جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

گسترۀ محتواهای مورد مقایسه در الهیات مقایسه‌ای هنوز دچار ابهام است. پرسش این است که آیا در الهیات مقایسه‌ای، فقط «الهیات‌ها» با هم مقایسه می‌شوند یا «دین‌ها» که الهیات‌ها فقط بخشی از آنها هستند. هدف پژوهش، رفع این سردرگمی است. برای پاسخ به این پرسش، پس از معرفی رویکرد غالب به الهیات مقایسه‌ای، ابتدا چهارچوب مفهومی دو اصطلاح دین و الهیات، تاآنجاکه به این پژوهش ارتباط می‌یابد، توضیح داده می‌شود؛ سپس با تکیه بر ادبیات مکتوب و شفاهی موضوع، گسترۀ محتواهای مورد مقایسه در الهیات مقایسه‌ای مشخص‌ می‌گردد. پژوهش به این نتیجه می‌رسد که در الهیات مقایسه‌ای نیز همانند دین‌شناسی مقایسه‌ای، این «دین‌ها» هستند که مورد رجوع و مقایسه قرار می‌گیرند و آنچه الهیات مقایسه‌ای را از دین‌شناسی مقایسه‌ای متمایز می‌کند، محدود بودن محتوای مورد مقایسه به‌صرف الهیات‌ها نیست؛ بلکه هنجاری‌بودگی الهیات مقایسه‌ای و غیرهنجاری‌بودگی دین‌شناسی مقایسه‌ای است. برای سازگار کردن عنوان مضیق «الهیات» مقایسه‌ای با امر موسعی که در عمل اتفاق می‌افتد، دو راهکار وجود دارد: نخست توسعۀ معنای «الهیات»؛ دوم لحاظ معنای مصدری «اندیشیدن دربارۀ خدا و دین» برای این اصطلاح. راهکار دوم موجه‌تر می‌نماید.

این مقاله به بررسی تحولات مفهوم خدا در عصر مدرن می‌پردازد. با گسترش رمانتیسیسم، مادی‌گرایی، ضرورت‌گرایی مکانیکی، نسبی‌گرایی اخلاقی و شک‌گرایی نسبت به دین طبیعی و وحیانی، شالوده و بنیان سنتی مفهوم خدا دستخوش دگرگونی عمیق شده و در چارچوبی ضد‌رئالیستی بازتعریف گردیده است. در این چشم‌انداز، خدا از ویژگی‌های فراسویی و مطلق تهی می‌شود و تمامی زبان و یادکردهای دینی درباره او به چالش کشیده می‌گردد؛ امری که می‌توان آن را گونه‌ای ساختارشکنی از مفهوم خدا دانست. این تحول به‌ویژه تحت تأثیر فیلسوفانی چون دیوید هیوم شکل گرفت و در قرن حاضر نیز به‌طور فزاینده‌ای گسترش یافته است. با این‌حال، این رویکرد با کاستی‌هایی بنیادین مواجه است: ناتوانی در تبیین ذات و صفات خدا، نادیده گرفتن ماهیت دین و محدودیت در تبیین تجربه دینی. از این­رو به نظر می‌رسد بازگشت به ظرفیت­های سنت عقل‌گرایانه بتواند راهی برای بازاندیشی نسبتِ انسان با خداوند را بگشاید.

ابوریحان بیرونی از معدود اندیشمندان مسلمان است که می‌توان او را به‌عنوان یک دین‌پژوه با رهیافتی مشابه با رویکردهای نوین معرفی کرد. یکی از ویژگی‌های او در دین‌پژوهی این است که با رویکردی پدیدارشناسانه به بررسی ادیان مختلف پرداخته است. در زمینۀ بررسی رویکرد پدیدارشناختی دین وی، پژوهشی مستقل با این عنوان صورت نگرفته است. این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه‌ها و نوع مواجهۀ او با ادیان مختلف انجام شده است و با روش تطبیقی و مقایسه‌ای و با بهره‌گیری درست از آثار برجستۀ ابوریحان بیرونی و مهم‌ترین نظرات او که ناظر به بحث دین‌پژوهی است، همچنین با استفاده از تحقیقات جدید، به بررسی دین‌شناسی ابوریحان و نوع مواجهۀ او با سایر ادیان می‌پردازد. مهم‌ترین نتیجۀ این پژوهش آن است که رویکرد دینی ابوریحان، شباهت زیادی به رویکردها و رهیافت‌های جدید در دین‌پژوهی، به‌ویژه در زمینۀ پدیدارشناسی دین دارد. براین‌اساس او با رویکردی پدیدارشناسانه، به بررسی مقایسه‌ای ادیان پرداخته است. در بررسی ادیان با احتیاط و به دور از تعصب برخورد کرده و در مواجهه با «دیگری دینی» روشی همدلانه و فارغ از ارزش داوری به‌کار گرفته است. به‌علاوه در بررسی ادیان سعی کرده است تا به دین آن‌ها از منظر متدینان آن دین بنگرد. او حقیقت را امری متکثر می‌داند که در اختیار تمام افراد بشر است؛ بنابراین همۀ ادیان را نجات‌بخش تلقی می‌کند.

