جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی
کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی
کانال ارتباطی از طریق پست الکترونیک :
support@alefbalib.com
نام :
*
*
نام خانوادگی :
*
*
پست الکترونیک :
*
*
*
تلفن :
دورنگار :
آدرس :
بخش :
مدیریت کتابخانه
روابط عمومی
پشتیبانی و فنی
نظرات و پیشنهادات /شکایات
پیغام :
*
*
حروف تصویر :
*
*
ارسال
انصراف
از :
{0}
پست الکترونیک :
{1}
تلفن :
{2}
دورنگار :
{3}
Aaddress :
{4}
متن :
{5}
فارسی |
العربیه |
English
ورود
ثبت نام
در تلگرام به ما بپیوندید
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ...
همه موارد
عنوان
موضوع
پدید آور
جستجو در متن
: جستجو در الفبا
در گوگل
...جستجوی هوشمند
صفحه اصلی کتابخانه
پورتال جامع الفبا
مرور منابع
مرور الفبایی منابع
مرور کل منابع
مرور نوع منبع
آثار پر استناد
متون مرجع
مرور موضوعی
مرور نمودار درختی موضوعات
فهرست گزیده موضوعات
کلام اسلامی
امامت
توحید
نبوت
اسماء الهی
انسان شناسی
علم کلام
جبر و اختیار
خداشناسی
عدل الهی
فرق کلامی
معاد
علم نفس
وحی
براهین خدا شناسی
حیات اخروی
صفات الهی
معجزات
مسائل جدید کلامی
عقل و دین
زبان دین
عقل و ایمان
برهان تجربه دینی
علم و دین
تعلیم آموزه های دینی
معرفت شناسی
کثرت گرایی دینی
شرور(مسأله شر)
سایر موضوعات
اخلاق اسلامی
اخلاق دینی
تاریخ اسلام
تعلیم و تربیت
تفسیر قرآن
حدیث
دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات
سیره ائمه اطهار علیهم السلام
شیعه-شناسی
عرفان
فلسفه اسلامی
مرور اشخاص
مرور پدیدآورندگان
مرور اعلام
مرور آثار مرتبط با شخصیت ها
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی
مرور مجلات
مرور الفبایی مجلات
مرور کل مجلات
مرور وضعیت انتشار
مرور درجه علمی
مرور زبان اصلی
مرور محل نشر
مرور دوره انتشار
گالری
عکس
فیلم
صوت
متن
چندرسانه ای
جستجو
جستجوی هوشمند در الفبا
جستجو در سایر پایگاهها
جستجو در کتابخانه دیجیتالی تبیان
جستجو در کتابخانه دیجیتالی قائمیه
جستجو در کنسرسیوم محتوای ملی
کتابخانه مجازی ادبیات
کتابخانه مجازی حکمت عرفانی
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
کتابخانه تخصصی ادبیات
کتابخانه الکترونیکی شیعه
علم نت
کتابخانه شخصی
مدیریت علاقه مندیها
ارسال اثر
دانشنامه
راهنما
راهنما
مرور
>
مرور کلید واژه ها
>
1. اصطلاحنامه کلام اسلامی (Kalam (Islamic scholastic theology
>
08. صفات attributes
>
صفات ثبوتیه
>
صفات ثبوتیه فعلیه
>
صفات ثبوتیه فعلیه الهی
>
رحمت الهی
مرتب سازی بر اساس
عنوان
نویسنده
جنس منبع
محل
ناشر
تاریخ تغییر
و به صورت
صعودی
نزولی
وتعداد نمایش
5
10
15
20
30
40
50
فرارداده در صفحه باشد
جستجو
خروجی
چاپ نتایج
Mods
Dublin Core
Marc
MarcIran
Pdf
اکسل
انتخاب همه
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
تعداد رکورد ها : 100
عنوان :
آیا رحمت الهی آن گاه بیشتر قابل درک نمیشد که از خودمان میپرسید میخواهید انسان باشید یا موجودی دیگر مثلاً فرشته؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
پاسخ تفصیلی:
آنچه مورد تعلق و ارادة خداوند واقع ميشود جهت كمال و خير اشياء است. چون افعال الهي از صفات ذاتية او مانند علم و قدرت و محبت به كمال و خير، سرچشمه ميگيرد. هميشه به صورتي تحقق مييابد كه داراي مصلحت باشد. يعني بيشترين كمال و خير بر آنها مترتب ميگردد
بیشتر ...
