جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

الگوی عقل‌گرایی اقتضا می‌کند تمام انتخاب‌ها بر پایه دلایل معتبر استوار شود. در صورت وجود چنین دلایلی باید از برترین آنها پیروی کرد. اما اگر چنین نشد و دلایل در اثبات‌گری به تکافؤ رسیدند، تکلیف ندانم‌گرایی است. اما ندانم‌گرایی حداقل در بسیاری از موقعیت‌های عملی امکان‌پذیر نیست و فرد ناچار از انتخاب یک دیدگاه در عمل است. سبک زندگی عملی از جمله این موارد است که هر فرد آگاهانه یا غیرآگاهانه گونه‌ای از آن را برگزیده است. نگارنده بر آن است در چنین موقعیتی معقول‌ترین اقدام برگزیدن سبک زندگی دینی است. پشتوانه اثبات‌کننده این ادعا استدلالی است که بر پایه دلیل معقولیت و تقریری از استدلال شرطیه پاسکال با عنوان سود مورد انتظار برتر سامان یافته است. طبق این استدلال مجموع سود انتخاب سبک زندگی دینی نسبت به غیر آن بیشتر است؛ از این رو در عمل باید آن‌ را برگزید. این دلیل با شرطیه پاسکال در برخی پیش‌فرض‌ها و کارکردها متفاوت است. کارکرد آن ترجیح سبک زندگی دینی در عمل است و در آن به محدودیت‌های این سبک زندگی توجه شده و انتخاب‌کنندگان غیر آن هم به صورت کامل از بهره‌های اخروی محروم نگردیده‌اند. این استدلال با اشکالاتی درون‌دینی روبه‌روست؛ مانند فقدان شرط لازم برای رستگاری، نبود قصد قربت به عنوان شرط عبادت، ناسازگاری با اصل برائت، ناسازگاری با قاعده «جُبّ» و بی‌ارزشی یا کم‌ارزشی دین‌داری برآمده از آن. در این مقاله پس از معرفی و تبیین استدلال به این اشکالات پاسخ داده شده است.

یکی از مسائلی که همواره ذهن بشر را به خود مشغول داشته معنای زندگی است. این مسئله در جهان امروزی از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا امروزه با وجود پیشرفت‌های گسترده‌ در زمنیه علم و تکنولوژی، غبار یأس و ناامیدی و احساس بی‌معنایی بر آینه فکرت آدمیان نشسته و اضطراب و دل‌نگرانی آمیخته با حس زجرآور ‌ترس و تردید و پوچ‌انگاری در همه‌جا سایه گسترانده است، به همین جهت دیدگاه‌های مختلف در پی پاسخی برای معنادار بودن زندگی بوده‌اند، یک دیدگاه، دیدگاه دینی است؛ چنان‌که در متون دینی، هدف‌داری خلقت موج می‌زند و انسان مؤمن دارای حیات معنوی بوده و زندگی‌اش رو به رشد و تقرب به سمت خداوند است. بنابراین معنویت برخاسته از دین به‌طور عام و دین اسلام به‌طور خاص دارای مبانی، مؤلفه‌ها و ساختاری می‌باشد که در معنا بخشی زندگی انسان‌ها، تأثیر بسزایی دارد از این رو پژوهش حاضر با بررسی نقش معنویت دینی در پی پاسخ به این سؤال بوده است که معنویت دینی چه نقشی در معنابخشی زندگی انسان دارد؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه صورت گرفته است. بعد از بررسی مبانی و ویژگی‌های معنویت دینی، قابلیت‌ها ومیزان توفیق آن در معنا بخشی زندگی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق حاکی از آن بود که معنویت دینی با دارا بودن مبانی ای مانند اصالت روح، اصالت فطرت، اصالت عالم غیب و اصالت شریعت برای انسان معنایی از زندگی را ترسیم می‌کند که ضمن داشتن انواع کارکردهای فردی و اجتماعی دارای ویژگی‌هایی مانند بساطت و وضوح، سازگار و پاسخگو بودن به گرایشات درونی، ایجاد نشاط و امید پایدار، حقیقی و .... می‌باشد.

نظام هستی و نظام دنیوی بر اساس حکمت الهی طراحی شده و مدیریت می­شود، و از طرفی حکمت الهی منشأ حکمت جاری در حیات انسانی است. بنابراین انسان به عنوان خلیفه الهی با متخلق شدن به صفت حکمت الهی، می تواند زندگی حکیمانه ای را برای خود و دیگران در جامعه محقق کند. از این رو این پژوهش با بهره­گیری از روش توصیفی- تبیینی خواهان پاسخ به این سوال اساسی است که وجوه کارآمدی دستیابی به مقام حکمت، در جامعه چیست و چه تأثیری بر سبک زندگی انسان می­تواند داشته باشد؟ در این تحقیق سعی شده است در جهت کاربردی کردن اعتقاد به صفت حکمت الهی، ابتدا حکمت خداوند از جوانب مختلف و سپس آثار ایمان به حکمت او در زندگی انسان بررسی شود. یافته­های تحقیق حاکی از آن است که اعتقاد به حکمت الهی در جامعه و متخلق شدن انسان به صفت حکمت در معنابخشی به زندگی، استحکام­خانواده، دفاع احسن از حریم خانواده، مسئولیت­پذیری و شکوفایی، اتقان­کاری، تولید دانش­بنیان، مصرف حکیمانه و... نقش خیلی مهمی دارد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که زندگی انسان براساس باور به خداوند حکیم حیات حقیقی می­یابد و در این سبک از زندگی، انسان بطور طبیعی مدلی را که بیشترین هماهنگی برای دستیابی به قرب الهی را داراست، در زندگی فردی و اجتماعی خود مطلوب می‌داند. از این­رو، با اراده و اختیار خود، همه شؤون زندگی­اش را در مسیر این هدف قرار می­دهد. و تمامی افعال و صفات انسانی به صبغه و رنگ الهی مصبوغ شده و به این ترتیب کارکردها و جنبه­های مختلف انسان به تجلی گاه خداوند مبدل شود.

سبک زندگی به مجموعه‌ای از الگوهای رفتاری نسبتا پایدار اطلاق می‌گردد که از بینش‌ها و ارزش‌های آدمیان متاثر بوده و به صورت عینی در رفتار متجلّی می‌شود و این تجلی می تواند الگوی دیگران شود. قرآن حضرت ابراهیم (ع) را به عنوان اسوه سبک زندگی معرفی می‌کند (ممتحنه/ 4) و بیش از 60 مورد از ایشان نام برده و عالی‌ترین سجایا و صفات انسان کامل را به ایشان نسبت داده و عناصر شخصیتی آن حضرت را بیان کرده و به صراحت در چند مورد فرموده که اسلام دین حضرت ابراهیم (ع) است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی در صدد ارائه شاخص‌های الگویی هدایتی حضرت ابراهیم (ع) درسبک زندگی دینی، که به عنوان اسوه بیان شده است می‌باشد. امّا یافته های این تحقیق نشان داده، «دین» فطرت است، راه است، بشر یک فطرت دارد، که آن فطرت دینی است و خداوند رسولانش را نفرستاد جز برای آنکه بندگان در پیام‌های الهی تعقل کنند، و آنان که در تعقل و تفکر برترند، نسبت به فرمان‌های الهی داناترند.نگارنده در صدد است با توجه به نتیجه‌ای که از شیوه هدایتی حضرت ابراهیم (ع) در پایان بدست می آید، بتواند روش درستی از سبک زندگی دینی وی را به عنوان «حیات طیّبه» به جامعه معرفی کند.