جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 57
بررسی کلان استعارۀ «زندگی کشاورزی است» و خرداستعاره‌های ذیل آن در قرآن کریم
نویسنده:
زینب پرنده نژاد ، عباس اسماعیلی زاده
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
کلان‌استعاره‌های مفهومی استعاره‌هایی هستند که در سراسر متن موج می‌زنند و نمودی زیرساختی دارند. این استعاره‌ها در حکم تِم و موضوع اصلی هستند که سایر موضوع‌ها در متن بر شالودۀ آن پایه‌ریزی می‌شود. متن قرآن کریم از متون استعاره‌‌محوری است که در موارد زیادی از استعارۀ مفهومی برای ملموس‌سازی مفاهیم غیرملموس خود استفاده کرده است. از آنجا که مفاهیم مرتبط با کشاورزی از مفاهیم آشنا به تجربۀ بشری هستند، قرآن کریم در آیات بسیاری برای نشان دادن انجام عمل بندگان و چگونگی دریافت جزا و پاداش از این مفاهیم استفاده کرده و با آن‌ها تصویرسازی کرده است. این پژوهش، به روش توصیفی ـ تحلیلی، کلان استعارۀ «زندگی کشاورزی است» را با برداشت از آیۀ 20 سورۀ شوری واکاوی و پس از استخراج خرداستعاره‌های مرتبط با این آیه، آن‌ها را در دو دستۀ ساختارهای صریح و ساختارهای سیاق‌محور در آیات مرتبط با عمل و دریافت جزا و پاداش بررسی کرده است. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد همۀ خرد‌استعاره‌های بررسی‌شده در دو ساختار بالا در حمایت از کلان‌استعارۀ «زندگی کشاورزی است» به وجود آمده‌اند و نظام‌مندی مفهوم «هرچه بکارید همان را درو خواهید کرد» در تمام آیات مرتبط با مفاهیم عمل و پاداش برداشت می‌شود.
صفحات :
از صفحه 1 تا 18
بررسی تطبیقی دیدگاه علامه حلی و ابن تیمیه در باره آیه 23 سوره شوری در امامت اهل بیت علیه السلام
نویسنده:
رحیم صبور ، محمد معینی فر ، محمد باقر پور امینی
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
علامه حلی با استناد به آیۀ 23 سوره شوری (قل لا أسألکم علیه أجرا إلا المودة فی القربى) و روایات ذیل آن، «مودّت نسبت به اهل‌بیت؟عهم؟» را واجب دانسته و از وجوب این مودّت، وجود منصب امامت در میان اهل‌بیت؟عهم؟ را نتیجه گرفته است. از سوی دیگر، ابن‌تیمیه به برداشت معناییِ علامه حلی از واژگان آیه، و نیز به استناد علامه به روایاتِ مرتبط و دلالت آنها، اشکال وارد کرده است و در وجود روایاتی که در منابعِ مورد استناد علامه آمده، تردید روا داشته است. در تحقیق پیشِ رو، با روش کتابخانه‌ای و رویکردی توصیفی-‌تحلیلی، نشان داده شد که برداشت علامه از آیه و الفاظ آن، هم‌راستا با دیدگاه لغویان، مفسران، و محتوای روایات است. افزون بر این، روایاتِ ذیل آیۀ یادشده، نه‌تنها در منابعی که علامه به آنها استناد کرده، وجود دارند؛ بلکه از نظر سند و متن نیز، مطابق با معیارهای رجالی و حدیثی اهل‌سنت، بدون خدشه و قابل قبول‌اند.
