جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

از مهم‌ترین بحث‌هایی که در تفسیر قرآن کریم بسیار اهمیت دارد و باعث نشر علم و شناخت مذاهب اسلامی از یکدیگر می‌شود، تفسیر تطبیقی می‌باشد. هدف این پژوهش که به روش توصیفی و تحلیلی و تطبیقی انجام شده، بررسی تطبیقی این سوره در نگاه دو مفسر است.براساس یافته‌های تحقیق نویسنده در بحث تفسیر تطبیقی سوره ملک، به اشتراکات فراوان و اختلافاتی در روش و محتوا مابین مرحوم علامه طباطبایی و ابن عاشور رسیده است. 1. در فصل اول که براهین درباره‌ی ربوبیت الهی بحث شده که به گفته‌ی ابن عاشور و مرحوم علامه با شگرف آغازی (برائت استهلال)تمام غرض سوره ملک را بیان شده .مالکیت مطلق و وابستگی جهان ، آفرینش حکیمانه مرگ و حیات ، خالقیت بی نقص و هماهنگ کیهانی ، ربوبیت الهی را اثبات می‌کند. در مسئله‌ی عدمی یا وجودی مرگ و خلقت مرگ اختلافاتی بین مرحوم علامه و جناب ابن عاشور وجود دارد. .2.در فصل دوم به گفته مرحوم علامه و جناب ابن عاشور کسانی که به ربوبیت الهی اعتقاد دارند منکران و کفار هستند و کسانی اعتقاد دارند مومنان به ربوبیت الهی اند که در آیات 6 تا 14 کیفر منکران و پاداش معتقدان و علم خداوند که آگاهی خدا به تمام احوالات انسان ها می‌باشد لازمه جزا و پاداش خدا و این جزا و کیفر شامل جهنم جوشان ، بدگویی خازنان جهنم و دیگر عذاب های جهنمی می‌باشد.در مقابل جزا و کیفر کافران پاداش معتقدان به ربوبیت هست که اوصاف آنها خشیه الهی است. درباره‌ی تفسیر عبارت َ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَیْب‌ اختلاف معنایی و مفهومی وجود دارد که غیب چه مفهومی دارد. و در بحث خلق افعال انسان توسط خداوند این اختلاف به وضوح در قلم هر دو مفسر دیده می‌شود .3. در فصل سوم به گفته علامه و ابن عاشورخداوند متعال در آیات 15 ال 30 نشانه‌هایی را که همراه با انذار و تخویف هست از قبیل مسائل زمین شناختی و بحث های در مورد پرندگان و درمورد انسان شنوایی و بینایی و عقل بیان می‌کند و علامه بیان می کند این نشانه ها با توجه به سیاق همراه با خوف و انذار است اما ابن عاشور این ها را یک سلسله علل بیان کرد که از طریق عطف غرض به غرض مطالب را به هم ارتباط می‌داد.اختلاف در روش و اسلوب کار:1.مبنای اصلی تفسیری علامه طباطبایی (ره)، تفسیر قرآن به قرآن است. اما مبنای اصلی تفسیری ابن عاشور توجه لازم به لغت و تلاش فراوان در اشراب عقل گرایی و کوشش می‌کند که سمت وسوی تفسیر را تحقیقی نماید. 2. علامه طباطبایی (ره) از ادبیات عرب به‌اندازه نیاز استفاده می‌کند. اما ابن عاشور به کمک ادبیات عرب جملات را به هم ربط داده و از آن نتیجه می‌گیرد. 3. علامه طباطبایی (ره) ابتدا بحث تفسیری را بر مبنای خودش مطرح می‌کند بعد بحث تفسیر روایی را تحت عنوان مستقلی در آخر هر بحث مطرح می‌کند؛ اما ابن عاشور در ضمن تفسیر آیات از روایات استفاده می‌کند.

ملاک و مبانی شرک از مباحث مهم علم کلام است که تأثیرات مهمی در ساحت اندیشه و عمل را درپی دارد. پژوهش حاضر، بررسی شرک و نقد آن با تکیه بر اندیشه‌های حسن بن فرحان المالکی، یکی از محققان معاصر سلفی، است که دیدگاه‌هایی نسبتاً معتدل‌تر نسبت به سلفی‌ها و وهابیت دارد که بعضاً به نقد دیدگاه های افراطی محمدبن عبدالوهاب می‌پردازد.وی نقدهایی مانند تقلید کورکورانه و افراطی از علماء سلف در دفاع از بنی امیه و انحراف از اهل بیت پیغمبر اسلام6 و جواز تکفیر و قتل بدعت گزار و... را به وهابیت وارد می داند. در نظر اومحمد بن عبدالوهاب و پیروانش اموری راموجب شرک مسلمانان می دانند که جمعی از علمای عالم اسلام ارتکاب آنها را جایز می شمرند.در همین راستا تحقیق حاضر بحث از مبانی شرک وهابیت را مقصود نظر قرار داده است. ابتدا مفهوم شناسی شرک و واژگان همراستا و تاریخچه و عقاید مهم وهابیت بیان گردید و سپس دیدگاه‌ها و فتاوای علمای وهابی در مشرک قرار دادن سایر مسلمانان بررسی گردید. مهم‌ترین مسأله‌ای که از طرف حسن بن فرحان المالکی قابل تأمل است، نقد نظریه شرک محمد بن عبد الوهاب و بیان ظلم سلفی‌ها در حق سایر فرقه‌های اسلامی است. سرانجام شبهات و اتهام بدعت‌گذاری به شیعه در اموری همچون توسل، شفاعت، استغاثه و... یعنی مبانی مشرک خواندن مسلمانان از دیدگاه شیعه نیز با استفاده از ادله قرآنی و روایی به بوته نقد کشیده شده است.