جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

چکیده ماشینی: در این مقاله، پژوهشگر تلاش می‌کند مقایسه‌ای بین دو کتاب در زمینه شرق‌شناسی انجام دهد، هر کدام بر اساس حوزه تخصص خود، در تلاشی برای برجسته کردن نقاط اشتراک و نزدیکی بین نویسندگان از طریق ارائه خلاصه‌ای از نظریه‌های فکری آن‌ها. کتاب اول متعلق به متفکر فلسطینی، ادوارد سعید، با عنوان «شرق‌شناسی: دانش، قدرت، ساخت» منتشر شده در سال ۱۹۷۸ به زبان انگلیسی است، که سعید در آن بر تحلیل شرق‌شناسی فرانسوی و انگلیسی تمرکز کرده است. این کتاب واکنش‌های گسترده‌ای در میان شرق‌شناسان برانگیخت و پس از آن جریانی نقدی در جامعه غربی شکل گرفت که هم شامل نقد و هم حمایت از کتاب بود، تا جایی که کتاب تبدیل به منبع الهام برای بسیاری از نوشته‌های انتقادی در جهان عرب و اسلام درباره پدیده شرق‌شناسی در جنبه‌ها و سطوح مختلف شد. کتاب دوم متعلق به دکتر محمد عبد الواحد العسری از مراکش است که توجه خود را بر روی شرق‌شناسی اسپانیایی متمرکز کرده است. کتاب او با عنوان «اسلام در تصورات شرق‌شناسی اسپانیایی، از ریموند لولوس تا آسین بلاسیوس» یکی از معدود کتاب‌هایی محسوب می‌شود که با چالشی بزرگ در معرفی شرق‌شناسی اسپانیایی روبه‌رو شده است، و نویسنده تلاش زیادی در مطالعه‌های متنوع و عمیق خود در میراث شرق‌شناسان اسپانیایی در طول تاریخ طولانی‌شان کرده است، و به علاقه زیاد آن‌ها به میراث عربی و اسلامی پرداخته و در تاریخ شکل‌گیری تصورات و ریشه‌های افکار آن‌ها فرو رفته، و در گذشته تاریخ معرفتی خود کندوکاو کرده است.

این پرسشها که آیا انسانها دارای هویتند؟ و اگر پاسخ مثبت است، آیا این هویت، فردی است یا جمعی؟ الهی است یا غیرالهی؟ در کانون چیزی قرار دارند که ما آن را «مسئله هویت» مینامیم. از زمان دکارت تاکنون، این پرسشها به محور اصلی تأملات فلسفی پیرامون هویت انسان بدل شده‌اند. در پاسخ به این پرسشها، دکارت و پیروان مدرن او به هویتی فردی و غیرالهی برای انسان اعتقاد پیدا کرده‌اند، لویناس بکلی منکر هویت شده، و گروهی از پدیدارشناسان نیز به نوعی «شبه‌هویت جمعی غیرالهی» باور پیدا کرده‌اند. اندیشة دکارتی دربارة هویت، با مفهوم «اینهمانی معرفتی» گره خورده است، درحالیکه دیدگاه پدیدارشناسی بر مفهوم «بیناانفسیت» تأکید دارد. مخالفان دکارت بر او اشکال گرفته‌اند که نظریه هویت فردی وی به «خودتنها‌گرایی»، یعنی تنها بودن من در جهان و اینکه من تنهاکسی هستم که میتوانم بدانم وجود دارد، منجر میشود. با این حال، قرنها پیش از امثال دکارت و پست‌مدرنها و پدیدارشناسان، عطار نیشابوری در منطق‌الطیر، با بهره‌گیری از زبان رمزی و رویکردی تلفیقی، نظریه‌یی متمایز درباب هویت انسان ارائه کرده است؛ نظریه‌یی که عناصری از پدیدارشناسی و نظریة دکارتی را در خود دارد و مفاهیم «بیناانفسیت» و «اینهمانی معرفتی» را در بستری عرفانی و الهیاتی بازخوانی میکند. در این مقاله، ما این نظریه را با عنوان «نظریه هویت جمعی الهی انسان» معرفی و تبیین خواهیم کرد؛ نظریه‌یی که میتواند افقهایی تازه در فهم انسان و هویت او بروی ما بگشاید.