صفحات :
از صفحه 193 تا 224
مقایسۀ تحلیلی جایگاه و کارکرد شورا در نظریۀ حکومتی دروزه و فضل‌الله با تکیه بر آیات ۱۵۹ آل عمران و ۳۸ شوری
نویسنده:
روح اله ناظمی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
چنین می‌نماید که آیۀ 159 آل‌عمران و 38 شورا جایگاهی ویژه در تنظیم شاکلۀ نظریۀ حکومتی نزد اندیشمندان مسلمان در دوران جدید دارد؛ ازآن‌رو که ازسویی عموم نظریات حکومتی دینی، به‌ویژه در سدۀ بیستم میلادی و متأثر از نظام‌های دمکراتیک حاکم بر کشور‌های غربی، بر نفی حکومت‌های استبدادی و موروثی و متغلّبانه تأکید ورزیده و ازدیگرسو، وجود رکن شورا یا پارلمان و به‌تبع آن برخورداری عموم مردم از حق رأی و حق دخالت در سرنوشت سیاسی‌شان را ضروری دانسته است. دقیقاً در این جهت است که مفسران معاصر، به‌ویژه اهل سنت، به آیات مشورت توجهی جدی و جدید نشان داده و کوشیده‌اند همگام با تحولات اجتماعی نوین، شورا را به‌عنوان یکی از ارکان تأثیرگذار در نظریۀ حکومتی اسلام در نظر گیرند و مقوّمات آن را مخصوصاً با دقت در آیات مشورت به دست آورند. فرضیۀ پژوهش آن است که نگاه مفسران معاصر شیعه و اهل سنت به کارکرد این دو آیه در جهت مطلوب فوق، چندان همسو نیست؛ به این معنا که مفسران اهل سنت عموماً برای شورا و رأی مردم به‌ویژه در مشروعیت حاکم و نظارت بر عملکرد او مدخلیت قائلند و درمقابل، مفسران شیعی به‌رغم تأکید بر جایگاه و اهمیت شورا در حیات اجتماعی مسلمانان و حتی ساختار حکومتی، مشروعیت حاکم را وابسته به آن نمی‌دانند و درنهایت نیز او را ملزم به تبعیت از نظرات شورا نمی‌شمارند. پژوهش حاضر این دو کارکرد شورا را به‌طور خاص نزد دو اندیشمند شیعه و سنی، فضل‌الله و دروزه، بررسی می‌کند. تحلیل نهایی پژوهش نیز مؤید فرضیۀ پیش‌گفته است.
صفحات :
از صفحه 73 تا 94
اصول و روش های تربیتی در سوره شوری
نویسنده:
نویسنده:شمشاد حسین؛ استاد راهنما:محمد حسین صاعد رازی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
براساس قرآن کریم هدف از خلقت انسان عبودیت و بندگی است و نیل به این هدف تنها در یک فرایند تربیتی برآمده از قرآن کریم و مبتنی بر مبنای توحید تحقق خواهد یافت. از طرفی تربیت یکی از پیچیده ترین و ظریف ترین کارهایی است که اندکی خطا در آن انسان ها را به لغزشهای منتهی به سقوط جهت دهی می کند. در این راستا در پژوهش حاضر اصول تربیت که باید های کلی در عرصه تربیت است. در سوره شوری مورد بررسی قرار گرفت و اصول سه دسته ذیل عناوین ۱. اصول بینشی، اعتقادی، ۲. اصول اخلاقی، ۳. اصول رفتاری، عملی گردآوری شد. همچنین روش های صحیح تربیت که دستور العمل اجرایی در عرصه تربیت است در سوره شوری مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت سه دسته روش های ذیل عناوین ۱. روش عقلانی ۲. روش ساحت عاطفی و گرایشی ۳. روش روش های عملی، حاصل شد. روش تحقیق در این پژوهش روش تفسیر موضوعی، استنطاقی می باشد.
پیوند اسماء و صفات الهی با مضامین آیات در سوره شوری
نویسنده:
نویسنده:فاطمه اسمعیلی؛ استاد راهنما:امین ذوالفقاری؛ استاد مشاور :صلاح‌الدین غلامی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
«اسما و صفات الهی»، از عمیق ترین مباحث توحیدی است که از دیدگاه های مختلف مورد بحث قرار گرفته است. این اسماء و صفات به کار رفته در آیات و سور قرآنی از جهات گوناگون قابل تأمّل هستند. پژوهش حاضر از نظر هدف ، کاربردی است و به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از اسناد ، مدارک و منابع نرم افزاری ب جمع آوری شده است. اسماء و صفات الهی با مضامین آیات در سوره شوری با هم ارتباط و پیوند ناگسستنی دارند. و با توجه به نزول قرآن از جانب خداوند حکیم و حکمت آمیز بودن آیات آن قطعا ارتباطی میان واژگان مذکور در آیات وجود دارد که بسیاری از آیات قرآن به اسماء الهی ختم شده‌اند. بحث اسماء و صفات الهی از دیرباز تاکنون مورد توجه متکلمان و مفسران بوده است. که در این پژوهش به بررسی اسماء و صفات الهی در سوره شوری می پردازیم. اسماء الهی بهترین و اساسی ترین وسیله شناخت خداوند هستند که می توانند انسان را در مسیر بندگی و تقرب جستن به الله یاری دهند. انسان با درک و فهم اسماء الهی درمی یابد که عظمت، کبر، حاکمیّت مطلق، بلندمرتبگی، هدایت، شفا، ضرر، نفع، بخشش، رحمت، قهر، رزق، آفرینش و مالکیّت و... فقط و فقط مختص خداوند متعال می باشند؛ شناخت ذات الهی ممکن نیست مگر از طریق شناخت صفات او.
