جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 5
بازخوانی حکایت های عرفانی اسرارالتوحید با رویکرد روانشناسی مثبت گرا
نویسنده:
منصور پیرانی
نوع منبع :
نمایه مقاله
چکیده :
روانشناسی مثبت­گرا با تکیه بر فضیلت­ها و قابلیت­ها، توانمندی­ انسان را تقویت می­کند و در پی آن است که با شناخت و طبقه‌بندی قابلیت­ها و فضیلت­ها، و کشف زوایای پنهان وجودی انسان، او را در بهره­گیری از نیروهای نهفتۀ درون و بیرونش بهتر یاری­­ کند. خردورزی، عدالت­طلبی، خوش­بینی، تعالی، شادمانی، امید، شجاعت و... شاخص­هایی هستند که روانشناسی مثبت­گرا در تعمیم و تثبیت آن­ها می­کوشد. تعمیم و گسترش فضیلت­ها از یک سو موجب ظهور و بروز ایدئال­های زندگی انسان و از سوی دیگر باعث تحدید و حتی زوال رذیلت­ها در عرصۀ حیات وی می‌شود. هدف مقالۀ حاضر بازخوانی متون کهن ادبی از منظر علوم شناختی است. به این منظور حکایت‌های اسرارالتوحید را که بازتابِ زندگی و حالات ابوسعیدِ ابوالخیر است، برمبنای پاره­ای مفاهیم روانشناسیِ مثبت­گرا و به روش توصیفی- تحلیلی بررسی ­می­کنیم­. بینشِ ناشی از معرفت کمال‌جویانه، گذشته از اینکه حسِ نوع­دوستی، سخاوت، امید، شادی، تعالی و بسیاری فضایل دیگر را در نهاد انسان برمی­انگیزد، موجبِ دگرگونگی جهان­بینی و رفتار انسان شده، به زندگیِ او معنا می­بخشد و با ایجاد گرایش­ مثبت در همۀ جوانب حیات، سبب پرهیز از بداندیشی­، بدمنشی، سستی، کج­خلقی و قضاوت­های ناروا می‌شود. مطالعۀ متون ادبی که محصول تجارب زیستۀ جامعۀ ایرانی است، می­تواند روند تقویت این مسئلۀ مهم را تسریع کند و پایه­های ساختار اجتماعی را قوام بخشد.
حقیقت محمّدیّه درشریعت و عرفان(و باز تاب آن در گلشن راز شبستری و اسرارنامه عطّار نیشابوری )
نویسنده:
پدیدآور: مریم سادات ایمان دوست ؛ استاد راهنما: منصور پیرانی ؛ استاد مشاور: رودابه شاه حسینی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
حقیقت محمّدیّه ازجمله مباحث مهم جهان بینی عرفانی است . همان طور که درنظام هستی شناسی عرفانی هر اسمی برای خود مظهری دارد ، اسم اعظم نیزمظهری دارد که آن مظهر انسان کامل است و مصداق آن حقیقت محمدیّه (ص) است . ابن عربی با استناد به حدیث « کنت نبیِاً وآدم بین الماء والطّین » حقیقت محمّدی را ازلی و ابدی می داند . این نور ازلی و قدیم به طور متوالی در انبیاء ، جلوه کرده تا آنکه به آخرین تجلّی تاریخی خود یعنی حضرت محمّد (ص) رسیده است . چنین به نظر می رسد که اندیشه ی « نورمحمّدی » درحدود سالهای نهصد میلادی (نیمه ی دوم قرن سوم هجری ) شکل گرفته باشد . پیش از وضع اصطلاح « انسان کامل » و « حقیقت محمّدی » (ص) توسّط ابن عربی اصطلاحات دیگری به کار رفته است .. حقیقت محمّدیّه(ص) ، که رایج ترین تصویر آن با نام « انسان کامل » درتمدّن اسلامی رواج دارد ، با تمام آمیختگی که با عقاید اسلامی و قرآن و حدیث دارد ، دارای ریشه های غیر اسلامی وغیر ایرانی نیز هست . برطبق تحقیقی که ابوالعلاء عفیفی کرده است ، عقاید ابن عربی درباب انسان کامل یا حقیقت محمّدیّه (ص) تحت تأثیر اندیشه های یونانی است . پور