جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

نظریه وحدت وجود از اندیشه های اساسی عرفان اسالمی بوده که قرائتهای مختلف آن، مورد قبول بیشتر عرفا و تصوف است؛ یکی از قرائت های این نظریه، وحدت شخصیه وجود است که مطابق آن، تنها وجود حقیقی در عالم که تمام هستی را پر کرده خداست و دیگران همه جلوه ها و سایه هایی از حضرت حق به شمار می روند؛ در نتیجه کثرتی که در عالم وجود دارد، کثرت مظاهر است نه کثرت در حقایق. مدافعان این نظریه برای اینکه پشتوانه ای محکم برای بیان دیدگاه خود بیابند، به برخی از آیات و روایات تمسک کرده و گاه آن روایات را بهترین دلیل یا شاهد بر ادعای خود محسوب کرده اند. این مقال به شیوه ای اسنادی و با روش تحلیل محتوا به بررسی روایاتی که در تایید این نظریه مطرح شده است می پردازد و نشان می دهد که این روایات یا داللت روشن بر این نظریه ندارند و یا اینکه گرفتار ضعف سند بوده و در کتب معتبر روایی نقل نشده است. در نهایت، این نتیجه به دست آمد که نظریه وحدت وجود با توجه به منظومه

کلام سیاسی امامیّه -که به‌عنوان یکی از شاخه‌های کلام کاربردی به توضیح و تبیین آموزه‌های ایمانی و دیدگاه‌های کلان دین در باب مسائل و امور سیاسی می‌پردازد-، در بردارنده بحث‌های متعدّدی، از جمله امامت است. آموزه امامت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آموزه‌های دینی که نیازمند تبیین صحیح و دفاع عقلانی است، در طول تاریخ، خوانش‌های متفاوتی از آن ارائه شده است که یکی از آن‌ها، خوانش سیاسی است. سیدمرتضی بر اساس همین خوانش به تفسیر امامت شیعی و تبیین کلام سیاسی خود پرداخته است. وی در زمان حضور امام، سیاست و حکمرانی را بر پایه امامت شیعی دانسته و هر حاکمی غیر از امام معصوم را غاصب قدرت او و فاقد شرایط حکمرانی تلقّی می‌نماید و در زمان غیبت نیز آنچه محور است و به اندیشه سیاسی سیدمرتضی، سمت و سو می‌بخشد، امامت شیعی است. در این جستار با بررسی آثار سیدمرتضی و تحلیل مباحث وی، کلام سیاسی او را بر اساس آموزه امامت، روشن ساخته و به وجوه مختلف آن در دوران حضور و غیبت امام پرداخته شده است.

خوشبختی انسان قبل از هر چیز به بینش و باورهای او بستگی دارد. ارزش‌ها و آرمان‌ها، دوستی‌ها و نفرت‌ها، و نیز رفتارهای ما در زندگی به نوع نگاه ما از خودمان و دنیای پیرامونمان باز بسته است. این که ما کیستیم و به کجا می‌رویم و در این مسیر از چه توانائی‌هایی برخورداریم و برای راه آینده خود چه توشه‌هایی باید برداریم، همگی به جهان‌بینی و اعتقادات ما باز می‌گردد. درمیان مسلمانان دانشی که به عقاید و اصول دین می‌پردازد علم کلام نامیده می‌شود.

در این کتاب پس از مروری بر سنت فلسفه‌ستیزی در جهان مسیحیت و اسلام، مهم‌ترین آموزه‌های مکتب تفکیک مطرح و نقد می‌شوند. سپس روش‌شناسی طرفداران این مکتب مورد توجه قرار می‌گیرد و آن‌گاه آراء شخصیت‌های برجستۀ این جریان فکری و چالش‌هایی که آنان با شخصیت‌های برجسته‌ای مانند علامه طباطبایی داشته‌اند کاویده می‌شود. کتاب حاصل جمع‌آوری ۱۳ مقاله نویسنده درباره مکتب تفکیک، نوشته‌شده در سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۰ و یک گفت‌وگو مربوط به سال ۱۳۹۵ می باشد. مهم‌ترین آموزه‌های مکتب تفکیک عبارت‌اند از: جدایی راه دین از فلسفه و عرفان؛ برتری شناخت دینی؛ استناد این شناخت به قرآن و حدیث؛ اتکا به ظاهر آیات و روایات و سرانجام رد هرگونه تأویل. مکتب تفکیک کارش را با نقادی فلسفه و بی‌اعتبارسازی آن آغاز می‌کند، اما می‌کوشد از طریق آن کسب اعتبار کند. شاید در متون معاصر حمله‌ای تندتر و بی‌رحمانه‌تر از نقدهای طرفداران این مکتب به فلسفۀ اسلامی نتوان یافت، اما در همین متون بزرگان این مکتب «فیلسوف تفکیکی» لقب می‌گیرند. مدعیان تفکیک ما را به نوعی خاص از عقلانیت دعوت می‌کنند که به نظر می‌رسد با عقلانیت رایج تنها اشتراک لفظی دارد. آنان ما را به تعبد و قبول آموزه‌ها و رازهایی فرامی‌خوانند که نه‌تنها برای آنها دلیلی به دست نمی‌دهند، که حتی معتقدند ما توان ادراکشان را نیز نداریم.