آثار مرتبط با شخصیت ها | کتابخانه مجازی الفبا

در دهه‌های اخیر، نقدهای مستشرقان به قرآن کریم به‌ویژه در زمینه‌ی قصص قرآنی، در قالبی جدید و با بهره‌گیری از روش‌های تاریخی، تطبیقی و هرمنوتیکی، فضای گسترده‌ای در مطالعات اسلامی ایجاد کرده است. قصص قرآنی به دلیل وجوه اشتراک ظاهری با برخی روایت‌های توراتی و اسطوره‌ای، مورد توجه ویژه‌ی مستشرقان قرار گرفته و از جهات مختلف چون اقتباس، افسانه‌انگاری، تکرار، و ناسازگاری ساختاری مورد انتقاد واقع شده‌اند. در این میان، آیت‌الله محمدهادی معرفت، از جمله مفسران و قرآن‌پژوهان معاصر است که با روشی علمی، دقیق و ترکیبی، به تحلیل و پاسخ‌گویی به این شبهات پرداخته است.پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل روش‌شناسی آیت‌الله معرفت در مواجهه با شبهات استشراقی در حوزه قصص قرآنی انجام شده و تلاش دارد تا ضمن تبیین مبانی معرفتی، تفسیری، تاریخی، انتقادی و عقلانی این روش، ظرفیت‌های آن را برای دفاع علمی از قرآن کریم آشکار سازد. سؤال اصلی پژوهش این است که روش‌شناسی آیت‌الله معرفت در پاسخ به شبهات مستشرقان، چه ساختاری دارد و چه مزایا و محدودیت‌هایی در بستر گفتمان نوین قرآنی ارائه می‌دهد.در فصل دوم، مبانی پنج‌گانه روش‌شناسی آیت‌الله معرفت مورد بررسی قرار گرفت. در این فصل مشخص شد که روش او بر پایه‌ی اصولی چون وحی‌باوری، عصمت قرآن، تفسیر قرآن به قرآن، نقد پیش‌فرض‌های استشراقی، و تحلیل تطبیقی انتقادی بنا شده است. او با بهره‌گیری از منابع قرآنی، تفاسیر معتبر شیعه، روایات مأثور، و تحلیل مستند منابع یهودی-مسیحی، دیدگاه‌های مستشرقان را در چارچوبی علمی و منصفانه بررسی و نقد می‌کند. افزون بر این، وی از استدلال‌های عقلی، برهان منطقی، و زبان گفت‌وگومحور بهره می‌گیرد تا پاسخ‌های او نه‌تنها از حیث دینی، بلکه از منظر عقل و اخلاق علمی نیز قابل دفاع باشد.در فصل سوم، مهم‌ترین شبهات مطرح‌شده از سوی مستشرقان درباره‌ی قصص قرآن بررسی شده و پاسخ‌های آیت‌الله معرفت به آن‌ها مورد تحلیل قرار می‌گیرد. این پاسخ‌ها عمدتاً با هدف اثبات اصالت وحی، تفاوت قرآن با عهدین، رفع اتهام اسطوره‌گرایی، و تبیین انسجام ساختاری قصص قرآنی ارائه شده‌اند.از یافته‌های کلیدی تحقیق می‌توان به این نکته اشاره کرد که روش‌شناسی آیت‌الله معرفت از لحاظ نظری، ظرفیت بالایی برای دفاع عقل‌محور از قرآن دارد، اما در سطح کاربرد بین‌المللی، با محدودیت‌هایی مانند کم‌توجهی به نظریه‌های جدید هرمنوتیکی و محدود بودن زبان عرضه مواجه است.نوآوری این پژوهش در آن است که با رویکردی نظام‌مند، تمام ارکان روش‌شناختی آیت‌الله معرفت را در پاسخ به استشراق قرآنی تحلیل کرده و برای نخستین‌بار، مزایا و محدودیت‌های آن را در بستری تطبیقی-تحلیلی ارزیابی کرده است.

این مقاله به دنبال کشف نقاط اشتراک، افتراق دو مقولۀ روش‌شناسانه و رسیدن به فهمی بین‌الأذهانی از آنهاست. منظور نویسنده از هرمنوتیک، هرمنوتیک عام و روشمند است. در این مقاله ابتدا نظرات هرش و بتی بررسی می‎شود و سپس معانی «تفسیر» و «تأویل» از دیدگاه آیت‌الله معرفت مورد بررسی قرار می‌گیرد. اهمیت ساخت زبانی قرآن در ایجاد فرهنگ جدید زبانی و تأثیر فضای ذهنی مخاطب در تفسیر نیز از دیگر موضوعاتی است که بررسی خواهد شد. در نهایت نویسنده پس از بررسی تطبیقی این مسائل به این نتایج دست یافته است: 1. وجود روش عام در هر دو مقوله‌ی مورد مطالعه وجود دارد؛ 2. هرمنوتیک هرش از این جهت که دربردارندۀ دو مرحلۀ عبور از معنای لفظی برای رسیدن به معناداری است، انطباقی قابل‎ملاحظه‌ با معنای «تأویل» از دیدگاه آیت‌الله معرفت دارد که به انتزاع مفاهیم عام از آیه قائل است، اما برای متن، معنای واحدی را درنظر می‌گیرد که روش دستیابی به آن را ارائه نمی‌کند؛ 3. هرمنوتیک نامتقارن با وجود قید ذهنیّت، به تفسیر و ترجمۀ آزاد قرآن برای فهم و استفاده همگان قائل است، بنابراین با وجود شباهتی که در نتیجۀ آن با روش آقای معرفت وجود دارد، در عمل به شیوه‌ای متفاوت عمل می‌کند.