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
افعال الهی
,
اراده الهی
,
رحمت الهی
,
صفات ذاتیه ( الهی )
کلیدواژههای فرعی :
نظام آفرینش ,
نظام علی و معلولی ,
اراده حکیمانه ,
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
اگر هدف از خلقت، تکامل انسان است مگر چند درصد از انسانها به کمال واقعی و حقیقی می رسند و آیا بازدهی ای کارخانة عظیم خلقت بسیار کم و ناچیز نیست؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
پاسخ تفصیلی:
پاسخ را با اين مثال شروع مي کنيم كه نورافكني و درخشندگي و روشن كردن جهان و جهانيان، از ويژگي ذاتي و اقتضائات وجودي آفتاب فروزان است يعني خورشيد اگر نورافكني مي كند به خاطر اقتضاي ذات اوست حال موجودات چگونه و تا چه اندازه از آن استفاده مي كنند اين
بیشتر ...
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
حیات اخروی
,
عدل الهی
,
کمال حقیقی انسان
,
هدف از آفرینش
کلیدواژههای فرعی :
تکامل انسان ,
غایت خلقت ,
رحمت الهی ,
غایت آفرینش ,
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
نقد و بررسی پلورالیسم دینی نجاتبخش در دیدگاه عرفانیِ ابنعربی و مولوی
نویسنده:
قاسم کاکایی، هاجر آویش
نوع منبع :
مقاله , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات)
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
وضعیت نشر :
شیراز: دانشگاه شیراز,
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
جان هیک
,
مولانا
,
ابن عربی
,
رستگاری (مسائل جدید کلامی)
,
کثرت گرایی دینی
,
تاریخ فلسفه
,
پلورالیسم دینی
کلیدواژههای فرعی :
مثنوی ,
وحدت دین ,
شریعت حضرت محمد(ص) ,
صوفیه (فرق کلامی) ,
ادیان توحیدی ,
فطرت حقیقت جویی ,
معاد(کلام) ,
هدایت تشریعی ,
رحمت الهی ,
عدل الهی ,
غضب الهی ,
انقطاع عذاب ,
خلود در عذاب ,
وحدت وجود ,
صراط ,
اهل دوزخ ,
اهل بهشت ,
الله (اسماء ذات) ,
قرآن ,
انقطاع عذاب جهنم از نظر ابن عربی ,
کثرت شرایع ,
دین اسلام (دامنه ادیان پیشرفته) ,
دین مسیحیت(دامنه ادیان پیشرفته) ,
دین نجات بخش ,
پلورالیسم نجات بخش ,
وحدت حقه الهی ,
صراط محمد (ص) ,
سبقت رحمت بر غضب ,
شمول رحمت الهی ,
شرایع دینی ,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
جعفر سبحانی
شابک (isbn):
6123 2251
چکیده :
نظریهی پلورالیسم دینی رویکرد جدیدی در عرصهی دینپژوهی است و با این عنوان، در زمان ابنعربی و مولوی مطرح نبوده است. باوجودِ این، طرفداران پلورالیسم دینی، بهویژه جان هیک، مدعیاند که عارفان مسلمانی چون ابنعربی و مولوی نظراتی شبیه به آرای آنان ارائه دادهاند و در این خصوص، به برخی از سخنان این دو عارف تمسک میجویند. جان هیک مدعی است که ادیان گوناگون، حتی اگر پاسخها و واکنشهای گوناگون به واقعیت الوهی باشند، همگی میتوانند مایهی رستگاری، کمال نفس یا رهایی پیروان خود شوند. با بررسی و تدقیق در آرای ابنعربی و مولوی، مشخص میگردد که نظریات این دو عارف مسلمان بهرغم داشتن مضامین کثرتگرایانه، تفاوت اساسی با پلورالیسم دینی مورد ادعای هیک دارد، چراکه از منظر ایشان، در حقیقت، یک دین نجاتبخش وجود دارد که دارای تمامی حقایق است و همهی راههای محتمل را برای نجات بشر داراست. این دین همان اسلام است که خود را تسلیم حق بودن معرفی میکند. اما آنها عقیده دارند که دیگر ادیان نیز دارای حقایقی بوده، به اندازهی حقیقتی که دارند معتقدان خویش را به نجات و رستگاری میرسانند. اما پیروان دیگر ادیان اگر از سنت اسلامی آگاهی یابند و به آن پایبند گردند، به درجات عالیتری از رستگاری نایل میشوند.