نامداریان گسترش این اصطلاح را در زمانی پس از درگذشت پیامبر اسلام دانسته ، عقیده ای که ابتدا در میان شیعیان رواج یافت و به موازات آن ، در میان اکثریّت سنی نیز مطرح گشته و مورد پذیرش قرار گرفت . اگرچه مفهوم انسان کامل خاستگاه اسلامی - ایرانی دارد ، در آیینهای باستانی وعرفانی ایرانی نیز این مفهوم به صورت مشابهی مطرح بوده است . به طور کلی می توان گفت که اندیشه ی حقیقت محمّدیّه (ص) و انسان کامل ریشه در اسلام و بویژه مذهب تشیّع و آیین های مختلفی از جمله ، آیین های یونانی ، هرمسی ، فهلوی و مانوی دارد که از بین همه ی آنها دین اسلام نقش بسزایی در طرح و گسترش این اندیشه دارد .در متون اسلامی و روایات ، اولین مخلوق یک چیز مشخّص و معیّن بیان نشده است و حقایق - به ظاهر مختلف و موجودات متعدد - به صورت اولین مخلوق مطرح گشته‌اند ؛ برای مثال گاهی اولین مخلوق ، عقل معرفی شده و گاهی ، قلم و گاه نیز ، نور محمّد(صلی الله علیه وآله) و انوار معصومین(ع). امّا باید توجّه داشت که این از باب اختلاف در کلام و در بیان حقیقت نیست ؛ بلکه به جهت ظهور و جلوه‌های مختلف مخلوق اول و بر اساس لحاظها و اعتبارهای مختلف است . . اصطلاح عرفانی حقیقت محمّدیّه یا انسان کامل گرچه در قرآن کریم و روایات بکار نرفته است ؛ امّا وجهه الهی انسان - که همان معنای انسان کامل است - در قرآن کریم مورد اشاره قرار گرفته علاوه بر آنکه تعدادی از تفاسیر این اصطلاح را به کار برده و آیاتی از قرآن کریم را بر آن تطبیق داده اند. قرآن کریم از انسان‌ های کامل با عناوین مختلفی همچون ‌: « متّقین »، « مومنان حقیقی‌» ، « عبادالرحمن‌ « ، « مقرّبون‌ »، « مخلَصین‌« و... ، یاد کرده ‌، و نشانه‌ها و اوصاف آنان را در آیات مختلفی بیان نموده است . نگرشی به ادیان ، مذاهب و مکتب های مختلف ، نشان می دهد که هر یک از این مکتب ها بر طبق جهان بینی حاکم براندیشه ی خود، به انسان کامل توجّه داشته اند . فیلون اسکندرانی که از فیلسوفان برجسته یهودی و از پیروان فلسفه نوافلاطونی است ، قائل به موجودی آسمانی به نام لوگوس است . این انسان (لوگوس آسمانی یا آرمانی) نخستین مظهر خداست که بدون وابستگی به تعلیم ، دستیابی مستقیمی به واقعیّت ها دارد. از دیدگاه فرقه کابالا( قبالا) این صورت انسانی که جامع اسماء و صفات الهی است ، آدم قدیم نام دارد که گاهی آدم علوی یا آدم قدیم علوی نامیده می شود. او واسطه و وسیله ی آفرینش عالَم است . مشخّص ترین اصطلاحی که می توان در متون متقدّم عهد عتیق از مفهوم لوگوس یافت ، کلمه ی « ممرا » است . سعدیا ابن یوسف شخینا را واسطه ی خدا و بشر توصیف کرد که می توانست مکاشفات انبیا را نیز توجیه کند. در اندیشه‌ی یهود روح اعظم الهی یا شخینا ، صورت متجلّی خداوند و به‌منزله‌ی اوّلین تعیّن می‌باشد . این روح اعظم به ‌نوعی به لفظ « عقل الهی» تعبیر می‌شود ؛ زیرا خدا ، اوّل چیزی که آفرید روح بود ، عقل بود . بهترین و نزدیکترین معادل برای مفهوم لوگوس درفرهنگ ایران باستان اسپنتامئینو است ، که به عقل یا « خردمقدس » ترجمه شده است . اصطلاحاتی که بیش ازهمه نظر دین شناسان راجلب