نقش واژه های کلیدی سوره در تعیین و تبیین موضوعات محوری آن (مطالعه موردی سورۀ شوری)
نویسنده:
نویسنده:جلال الدین غراب؛ استاد راهنما:محمد جواد نجفی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
تلاش برای تبیین انسجام معنایی سوره‌ها در دهه‌های اخیر مورد توجه بسیاری از مفسران قرار گرفته است. در این راستا تعیین مفاهیم کلیدی یک سوره و نحوۀ ساختار ارتباطی آنها به منظور تبیین فوق امری مطلوب و در عین حال چالش‌ برانگیز است. شیوه‌هایی که مؤلفین برای این منظور از آنها استفاده می‌کنند عمدتاً کیفی بوده و به گزینش‌ها و تصمیم‌هایی منتهی می‌گردد که معمولاً متأثّر از گرایش‌ها نظری و ذهنیّت فردی است، به عبارتی روش آنان فرد-محور است. این تحقیق سعی دارد با معرفی دو روش مبتنی بر عینیّت متن بطور نسبی بستری مصون از تأثیرات مذکور فراهم کند. روش نخست که در مراحل اولیه تحلیل بکار گرفته می‌شود روشی است کمّی موسوم به تحلیل پیکره که خروجی آن لیست بالقوّه‌ای از واژگان کلیدی متن است. در این روش تحلیل‌های انجام گرفته مبتنی بر بسامد واژه‌ها، اجزاء و یا واحدهای سازنده متن است از این روی بطور نسبی عینی بوده و می‌تواند بستر مطمئن‌تری برای دنبال کردن انسجام معنایی سوره فراهم کند. روش دوّم که در مرحله تحلیل کیفی مطرح می‌شود نشان می‌دهد که با استفاده از عملکرد استعاره که آن را نگاشتی از حوزۀ مفهومی عینی و ملموس به حوزۀ تجریدی و ناشناخته می‌دانند نه تنها می‌توان الگویی برای ساختار ارتباطی بین مفاهیم ارائه نمود بلکه می‌توان تبیین مفاهیم کلیدی و تجریدی سوره را به شکل مؤثری تعمیق بخشید. به عبارتی در این مرحله می‌توان استعاره-های موجود در متن را به عنوان واژه‌های کلیدی در نظر گرفت. این تحقیق در تحلیل و بررسی موردی سوره شوری با روش‌های مذکور نشان می‌دهد که علاوه بر مفهوم «وحی و رسالت» که توجه مفسرین را به خود معطوف نموده‌، سوره در لایه‌های بالاتر خود به مفاهیم «قدرت و اختیار مطلق» خداوند و «ولی بودن» وی اشاره دارد و مفهوم «وحی و رسالت» در حقیقت از مصادیق تحقّق مفاهیم فوق است.
مطالعۀ محورهای سورۀ شوری با رویکرد سوره‌شناسی
نویسنده:
مائده جعفری ، سیدمجید نبوی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
سورۀ شوری، چهل و دومین سوره و یکی از هفت سورۀ «حوامیم» در قرآن است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که این سوره دارای چه محورهای موضوعی است؟ و درباره چه مسائلی بحث می­کند؟ در این نوع پژوهش‌ها، هر سوره به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می­گیرد و در موارد ارتباط یک سوره با دیگر سوره­ها تبیین می­شود و در نهایت جایگاه و اهداف و مقاصد هر یک از سوره‌های قرآن‌کریم بازشناخته می‌شود.لازم به ذکر است که تحقیقات سوره­شناختی بسیار کم است و ضرورت دارد که این نوع تحقیقات در تمامی سوره‌های قرآن انجام گیرد. روش جمع­آوری مطالب در این پژوهش کتابخانه‌ای بوده و روش پردازش مطالب، توصیفی تحلیلی می‌باشد. در این پژوهش پس از بررسی جایگاه و ویژگی‌ها و فضائل و خواص و اسباب نزول سورۀ شوری مشخص شد که این سوره دارای محورهایی چون: استمرار وحی،آمرزش خواهی فرشتگان، فلسفۀ گوناگونی امت‌ها، دوست داشتن اهل بیت(ع) منشا معصیت­ها و برتری دنیا بر آخرت و غیره می­باشد.
