جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب «موسی و فرعون: بازخوانی تقابل توحید و استبداد دینی از منظر قرآن» پژوهشی در حوزه مطالعات قرآنی و اندیشه دینی معاصر است که به تحلیل یکی از پرتکرارترین و مهم‌ترین داستان‌های قرآن، یعنی مواجهه حضرت موسی(ع) با فرعون، می‌پردازد. نویسنده تلاش می‌کند این روایت قرآنی را نه صرفاً به‌عنوان گزارشی تاریخی از گذشته، بلکه به‌عنوان الگویی فرازمانی برای شناخت نسبت میان توحید، قدرت، سلطه و آزادی انسان بررسی کند. محور اصلی کتاب، تبیین تقابل میان «جبهه توحید» و «نظام فرعونی» است. در این نگاه، فرعون تنها یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه نماینده یک نظام فکری و اجتماعی مبتنی بر خودبرتربینی، استبداد، نفی کرامت انسان و ادعای مالکیت بر سرنوشت دیگران است. در مقابل، دعوت حضرت موسی(ع) دعوت به رهایی انسان از بندگی غیر خدا، بازگشت به فطرت توحیدی و پذیرش حاکمیت الهی معرفی می‌شود. نویسنده با بهره‌گیری از روش تحلیل آیات قرآن و رویکرد «تفسیر قرآن به قرآن»، به بررسی مفاهیمی مانند توحید، شرک، ولایت، استکبار، آزادی، اختیار، عدالت و نقش پیامبران در اصلاح جامعه می‌پردازد. کتاب می‌کوشد نشان دهد که از منظر قرآن، استبداد تنها در شکل سیاسی آن خلاصه نمی‌شود، بلکه ریشه آن در نوعی نگرش انسان‌شناختی و جهان‌بینی خاص قرار دارد که انسان را از مسیر بندگی خداوند دور می‌کند. از دیگر مباحث مطرح‌شده در کتاب، بررسی سازوکارهای شکل‌گیری قدرت فرعونی، چگونگی همراهی جامعه با نظام‌های استبدادی، نقش نخبگان و پیروان در استمرار سلطه و پیام‌های اجتماعی و سیاسی داستان حضرت موسی(ع) است. نویسنده با بازخوانی این مفاهیم، تلاش دارد ظرفیت‌های اجتماعی و تمدنی آموزه‌های قرآن را در مواجهه با ظلم و سلطه تبیین کند. این اثر برای پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه‌های علوم قرآن، تفسیر موضوعی، اندیشه سیاسی اسلام، فلسفه دین و مطالعات اجتماعی قرآن قابل استفاده است و نمونه‌ای از تلاش‌های معاصر برای استخراج مفاهیم اجتماعی و سیاسی از قصص قرآنی به شمار می‌آید.