کرده است ، « اشا» می باشد که به دفعات ، درکتب مختلف اوستا ، از گاتها تا خرده اوستا ، به کار رفته است . این اصطلاح درفرهنگ های چینی و هندی هم معادل هایی دارد . درهند « ریتا » و در چین « دائو»(tao) نزدیک به همین مفهوم هستند. در اوستا و ایران دوران ساسانی به واژه ی خورنه ، خورّه یا فرّه بر می خوریم که به معنای فروغ وتأیید الهی است . از دیدگاه سهروردی ، مفهوم « خورنه » با نور محمّدی و مفهوم « سکینه » یکسان است. معادل فرّه در فرهنگ ها ی دیگر اقوام این گونه آمده است : « کیدن » در عیلام ، « ملمّو» درآشور ، « شخینا یا سکینه » درعبرانیان و یهود ، « ائوار» درادبیات لاتینی رومی و « مایا» و« مایین» درفرهنگ های هندو و « خواریس » در یونان ماقبل متافیزیک . در زبان سومری ( بابلی کهن ) مفهوم تایید الهی را با لفظ « ملامو» بیان می کردند ، که بعدها در عصر مادان به کلمه خورنه ترجمه شد .در کلیّه ادیان و مکاتب هندی، به استثنای آئین بودائی ، اصل و جوهر ثابتی ، در پس مظاهر گذران و ظواهر ناپایدار عالم پذیرفته شده ،که از آن با عباراتی از قبیل« آتمان» ،« جیـوا » و « پورشا » تعبیر کرده‌اند . در هند مفهوم لوگوس برای اولین بار در سرودهای « ریگ ودا » ظاهر می شود.در نوشته های بعدی هند چون « اوپانیشاد» ها این هسته اندیشه نام « بیضه زرین» را به خود گرفت . آیین بودا که در شرق آسیا جایگاه خاص و ویژه ای دارد دارای سه فرقه مهم واصلی است . این فرقه ها با نام های مهایانه ، تراودا و چرخ الماس یا لامایی شناخته می شوند. فرقه تراودا ، راه نجات را « ارهت » شدن شخص می داند . رسیدن به مقام ارهتی ، دستیابی به مقام انسان کامل است. شیخ محمد شبستری و عطّار نیشابوری به مانند بسیاری از عرفا و ادبا آثار خود را با ستایش پیامبر اسلام زینت داده اند و هرکدام براساس اندیشه و موقعیّت زمانی ، دینی ، عرفانی و ادبی خود به ذکر ویژگیهای حقیقت محمّدیّه پرداخته اند . براساس پژوهش انجام شده این دو عارف و ادیب ایرانی از جمله کسانی هستند که نظرات محیی الدین عربی را در آثار خود منعکس کرده اند. در اندیشه ی حقیقت محمّدی (ص) و مسئله ی ولایت ، شیخ عطّار و شیخ محمود شبستری ، دارای نظر و اندیشه ی مشابه اند ، چرا که شبستری هم معتقد است که حقیقت محمّدی مظهری است که حق به صفات و اسماء ، خود را در او می نمایاند و یا مرکزی است که همه ی صفات را منعکس می کند و مظهر اتم و اکمل آن در وجود شریف شخص محمّد (ص) است . این عارفان ادیب اساس همه مراتب کمال را ولایت می دانند و معتقدند حقیقت ولایت گه گاه در انسان کاملی به نام نبی نمایان می شود . نبوّت پایان پذیر است و محدود به زمان و مکان ؛ امّا ولایت قطع شدنی نیست و دائمی است . شبستری و عطّار ، آخرین ولی را که جامه همه ی مراتب اولیاء است عنوان کرده اند . و این دو به حدّی هم آمیخته شده اند که گفته اند : خاتم الاولیاء عبارت از امام محمّد مهدی است و سرانجام اوست که جهان را پراز عدل و داد می کند و صلح جهانی به وجود می آید. عطّارو شبستری ویژگی هایی مشترک برای حقیت محمّدیّه بیان کرده اندو با عناوین خاصی از آن یاد می کنند .