صفحات :
از صفحه 65 تا 90
تفسیر البیان الصافي لکلام الله الوافي المجلد 4 (الروم - عبس)
نویسنده:
محمد حسن قبيسي عاملي
نوع منبع :
کتاب , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: مؤسسة البلاغ,
چکیده :
تفسير البيان الصافي لكلام الله الوافي، اثر شيخ محمدحسن قبيسى عاملى (متوفى قرن 15)، از تفاسير موجز و امروزى قرن اخير است كه به زبان عربى نوشته شده است. كتاب با مقدمه نويسنده آغاز و مطالب در پنج فصل، تنظيم شده است. نويسنده در اين كتاب، به تفسير مختصر و جزئى آيات پرداخته و در بعضى موارد، به‌مناسبت مطالب، مباحث موضوعى را نيز مطرح كرده است. در مقدمه، مطالب مفصلى پيرامون اهميت تدبر، جايگاه قرآن، دفاع از قرآن و مباحث بسيار متنوع در زمينه موضوعات مختلف قرآن بيان گرديده است. مفسر در آغاز كتاب، قرآن را به 7 دسته سوره‌ها تقسيم كرده و معتقد است اسامى و عناوين سوره‌ها، از اين هفت قسم خارج نيست: يا در زمينه كائنات و موجودات طبيعى است كه بيشترين سوره‌ها با اين عنوان آمده و 32 سوره را تشكيل مى‌دهد؛ يا در زمينه عقيده و مبدأ فكرى انسان است كه 29 سوره را تشكيل مى‌دهد، قهراً مباحث مجتمع و سياست و اصناف اجتماعى مانند احزاب، مؤمنون، شورى، نساء و صف را تشكيل مى‌دهد؛ يا در زمينه جامعه و طبقات اجتماعى و سياسى است كه 27 سوره هستند و يا تاريخ و فلسفه تاريخ، كه 17 سوره و اخلاق و سلوك 4 سوره و مسائل مادى و اقتصادى 4 سوره و عبادات و شعائر دينى مانند حج، سجده است كه 2 سوره مى‌باشد. در جلد چهارم، تفسير سوره‌هاى روم، لقمان، سجده، سبأ، فاطر، يس، صافات، ص، زمر، مؤمن، فصلت، شورى، زخرف، دخان، جاثيه، احقاف، محمد(ص)، فتح، ق، ذاريات، طور، نجم، قمر، الرحمن، واقعه، حديد، مجادله، حشر، ممتحنه، صف، منافقون، تغابن، طلاق، تحريم، ملك، قلم، حاقه، معارج، نوح، جن، مزمل، مدثر، قيامت، دهر، مرسلات، عم، نازعات و عبس جاى گرفته است.
