جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

.اخلاق سکولار اخلاق مبتنی بر اصولی است که قواعد اخلاقی را مهم می داند و در قواعد اخلاقی دین مرجعیتی برایش ندارد از نظر سکولاریسم اخلاقی «انسان شناسی» بر «خداشناسی» تقدم داردو آدمی پیش از فهم دین و پذیرش آن واجد ارزش ها و الزاماتی است که از مقتضیات هنجاری هویت انسانی و عقلانی و اخلاقی اوست و از انسانیت او سرچشمه می‌گیرد. اخلاق دینی هم همانکونه که از نامش پیداست دین و گزاره های دینی را مرجع اصلی قواعد اخلاقی می‌داند و سعادت انسان را در دین جستجو می کند . به زبان ساده تر اخلاق سکولار ممکن است به خداوند باور ندارد و اگر هم به خداپرستان اجازه می‌دهد در جامعه فعالیت کنند، برای حفظ مصلحت و رعایت اصول دموکراتیک و جلوگیری از دیکتاتوری است که با دینداران و خداپرستان به تساهل و تسامح متوسل می‌شود و مدارا می‌کند. در اخلاق دینی هم اراده خداوند(شریعت) منشاء اخلاق است. البته متدینانی که به حسن و قبح عقلی باور دارند بیان می‌کنند که اراده خداوند هیچگاه بر خلاف عقل نیست و در برخی از کتاب های مارف هم گفته شده است که دین هم از انسان شناسی شروع می‌کند،در اخلاق سکولار هم خداشناسی محلی از اعراب ندارد و انسان شناسی زیر ذربین متفکران قرار می‌گیرد، اما در اخلاق دینی علاوه بر انسان شناسی، به خداشناسی هم می‌پردازند. راسل اخلاق را مادی می‌داند و درواقع‌ معتقد است چون انسان مادی مسلک است اخلاق نیز مادی است. علامه طباطبایی طرفدار اخلاق دینی بود و می‌گفت ارزش‌های اخلاقی باید در چهارچوب معنویات مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد و در مورد اخلاق سکولار که به دور از اصول دینی و مذهبی تعریف می‌شد انتقاداتی داشت این پژوهش قصد دارد با مقایسه اخلاق دینی و اخلاق سکولار نظر راسل و علامه را نیز در مورد اخلاق دینی و اخلاق سکولار بررسی نماید.

اخلاق به عنوان یکی از عناصر اصلی هویت انسانی از اهمیت فراوانی برخوردار است. همه فرهنگ‌ها و ادیان با بزرگ شمردن آن کوشیده‌اند خود را داعیه‌دار اخلاق و پیروان خود را متصف به اخلاق فاضله بدانند. بی‌شک این بزرگداشت امری انسانی و متعالی است. در عین حال، امری عقلانی و دینی نیز می‌باشد. این پژوهش به دنبال شناخت و بررسی مبانی انسان‌شناسی در اخلاق دینی و اخلاق سکولار است. از آنجایی که اخلاق کوششی انسانی برای ساماندهی رفتارهای اختیاری انسان و موضوع مهم و سرنوشت‌سازی درباره سرنوشت انسان و سعادت وی است، ارزش معرفتی و عملی زیادی دارد. گفتگو درباره مبانی فلسفی و منطقی آن نیز از همین منظر دارای اهمیت است. البته روشن است که آنچه در مرحله عمل و کاربرد حضور دارد، دستورالعمل‌های اخلاقی است و بحث‌های فلسفی و منطقی، درباره اخلاق، واجد چنین دستورالعمل‌هایی نیستند. اما مسیری که این مبانی برای اخلاق تعیین می‌کنند، تأثیر بسیار زیادی در تدوین این دستورالعمل‌ها دارد. تفاوت در مبانی، به تفاوت در خود دستورها نیز خواهد انجامید.

