جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

حکمت اشراقی شیخ شهاب الدین سهروردی (۵۸۷-۵۴۹) یکی از مکتب‌های سه‌گانه برآمده در میان فیلسوفان مسلمان است. واقعیت این است که این مکتب فلسفی در مواجهه و چالش با مکتب‌های فلسفی مشایی و کلامی و تحت تأثیر حکمت ذوقی مشرقی ایرانیان قدیم، سقراط و افلاطون، حکمت زرتشتی، حکمت بودایی و هندی، عرفان و تصوف اسلامی و بیش از همه، ذوق سرشار و روح حقیقت جوی خود سهروردی بروز و ظهور یافت. امروزه اگرچه به همت انجمن حکمت و فلسفه ایران، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، یکجا چاپ شده است. اما هنوز هم احیا و بازخوانی و رواج این مکتب فلسفی ضرورت دارد. زیرا پژوهش در حکمت اشراق همچنان در آغاز راه خود قرار دارد. اثر حاضر کوششی است خالصانه برای گزارش، شرح و سنجش این دستگاه فلسفی که به جامعه فلسفی عرضه می‌شود. امید است چنین پژوهش‌هایی با آهنگی تندتر و پژوهش‌هایی عمیق‌تر به حرکت خویش ادامه دهد.

حکمت اشراقی شیخ شهاب الدین سهروردی (۵۸۷-۵۴۹) یکی از مکتب‌های سه‌گانه برآمده در میان فیلسوفان مسلمان است. واقعیت این است که این مکتب فلسفی در مواجهه و چالش با مکتب‌های فلسفی مشایی و کلامی و تحت تأثیر حکمت ذوقی مشرقی ایرانیان قدیم، سقراط و افلاطون، حکمت زرتشتی، حکمت بودایی و هندی، عرفان و تصوف اسلامی و بیش از همه، ذوق سرشار و روح حقیقت جوی خود سهروردی بروز و ظهور یافت. امروزه اگرچه به همت انجمن حکمت و فلسفه ایران، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، یکجا چاپ شده است. اما هنوز هم احیا و بازخوانی و رواج این مکتب فلسفی ضرورت دارد. زیرا پژوهش در حکمت اشراق همچنان در آغاز راه خود قرار دارد. اثر حاضر کوششی است خالصانه برای گزارش، شرح و سنجش این دستگاه فلسفی که به جامعه فلسفی عرضه می‌شود. امید است چنین پژوهش‌هایی با آهنگی تندتر و پژوهش‌هایی عمیق‌تر به حرکت خویش ادامه دهد.

این پژوهش به بازخوانی مفهوم نور در فلسفه سهروردی با رویکرد استعاره‌شناسی هانس بلومنبرگ می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، بازخوانی مفهوم نور در نظام فلسفی سهروردی، براساس استعاره‌شناسی بلومنبرگ است. در بادی امر، جایگاه و نقش محوری مفهوم نور در آثار سهروردی و نظام فلسفی او مورد بررسی قرار می‌گیرد. بعد از آن خوانش رایج از سهروردی از منظر زبان‌شناسی و در تاریخ علم بلاغت مورد اشاره قرار می‌گیرد و سپس خوانش ملاصدرا از سهروردی تحلیل می‌شود. در بخش خوانش بدیل، با بهره‌گیری از رویکرد استعاره‌شناسی بلومنبرگ، استعاره نور در فلسفه سهروردی مورد بازخوانی قرار می‌گیرد. این پژوهش نشان می‌دهد که که خوانش رایج از سهروردی دارای کاستی‌هایی است. براساس نظر بلومنبرگ نور به عنوان استعاره مطلق بازخوانی می‌گردد. استعاره مطلق نور دارای کارکرد نظری و عملی است. از حیث نظری همچون استعاره‌ای برای گسست و پیوست، و از حیث عملی راهی برای دیالوگ میان سنتها است. همچنین در داستان رستم و اسفندیار، بازخوانی میتوس در لوگوس، و در عقل سرخ، نمایانگر خرد آدمی در جهان است.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی دیدگاه های سهروردی و آیت اهلل جوادی آملی در مسئله ی کارکردهای دین انجام شده است. تمرکز پژوهش بر این است که چگونه نوع نگاه به کارکرد دین، جایگاه آن را در زندگی انسان، چه در بُعد فردی و چه در بُعد اجتماعی، تعیین میکند. روششناسی پژوهش: روش این پژوهش توصیفی تحلیلی است و با مطالعه و تحلیل منابع اصلی دو متفکر، دیدگاه های ایشان درباره ی کارکردهای فردی و اجتماعی دین استخراج و مقایسه شده است. یافتهها: آیتاهلل جوادی آملی دین را برنامه ای کامل برای هدایت فرد و جامعه میداند و به نقش حداکثری دین در همه ی ابعاد زندگی انسان باور دارد. در مقابل، سهروردی بیشتر بر کارکرد فردی دین، همچون تهذیب نفس، اخالق و شناخت عالم غیب تأکید دارد؛ هرچند به کارکرد اجتماعی دین نیز اشاره هایی هرچند محدود داشته است. اشتراک هر دو اندیشمند، پذیرش کارکرد معرفتی و فردی دین است و تفاوت اصلی در حدود و عمق توجه به کارکرد اجتماعی آن دیده میشود. نتیجه گیری: هر دو متفکر بر اهمیت دین در ساماندهی زندگی فردی تأکید دارند، اما آیت اهلل جوادی آملی نگاه گسترده تری به نقش اجتماعی دین ارائه میدهد، در حالی که سهروردی بیشتر بر جنبه های فردی تمرکز دارد. این مقایسه، روند تحول نگرش به کارکرد دین از تفکر فلسفی کالسیک تا معاصر را آشکار میسازد،. فردی، اجتماعی

هدف پژوهش حاضر همان طور که از عنوان آن پیداست بررسی حیات برزخی از دیدگاه دو فیلسوف گرانقدر جهان اسلام سهروردی و ملا صدرا است. واژه برزخ در برخی از آثار سهروردی به معنای جسم به کار رفته لذا در ابتدای فصل دوم، مباحثی در این مورد (جسم) بیان شده و سپس به موضوع عالم برزخ که هدف این پژوهش است پرداخته شده. روش: در این پژوهش از شیوه کتابخانه‌ای یا اسنادی استفاده شده و از نوع تحقیقات نظری و توصیفی- تحلیلی بوده و از روش های استدلالی و تحلیل عقلانی استفاده شده است. این دو فیلسوف گرانقدر گر چه عالم برزخ ، را به عنوان یکی از عوالم هستی مطرح نموده اند، اما در برخی موارد با یکدیگر اختلاف نظر نیز دارند. آنان معتقدند بدن مادی انسان بعد از مرگ از بین می رود ولی نفس انسان، با بدن های مثالی به حیات خود در برزخ ادامه می دهد. سهروردی به علت این که قوه خیال را مادی می داند نتوانسته است برزخ در قوس صعود را اثبات کند. این دو فیلسوف تناسخ را محال دانسته و معتقدند انسان ها بر حسب علم و عمل خود جایگاه های متفاوتی در عالم برزخ خواهند داشت. و در برزخ قسمتی از نتایج اعمال خود را خواهند دید.هر دو فیلسوف به تکامل در برزخ معتقد بوده و ملا صدرا عالم برزخ را قیامت صغری دانسته و معتقد است که هر اتفاقی که در قیامت کبری رخ می دهد در برزخ نیز اتفاق خواهد افتاد.