تفسير عبدالرزاق المجلد 3 (العنکبوت - الناس)
نویسنده:
عبدالرزاق بن همام صنعانی؛ محقق: محمود محمد عبده
نوع منبع :
کتاب , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: دار‌الکتب‌ العلمیه‏‫,
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
تفسیر ابن همام صنعانی اثـر‌ امـام حـافـظ کـبـیر ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی، از مفسران و محدثان امامیه و از اصحاب می‌باشد. این تفسیر، به صورت ناپیوسته، آیه‌هایی از هر سوره را به با آوردن یک یا چند نقل کوتاه تفسیر کرده است؛ مثلا در تفسیر سوره حمد، تنها یوم الدین را به روز جزا، و المغضوب علیهم را به یهود و الضالین را به نصاری تفسیر کرده است و بقیه سوره رها شده است. همچنین در هیچیک از دیگر سوره‌ها استیعاب نشده است و بیشتر جنبه توضیحی _در قالب جمله‌هایی کوتاه_ دارد تا تفصیل؛ چه رسد به تحقیق و نقد آراء. این همان شیوه تفسیر در قرن اول و دوم است که مفسران در آن دوره به مسائل یا مباحث متنوع نمی‌پرداختند. شیوه تفصیل و تنوع و نقد و ترجیح از قرن سوم آغاز شد و بهترین و جامع‌ترین تفسیر این دوره، تفسیر محمد بن جریر طبری است. در این تفاسیر، کاملا به مساله شان نزول و ناسخ و منسوخ توجه شده و نوعا تکیه بر روایات منقول از صحابه و تابعان است و امروزه از ارزش والایی برخوردار است؛ زیرا بسیاری از آیات با آگاهی از شان نزول قطعی آن که در تفسیر، نقش ارزنده‌ای را ایفا می‌کند قابل فهم است. در این تفسیر، احیانا به اسباب النزول آیه‌ها برخورد می‌کنیم، و کاملا مختصر و فشرده شکل گرفته است. این تفسیر در سه جلد، مکررا در بیرون به چاپ رسیده است: یک بار با تحقیق و استخراج عبدالمعطی امین قلعچی، بار دیگر با تحقیق و استخراج دکتر محمود عبده (به سال ۱۴۱۹ ق/ ۱۹۹۹ م) و همچنان در دست چاپ و تکثیر است. نسخه‌های متعددی از تـفـسـیـر ابـن همام امروزه در دست است، کهن‌ترین تفسیر شیعی مـی‌بـاشـد که از گزند حوادث در امان مانده و چند نسخه از این تفسیر در فهرست کتابخانه‌های مصر و هندوستان و عراق ذکر شده است. کـارل بـروکـلمان در تاریخ الادب العربی نسخه مصری را از فهرست تذکرة النوادر (۱۵) معرفی کرده است. فرات کوفی از علمای شیعه در عصر غیبت صغری در تفسیر آیه ۸۱ سوره طه و نیز در تفسیر آیات دیگر از مفسر نقل کرده است. و‌ ایـن تـفـسیر از جمله تفسیرهائی است که به شیوه روائی می‌باشد و روایات زیادی را از ابی عروة معمر بن راشد صنعانی بصری از اصحاب امام جعفر صادق (علیه‌السّلام) و دیگر اصحاب ائمه (علیهم‌السّلام) هنگام تفسیر آیات قرآن کریم نقل می‌نماید. این تفسیر چنانکه کارل بروکلمان اظهار می‌دارد در حیدرآباد دکن به چاپ رسیده است. در جلد سوم سوره های عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، فاطر، یس، صافات، ص، زمر، غافر، فصلت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه، احقاف، محمد، فتح، حجرات، ق، ذاریات، طور، نجم، قمر، رحمن، واقعه، حدید، مجادله، حشر، ممتحنه، صف، جمعه، منافقون، تغابن، طلاق، تحریم، ملک، قلم، حاقه، معراج، نوح، جن، مزمل، مدثر، قیامت، انسان، مرسلات، نبأ، نازعات، عبس، تکویر، انفطار، مطففین، انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد، شمس، لیل، ضحی، انشراح، تین، علق، قدر، بینه، زلزله، عادیات، قارعه، تکاثر، عصر، همزه، فیل، قریش، ماعون، کوثر، کافرون، نصر، تبت، إخلاص، فلق و ناس تفسیر شده است.