طرفداران اخلاق دینی ارزش حقیقی و کمال نهائی انسان را در قرب الهی و تشبه به خداوند می‌دانند که در سایه‌ی تجربه‌ی زندگی معنوی و رفتارهای اخلاق دینی سبب می‌آید، البته در اخلاق دینی، رفاه و آسایش دنیوی انسان، از یاد نرفته و دنیا ناشایسته تعریف و توصیف نشده گرچه وابستگی به دین و دنیازدگی و غفلت از آخرت و ساحت معنایی و حقیقی انسان مذموم شمرده شده است. از نگاه دین‌شناسان در خصوص اخلاق دینی این اختلاف وجود دارد که یا دینی بودن اخلاق ناظر به امر الهی است چنانچه اشاعره بر این اعتقادند - و یا آن‌که در حوزه‌ی دین نیز نظام اخلاقی بر اساس حسن و قبح ذاتی و عقلی تفسیر شده است. طرفداران اخلاق سکولار بر این باورند که اخلاق دینی وظیفه‌گرا و تکلیف‌مدار است و حقوق بشر را نادیده می‌گیرد؛ از این رو معتقدند اخلاق باید از ساحت دین بیرون باشد و ارزش‌ها و قواعد اخلاقی بر مبنای اصول انسانی و زندگی دنیوی و رفاه عمومی تعریف و تعیین گردد. در این مقاله پس از طرح و تبیین مسأله، مبانی و دلایل دو رویکرد اخلاق دینی و اخلاق سکولار تحلیل شده و با نقد و بررسی ادعاهای طرفداران اخلاق سکولار، پیامدهای آن یادآور شده است

ترجمه ماشینی: سالیوان و کیملیکا به دنبال ارائه جایگزینی برای بدبینی پس از 11 سپتامبر در مورد توانایی گفت و گوهای اخلاقی جدی برای حل اختلافات و تعارضات بین تفاوت های ملی، مذهبی و فرهنگی هستند. با اذعان به اهمیت مشکل آغاز می شود: در سیاره ما که به شدت به هم پیوسته است، کل جمعیت به دنبال راهنمایی اخلاقی برای انواع سنت های مذهبی و فرهنگی هستند، و اینها اغلب ادراکات اخلاقی مخالف را به جای ملایمت، سخت می کنند. پس چگونه می توان حداقل استانداردها را برای رفتار با افراد تعیین کرد و در عین حال پایه های اخلاقی را برای همزیستی و همکاری در سنت های اخلاقی مختلف ایجاد کرد؟ جهانی شدن اخلاق استدلال می کند که خوش بینی تعدیل شده در برخورد با این سؤالات. مشارکت‌کنندگان برجسته آن در مورد برخی از تأثیرگذارترین سنت‌های تفکر اخلاقی در سطح جهانی گزارش می‌دهند تا منابع درون هر سنت را برای کار به سوی اجماع و تطبیق میان سنت‌های اخلاقی که جهان معاصر را شکل می‌دهند، شناسایی کنند.

درسگفتار فوق در خصوص اخلاق دینی، اخلاق سکولار، نسبت دین و اخلاق، معتزله، اشاعره به بحث پرداخته است.

مسأله‌ی اخلاق که ذهن آدمی را از دیرباز، به خود مشغول داشته و در پی مشخص کردن مرز و حدود اخلاق و امر اخلاقی در زندگی فکری و روزمره‌ی خویش است، در عصرحاضر و مدرنِ کنونی دستخوش تحولاتی شده است. این مسئله سبب شده تا در دهه‌های اخیر نظریاتی مبنی بر جدایی دین از اخلاق و مبتنی نبودن اخلاق بر آموزه‌های دینی مطرح گردد. این در مقابل دیدگاه سنتی است که اخلاق را برآمده از دین و دین را مهم‌ترین پشتوانه‌ی اخلاق معرفی می‌کند. پژوهش پیش رو با هدف بررسی مؤلفه‌های اخلاق سکولار از منظر مصطفی ملکیان، درصدد رسیدن به اخلاق مورد نظر وی می‌باشد. این پژوهش، پس از بررسی نقاط قوت و ضعف اخلاق سکولار از نگاه خود ملکیان، اخلاق مد نظر وی را در تعبیر او از زندگی آرمانی می‌یابد. آنچه او از اخلاق مراد می‌کند، پیوند بسیار محکمی با پروژه‌ی سکولاریستی‌اش یعنی عقلانیت و معنویت دارد. در ادامه، به تحلیل، بررسی و نقد اخلاق مد نظر وی و ناکارآمدی آن نیز خواهیم پرداخت.