معرفی کتاب ماهیت خدا: کتاب ماهیت خدا به قلم آلوین پلنتینگا، فیلسوف آمریکایی، مسائل پیرامون بحث واجب الوجود بودن و حاکمیت خداوند را مورد بررسی قرار می دهد. اگر کسی ادعا کند که خداوند دارای ماهیت و ذات است، بنابراین هم واجب الوجود بودن و هم حاکمیت خداوند را محدود کرده است. اگر کسی بخواهد که حاکمیت و واجب الوجودی خداوند را حفظ کند، بنابراین باید منکر این قضیه شود که خداوند ماهیتی دارد. پلنتینگا این مسئله را از چهار روش مورد بررسی و موشکافی قرار می دهد. نخست اینکه ایده ها و عقاید ما در مورد ذات باری تعالی صدق نمی کند. دوم از طریق آموزه ی توماس آکوئیناس در باب بسیطی مطلق الهی. سوم از طریق نومینالیسم یا رئیسم که به هر چیز به شکل یک وجود جزئی غیر وابسته و مجرد می نگرد و چهارم از طریق احتمالات دکارتی. پلنتینگا در تلاش برای عبور از هر یک از این مواضع، واضحا اظهار می دارد که خداوند دارای ذات و ماهیت است و مشکل است بخواهیم بر یک عقیده استوار مانده و آن را حفظ کنیم که یا خداوند فی نفسه وجود دارد یا یک نسخه ی قدرتمند از حاکمیت او. پلنتیگا درمی یابد که نخست از خود ارجاعی رنج می برد. سپس به آن حمله برده و می گوید که این دیدگاه، خداوند را با یک خاصیت برابر می کند. از نظر او بی معناست که خدا را یک خاصیت و همچنین یک چیز شخصی در نظر بگیریم. بنابراین این موقعیت بیش از این که چیزی را حل کند بر مشکلات می افزاید. پلنتینگا معتقد است که ارزیابی نومینالیسم، به فرد کمک نمی کند که جوابی برای سوالش بیابد، بلکه به او کمک می کند تا متوجه شود، سوال درباره ی هستی شناسی نیست و در واقع درباره ی چگونگی است.

چکیدهاین رساله با عنوان برررسی, ترجمه و تحلیل احادیث تفسیری امام صادق (ع) در جزئ بیست و هشت قرآن ودر سه فصل تنظیم شده است که در فصل اول به کلیات بحث پرداخته شده است و مفاهیم و اصطلاحات به کار رفته در این تحقیق تعریف شده است در فصل دوم احادیث تفسیری امام صادق (ع) از کتب تفسیری جمع آوری و سپس منبع یابی شده است در مرحله بعد احادیث ترجمه شده و سند آنها مورد بررسی رجالی قرار گرفته است و همچنین متن این احادیث نیز شرح داده شده است در شرح متن حدیث نیز از آیات قرآن, احادیث پیامبر و ائمه طاهرین و کتب لغت و همچنین کتب شرح الحدیث استفاده شده است و در فصل سوم رجال احادیث به کار رفته در این رساله مورد بررسی رجالی قرار گرفته اند. در مجموع 205 حدیث مورد بررسی قرار گرفته است که از میان آنها 16 حدیث از لحاظ سندی صحیحمی باشد. مابقی جزئ احادیث ضعیف طبقه بندی می شوند و به غیر از10 حدیث مابقی احادیث از لحاظ متن, استوار و متقن می باشند

چکیده ماشینی : فردریش شلایرماخر (1768-1834) اغلب به عنوان پدر الهیات مدرن شناخته می شود که به دلیل تلاشش برای آشتی دادن آموزه های سنتی مسیحی با انتقادات فلسفی و اکتشافات علمی شناخته می شود. علیرغم تأثیر آثار او بر شخصیت های مهمی مانند کارل بارت، او تا حد زیادی توسط الهیدانان معاصر نادیده گرفته شده است. این کتاب با تمرکز بر آموزه گناه شلایرماخر، نشان می دهد که چگونه شلایرماخر نه تنها بد تعبیر شده، بلکه دست کم گرفته شده است، و سزاوار بررسی مجدد انتقادی است. این کتاب با توجه به سه موضوع به شلایرماخر در مورد گناه می پردازد: یکی، قدرت آن در گذر از یک معضل غیر قابل حل فرااخلاقی در قلب بحث های مدرن در مورد گناه. دو، سازگاری مورد نظر آن با علوم طبیعی. و سه، ارزیابی مجدد جایگاه آن، و بنابراین جایگاه شلایرماخر، در تاریخ الهیات. این کتاب مشکلاتی را که به طور همزمان از علوم طبیعی، الهیات اعتراف، اخلاق و متافیزیک ناشی می‌شوند را در یک گزارش واحد و یکپارچه با استفاده از اندیشه‌ای که شلایرماخر مطالعه نشده از جزم‌شناسی او یعنی ایمان مسیحی حل می‌کند، حل می‌کند. بر خلاف گزارشی که گاهی از الهیات مدرن ارائه می‌شود و با گسست از «متافیزیک یونانی» مشخص می‌شود، روایت شلایرماخر با بازیابی تفکر باستانی و نه برانگیزاننده در خدمت گزارشی از گناه که برای علم طبیعی کافی است، کاملاً در تضاد قرار می‌گیرد. این یک کشف مجدد حیاتی یک صدای بنیادی در الهیات است. به این ترتیب، برای محققان الهیات مدرن، اخلاق الهیات و تاریخ مسیحیت مدرن بسیار جذاب خواهد بود.

ترجمه ماشینی : هیک شرحی شخصی از چگونگی پذیرش کثرت گرایی دینی ارائه می دهد - که ادیان اصلی جهان پاسخ های متفاوت اما به همان اندازه معتبر به واقعیت نهایی هستند. او در نظر می‌گیرد که مسیحیان چقدر باید از بودیسم بیاموزند، گفتگوی جاری میان یهودیان، مسیحیان و مسلمانان را مورد بحث قرار می‌دهد و یک فلسفه ادیان را ترسیم می‌کند - مفهومی از رابطه بین ادیان جهانی و بین آنها و واقعیت نهایی. سرانجام او به راز مرگ می پردازد و با استفاده از منابع ادیان جهانی و فراروان شناسی، تصوری ممکن از زندگی پس از مرگ را پیشنهاد می کند.