بررسی تأثیر اعتقاد به معاد و بازتاب آن در اشعار مولوی با تکیه برکلیات شمس
نویسنده:
آسیه بحری
نوع منبع :
رساله تحصیلی
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
در این تحقیق معاد و تأثیر « اعتقاد به معاد » و بازتاب آن در کلیات شمس بررسی می شود و بر پایه مطالب گردآوری شده این موضوع مطرح می شود که : مولوی به معاد به عنوان یکی از اصول دین معتقد است و کلیات شمس صرفاًتغزّل نیست ؛ بلکه در خلال اشعار زیبا و سرشار از مضامین عالی عرفانی و عاشقانه خود با بیان اعتقادات مذهبی در قالب شعر، در جهت بیداری دلها و بازگشت به اصل خویشتن می کوشد.
بررسی داستان آفرینش درسوره بقره ومقایسه آن بااسطوره آفرینش درآیین زرتشتی
نویسنده:
راضیه شهرآبادی
نوع منبع :
رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
توجیه چگونگی آفرینش جهان درهرملیتی ریشه در دین و باورهای آنان داشته است و پیروان ادیان گوناگون هرکدام برپایه اعتقادات خود به بیان آفرینش جهان و تحلیل آن پرداخته اندو داستان آفرینش باشباهتهای چشمگیری در متون ادیان گوناگون گنجانده شده است و در تمامی ادیان العی وجود یک آفریننده قدرتمند در رأس آفرینش دیده میشود.قبل از پیدایش ادیان نیزبشرماقبل تاریخ معمای خلقت را به وسیله اسطوره های خویش که بنا به نظرالیاده و برخی دیگر همان دین انسان باستانی و نیز زیربنای اعتقادات و ادیان گوناگون میباشد،بازگوکرده و همواره آفرینش را به ایزد یا ایزدانی نسبت داده است؛زیرا این مسأله اهمیت و تأثیربسزایی در اهتقادات و باورهای انسان در طول تاریخ داشته است و علت اینکه در این تحقیق دین اسلام با آیین زرتشتی یکجابررسی شده شباهتهاو هم محوربودن آنهاست.ونیز دلیل پرداختن اسطوره در کنار ادیان الهی این است که اساطیرملل همواره دربردارنده مسائل مربوط به آفرینش اند ودرواقع مهمترین واصلی ترین موضوع اسطوره،چگونگی خلقت جهان وموجودات می باشد که مورد توجه مورخان و مذهب شناسان قرارگرفته شدع است.نتایج به دست آمده از این پژوهش این است که بین داستان آفرینش در قرآن با داستان آفرینش در آیین زرتشتی شباهتهایی در موضوعاتی چون:اعتقاد توحیدی و وجود یک منشأآفرینش،وجوددونوع آفرینش مادی دمعنوی،آفرینش تدریجی جهان در دوره های متوالی،تسبیح و قداست عناصرطبیعی وعناصراربعه،مسأله زمین-مادر، مقام زن،اوصاف پایان جهان و وجود منجی و سوشیانت،زندگی پس ازمرگ و عوالم سه گانه پس ازآن،وجودپل صراط و چینوت و بالاخره رستاخیزی و بازگشت جاودانه نزد خالق وجوددارد و ازجمله تفاوتهای بنیادین میان آنهامواردی است که در قرآن به وضوح و باصراحت تمامآمده است درحالیکه درآیین زرتشتی هیچ اشاره ای به آنها نشده است،قرآن که نور و کتاب مبین است حقایق را به صورت ناب و تاحدممکن صریح و شفاف در دسترس همگان قرارداده،و قرآن همواره ازنابترین و بزرگترین حقایق سخن میگوید ازجمله این موارد:وجودحکمت و فلسفه آفرینش،وجود دستور تکوینی در امرآفرینش،هدفمندی آفرینش،نبود تعطیلی در امر آفرینش،خلافت و جانشینی انسان و هبوط او و وجود عنصرمتعالی ایمان در امرقربانی میباشند.