگردی و اخلاق دربارۀ نسبت دولت و دین ارایه داد. مسئلۀ مقالۀ حاضر آن است که با روشی توصیفی و تحلیلی نشان دهد بونهوفر چگونه توانست با استفاده از آموزۀ «اوامر و تعهدات» قرائتی دیگر از آموزۀ دو قلمرو لوتر ارایه دهد و همچنین بیانیۀ بارمن چطور به دریچه‌ای برای دیدگاه‌های او دربارۀ این آموزه بدل شد. او اگرچه تمایز این دو نهاد و سایر عرصه‌های حیات بشر را از یکدیگر حفظ کرد اما کوشید قید و ربط قلمروهای مذکور با عیسی مسیح (ع) را متذکر شود و بر پاسخگویی اخلاقی نهادهای دولت و کلیسا تاکید کند. تقریر بونهوفر از این آموزه به نحوی است که دولت را نهادی سکولار نمی‌انگارد اما پیوندش با حوزۀ دین موجب نقض استقلال نهاد دین و نهاد حاکمیت نمی‌شود. همچنین تاکید بونهوفر بر خدمت کردن این دو نهاد در مسیح آنها را به‌رغم تمایز در کنار هم قرار می‌دهد. با این حال مجال اندک بونهوفر در پرداختن به کتاب اخلاق و این مبحث موجب باقی ماندن ابهام‌هایی در دیدگاه‌های بونهوفر در این باره شد.

از کاوش‌های باستان‌شناختی که در شبه‌جزیرۀ عربستان انجام‌شده، شواهدی فراوان کشف ‌شده‌اند که تصور ما از عربستان پیشااسلامی را دگرگون می‌کنند. تصور سنتی در نامیدن آن به دوران «جاهلیت» تجلی یافته، که در آن دست‌کم دو انگارۀ مهم هست؛ نخست، این‌که در عربستان حکومتی مرکزی وجود نداشته و هرج‌ومرج قبیلگی تا ظهور اسلام فراگیر بوده ‌است و دیگر، این‌که بت‌های متعدد به‌طور فراگیر تا ظهور اسلام پرستش می‌شدند. در مقابل، در متون کتیبه‌شناختی داده‌هایی فراوان یافت می‌شوند که تصویری روشن‌تر از وضعیت سیاسی و گرایش‌های دینی عربستان پیشااسلامی ارائه می‌کنند. در این نوشتار، ابتدا به‌اجمال وضعیت سیاسی عربستان در دوران پبشااسلامی در پی سلطۀ تدریجی پادشاهی حمیر بر سراسر شبه‌جزیره مرور می‌شود و سپس، با بررسی نمونه‌هایی از شواهد فراوان مادی از حدود سه قرن پیش‌ از اسلام پیشینۀ باور به خدای یگانه مرور و نام خدای یگانه در میان اعراب یهودی و مسیحی بررسی می‌شود. در نتیجۀ این بررسی، مشاهده می‌شود که از حدود دو قرن پیش ‌از اسلام نه‌تنها شاهدی بر پرستش خدایان چندگانه در کتیبه‌های یافت‌شده از مناطق مختلف شبه‌جزیره دیده نمی‌شود بلکه شواهدی فراوان بر یهودیت و مسیحیت یافت ‌شده‌اند که در آنها تنها خدای یگانه، با نام‌ها و تعابیر مختلف، یاد شده است.