تفسير البحر المحيط المجلد 7 (اول الشعراء - آخر الشوری)
نویسنده:
محمد بن یوسف ابوحیان؛ محققان: عادل احمد عبدالموجود، علی محمد معوض
نوع منبع :
کتاب , حاشیه،پاورقی وتعلیق , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: دار‌الکتب‌ العلمیه‏‫,
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
تفسیر «البحر المحیط» اثر ابو حیان اندلسی به زبان عربی، در بردارنده تمامی قرآن و محور اصلی آن ادبی، لغوی و بلاغی می‌باشد. این تفسیر از جامع‌ترین تفاسیر مشتمل بر نکات ادبی شگفت و بدیع قرآن است و بحثهای فراوانی درباره بدایع قرآن دارد. امتیاز این تفسیر در اهمیت دادن به ابعاد ادابی، لغوی، نحوی و بلاغی است و مجموعه ارزشمندی از اشعار ناب و شواهد ادبی و اعرابی و قرائات و لهجه‌ها، را در خود جای داده است که از دانش و آگاهی گسترده مفسر در این زمینه حکایت می‌کند. البته پرداختن عمیق به مباحث نحوی (که ویژگی اصلی این کتاب است) چنان پر رنگ بوده که برخی گفته‌اند: بحر المحیط بیشتر از آنکه به تفسیر همانند باشد، کتابی نحوی می‌ماند مؤلف به معانی لغوی واژگان، اسباب نزول، ناسخ و منسوخ، قرائتهای وارده نیز عنایت دارد و در ذیل آیات احکام به مباحث فقهی هم پرداخته است. ابوحیان خود در مقدمه تفسیر روش آن را اینگونه توضیح می‌دهد: «روش من در این تفسیر، نخست پرداختن به معانی مفردات الفاظ، چه از لحاظ لغت و چه از لحاظ اعراب و بلاغت است، یعنی هر حالتی که لفظ قبل از ترکیب دارد. اگر کلمه‌ای دارای دو یا چند معنا بود، در موضع اول، آنها را بیان کرده، موارد بعد را به آن ارجاع می‌دهم. سپس به تفسیر آیات پرداخته، در صورت وجود شان نزول، آن را مطرح می‌نمایم. در پی آن به نسخ احتمالی و مناسبت و ارتباط با آیات پیشین و پسین اشاره می‌کنم. قراءات شاذ مستعمل و مشهور را ذکر و توجیه ادبی آن را متعرض می‌شوم. سپس اقوال مفسرین (از قدیم و جدید) را که در فهم معانی ظاهری و پنهان آیه، مؤثر است نقل نموده و در جهت آشکار ساختن کامل مفهوم آن از هیچ تلاشی فروگذار ننمودم. مشکلات اعراب و دقایق ادبی، از بدیع و بیان را توضیح... و دلائل آن را به کتب مفصل ارجاع داده‌ام. از تکرار مباحث پرهیز نموده، موارد آن را به مباحث قبل ارجاع می‌دهم. سپس اقوال فقهای مذاهب اربعه و دیگران را در احکام شرعیه تا آنجا که با الفاظ قرآنی مرتبط است، مطرح کرده، دلائل آن را جز در مواردی که حکم غریب یا خلاف مشهوری باشد، به کتب فقهی ارجاع داده‌ام. در خاتمه در برخی آیات، خلاصه‌ای از بحثهای بدیع و بیان را که از دیگران نقل نموده، با دیدگاه خود مطرح می‌نمایم و بنابر همین دیدگاه آیه را شرح می‌دهم. پس از آن اشاره‌ای به برخی کلمات صوفیه، که مناسب مدلول لفظی آیات بوده، نموده‌ام و از تاویلات ملحدین و دیگران که خلاف ظاهر قرآن باشد، پرهیز کرده‌ام.» ابو حیان با وجود تفصیل مباحث نحوی در تفسیر خود، به تفصیلهای مربوط به علوم مختلف برخی مفسرین انتقاد شدید دارد. مانند، نقد وی بر فخر رازی در تفصیل بحث اصولی (اصول فقه) نسخ ذیل آیه «ما ننسخ من آیة او ننسها»(بقره:۱۰۶). نکته قابل توجه ابو حیان در تفسیرش این است که با وجود اهتمام به مباحث نحو، اما هیچگاه نظرات نحویین را بر بلاغت قرآن ترجیح نداده و معتقد بود که بلاغت و بیان و نحو قرآن بالاتر و محکمتر از این است که آن را تماما در قالب اصول نحوی، نحویین، قرار دهیم. ایشان در مقدمه خود بر تفسیر می‌نویسد شایسته نیست که حکایات نامناسب و قصص تاریخی اسرائیلی را در تفسیر داخل کرد. با این وصف بحر المحیط از وجود اسرائیلیات مصون نمانده و برخی روایات جعلی منتسب به پیامبران (گر چه به شکل اندک) در این زمینه نقل شده است مانند قصه حجر موسی علیه‌السّلام ، داود و زوجه اوریا و قصه ارم ذات العماد. البته در برخی موارد به نقد آن نیز می‌پردازد مانند قصه هاروت و ماروت که بعد از نقل روایات به نقد آنها می‌پردازد. جلد هفتم به تفسیر سوره‌های شعراء، نمل، قصص، عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، فاطر، یس، صافات، ص، زمر، غافر، فصلت و شوری می‌پردازد.
  • تعداد رکورد ها : 57