و محوری ترین نتیجه این تحقیق آناست که زنده بودن اساطیر وریشه در واقعیت داشتن آن براحتی از طریق قرآن قابل اثبات است و طبق اعتقاد ما مسلمانان قرآن که حقیقت محض است نه تنها با اسطوره درتضادنیست بلکه شاهدعینی و الهی برای تأیید اسطوره هاست و قرآن هرگز برروی ادیان و اساطیر دیگر ملل خط بطلان نکشیده است و اساطیر در بیشتر موارد با آیات قرآنی مطابقت دارند.
حقیقت محمّدیّه درشریعت و عرفان
(و باز تاب آن در گلشن راز شبستری و اسرارنامه عطّار نیشابوری )
نویسنده:
مریم سادات ایمان دوست
نوع منبع :
رساله تحصیلی , مدخل مفاهیم(دانشنامه مفاهیم)
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
چکیده :نوشته حاضر براساس روش تحلیلی و مقایسه ای در صدد تبیینی از نگرش عرفا و ادبا در بابمفهوم حقیقت محمّدیّه در هندسه دین ، عرفان و ادب است. آنچه در این راستا می خوانیم عبارت است از : پیشینه ی این اندیشه و ریشه یابی ظهور و گسترش آن ، نگرش ها و تحلیل های برخی از ادیاندرمورد حقیقت محمّدیّه ، تعابیر و عناوین مختلف این اندیشهو در نهایت بررسی نگرش دو عارف بزرگ و نامدار ایران شیخ عطّار نیشابوری(وفات 618ه . ق) و شیخ محمود شبستری( وفات 720ه . ق) در دو اثر اسرارنامه و گلشن راز . حقیقت محمّدیّهازجمله مباحث پایه ای واز مفاهیم مهم جهان بینی عرفانی است . حقیقت محمّدیّه ، « نور» ربانی است این نور ازلی و قدیم به طور متوالی در انبیاء ، جلوه کردهتا آنکه به آخرین تجلّی تاریخی خود یعنی حضرت محمّد (ص) رسیده است .حقیقت محمّدی اوّلین حقیقت ظاهر ، موجود نخستین ، مبدء ظهورعالم، کاملترین فرد نوع انسانی و بلکه اکمل مظاهر حق است. همه ی انسان ها بسته به میزان ایمان و معرفت خود از این نور ربانی بهره مند می شوند ، درست مانند یک هرمی که در رأس آن نورالانوار قرار دارد و پس از آن کاملترین مظهر خداوند ،پیامبراسلام (ص) ، وپس از ایشان انبیا ،امامان ، اولیا ء و... قرار می گیرند ، هرکسی که به رأس هرم نزدیکتر است بیشتر از دیگران از این نور بهره می برد . آیات و روایات بیانگرمقام و منزلت پیامبر اسلام (ص) به عنوان کاملترین مظهر خداوند است.عارفان و شاعران بسیاری چون شبستری و عطّار در این زمینه داد سخن داده اند و هرکدام به اقتضای زمان و موقعیّت خود نامی برآن نهاده اند .بررسی ها و تحلیل های انجام شده دالّ بر این است کهآنها پیامبر اسلام را مصداق کامل حقیقت محمّدی می دانند .
  • تعداد رکورد ها : 5