جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

🎯هدف اصلی کتاب این کتاب یک اثر کلامی (عقیدتی-تحلیلی) است که می‌خواهد: مفهوم «قضا و قدر» را از حالت سوءبرداشت خارج کند و آن را بر اساس قرآن، حدیث و عقل توضیح دهد. همچنین پاسخ به یک شبهه مهم است: آیا قضا و قدر یعنی جبر انسان؟ ساختار و محتوای اصلی کتاب 1️⃣تعریف دقیق قضا و قدر کتاب ابتدا توضیح می‌دهد: قدر = اندازه‌گیری و تعیین حدود اشیاء قضا = تحقق نهایی و قطعی شدن یک امر 📌نکته مهم: هر دو مفهوم در نگاه اسلامی: هم علمی (در علم خدا) هم عینی (در جهان خارج) دارند 2️⃣قضا و قدر و رابطه آن با علم خدا کتاب تأکید می‌کند: خداوند از ابتدا به همه چیز علم کامل دارد هیچ حادثه‌ای خارج از علم الهی نیست اما این علم، به معنای اجبار انسان نیست 📌نتیجه: علم خدا ≠ مجبور کردن انسان 3️⃣ردّ جبر (نکته کلیدی کتاب) یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب: نویسنده به شدت با برداشت «جبری بودن قضا و قدر» مخالفت می‌کند. 📌توضیح: انسان دارای اختیار واقعی است افعال انسان به اراده خودش وابسته است قضا و قدر الهی، شامل اختیار انسان هم هست 4️⃣جمع بین اختیار انسان و قضا و قدر کتاب یک نکته مهم فلسفی را توضیح می‌دهد: خداوند: اصل وجود انسان شرایط محیطی قوانین جهان را مقدر کرده اما: انتخاب نهایی کار انسان است 📌نتیجه مهم: قضا و قدر الهی، نظام علت و معلول را شامل می‌شود، نه حذف اختیار انسان 5️⃣دیدگاه عقل در کنار قرآن و حدیث نویسنده فقط به نقل دینی اکتفا نمی‌کند، بلکه: از برهان عقلی و تحلیل فلسفی استفاده می‌کند تا نشان دهد: نظام جهان قانون‌مند است اختیار انسان در دل همین قانون‌مندی معنا دارد 6️⃣پاسخ به شبهات رایج کتاب به چند شبهه پاسخ می‌دهد: ❓ اگر همه چیز مقدر است، چرا مسئولیم؟ ✔ پاسخ: چون انسان در «انتخاب عمل» آزاد است ❓ آیا دعا و تلاش بی‌اثر است؟ ✔ پاسخ: نه، دعا و تلاش خود جزئی از قضا و قدر است ❓ آیا خدا ظلم می‌کند؟ ✔ پاسخ: چون اختیار داده شده، مسئولیت هم واقعی است ⚖️جمع‌بندی نهایی کتاب این کتاب می‌گوید: قضا و قدر الهی به معنای جبر نیست، بلکه یک نظام دقیق علمی-الهی است که در آن، اختیار انسان یکی از اجزای اصلی است. 🧠خلاصه خیلی کوتاه در این کتاب سعی شده است با استفاده از ادله قرآنی، روایی و فلسفی به مباحث مربوط به قضاء و قدر بپردازد و شبهات مربوط به جبر و اختیار پاسخ داده شود. در همین راستا نگارنده به دیدگاه‎های برخی از فیلسوفان ماده‏گرا درباره علل مادی و احکام عالم ماده، اشاره کرده و نظریه اشاعره را در مورد قضا و قدر الهی تبیین نموده است. سپس شبهاتی که بر اساس این دیدگاه‎ها در مبحث قضا و قدر و جبر و اختیار بوجود می‏آید را مطرح و به تجزیه و تحلیل آنها می‏پردازد. وی ابتدا تفسیری از قضا و قدر الهی ارائه می‎نماید و سپس ارتباط اراده انسان با اراده خداوند را بیان می‏دارد و از این منظر به نتیجه می‏رسد که تحقق افعال اراده خدا با اراده انسان منافاتی ندارد و منجر به جبر یا اختیار کامل نمی‏شود. وی همچنین معتقد است که همه قضا و قدرها حتمی نیست و انسان می‏تواند با اعمال خود مسیر قضا و قدرها را تغییر دهد. 📌قضا و قدر یعنی: اندازه‌گیری و تحقق امور در نظام الهی نه اجبار انسان 📌انسان: آزاد است ولی در چارچوب نظام الهی عمل می‌کند.

اعتقاد به معاد، رکن بنیادین اسلام، دارای ابعاد گوناگون است. چگونگی رستاخیز مردگان، مسأله‌ای محوری در معادشناسی، محل اختلاف دیدگاه‌های متعددی است. آیت‌الله سبحانی، از متکلمان برجسته معاصر، ضمن اعتقاد به حضور نفس مجرد در معاد، بر امکان معاد عنصری نیز تاکید دارد. او برای اثبات معاد عنصری صرفاً به ادلۀ نقلی به‌ویژه آیات قرآن‌کریم استناد می‌کند. هدف این پژوهش تحلیل انتقادی ادله‌قرآنی مورد استناد سبحانی در اثبات معاد عنصری است. روش تحقیق در این پژوهش نظری و مسأله‌محور مبتنی بر تحلیل محتوای متون و بررسی استدلالی بوده و از طریق مراجعه به آیات قرآن‌کریم و آثار سبحانی، استدلال‌های مختلف در این زمینه استخراج و با استفاده از قواعد و اصول استنباط مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تأکید سبحانی بر ظاهر آیات قرآن بدون تحلیل عقلی منجر به اثبات معاد عنصری در اندیشه وی شده است، در حالی‌که تأمل در آیات و ارزیابی استدلال‌های سبحانی ابهاماتی را در دلالت آیات بر معاد عنصری آشکار می‌سازد. در نهایت این پژوهش نشان می‌دهد که ادله‌قرآنی سبحانی در اثبات معاد عنصری دارای ابهامات قابل توجهی است و نمی‌توان ادله مورد استناد سبحانی را دلیلی قطعی بر معاد عنصری تلقی نمود.

کتاب حاضر کتابی است كه در آن يك دوره كامل عقايد شيعه از توحيد تا معاد را به صورت استدلالى و با استفاده از آيات و روايات و تاريخ اسلام، تحليل كرده و شناسانده است. هدف از نگارش اين اثر معرفى علمى اعتقادات شيعى و تقويت وحدت اسلامى و مقابله با فتنه اختلاف و شبهات دشمنان بوده است.

این کتاب از وزين‌ترين، دقيق‌ترين و محكم‌ترين متون كلامى است كه منطبق بر عقائد اماميّه مى‌باشد. اين كتاب در پاره‌اى از موارد داراى مطالبى پيچيده مى‌باشد كه صاحب تعليقه، يعنى آیت‌الله سبحانى درصدد حل آن معضلات برآمده‌اند.