انتخاب :
صفحات :
از صفحه 51 تا 76
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
تفسیر نمونه جلد 23 : : تفسیر و بررسی تازهای درباره قرآن مجید با در نظر گرفتن نیازها، خواستها، پرسشها، مکتبها و مسائل روز
نویسنده:
زیر نظر ناصر مکارمشیرازی ؛ با همکاری جمعی از نویسندگان.
نوع منبع :
کتاب , آثار مرجع
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
وضعیت نشر :
تهران: دارالکتبالاسلامیه,
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
تفسیر فقهی
,
تفسیر کلامی
,
تفسیر اجتماعی
,
تفسیر شیعه
,
تفسیر موضوعی
,
تفسیر روایی
کلیدواژههای فرعی :
فدک ,
03. انسان شناسی Human nature ,
صفات الهی ,
اسم اعظم(کلام) ,
روح انسانی ,
عالم ذر ,
مفوضه (غلات) ,
راه آیات الهی ( نشانه ) ,
رحمان (اسماء صفات الهی) ,
شدید العقاب ,
عمومیت علم الهی ,
رحمت الهی ,
حکمت الهی در خلقت انسان ,
دریا ,
عبرت آموزی ,
اصل علّیت ,
گلف استریم ,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ناصر مکارم شیرازی
کد کنگره:
BP98/م7ت7 1387
چکیده :
تفسیر نمونه از تفاسیر ترتیبی قرآن به زبان فارسی، اثر آیت الله ناصر مکارم شیرازی و گروهی از نویسندگان حوزه علمیه قم. تألیف این کتاب ۱۵ سال طول کشیده و نویسندگان کوشیدهاند آیات قرآن را با زبانی ساده و روان ترجمه و شرح کنند. مؤلف در پیشگفتار این اثر، هدف از تألیف آن را ارائه تفسیری برای استفاده عموم مردم بیان کرده است. تفسیر نمونه به زبانهای عربی و اردو ترجمه شده است. مهمترین ویژگی این تفسیر، اختصاص آن به عموم مردم است. نوع تفسیر و بیان مطالب، برای افراد و اقشار غیرمتخصص قابل فهم است. برخی دیگر ویژگیهای تفسیر نمونه بنابر آنچه در مقدمۀ جلد اول آمده است: از آنجا که قرآن کتاب زندگی و حیات است، در تفسیر آیات به جای پرداختن به مسائل ادبی و عرفانی و مانند آن، توجه خاصی به مسائل سازنده زندگی مادی و معنوی و به ویژه مسائل اجتماعی شده و به اندازه کافی روی مسائلی که تماس نزدیک با حیات فرد و اجتماع دارد تکیه گردیده است. به تناسب عناوینی که در آیات مطرح میشود، در ذیل هر آیه بحث فشرده و مستقلی درباره موضوعاتی مانند: ربا، بردگی، حقوق زن، فلسفه حج، اسرار تحریم قمار، شراب، گوشت خوک و ارکان و اهداف جهاد اسلامی و مانند آن آمده است تا خوانندگان در یک مطالعه اجمالی از مراجعه به کتابهای دیگر بینیاز گردند. به جای پرداختن به بحثهای کم حاصل، توجه مخصوصی به ریشه لغات و شان نزول آیات که هر دو در فهم دقیق معانی قرآن مؤثر هستند شده است. اشکالات، ایرادات و سؤالات مختلفی که گاهی در پیرامون اصول و فروع اسلام مطرح میگردد، به تناسب هر آیه طرح شده و پاسخ فشرده آن ذکر گردیده است، مانند: شبهه آکل و مأکول، معراج، تعدد زوجات، علت تفاوت ارث زن ومرد، تفاوت دیه زن و مرد، حروف مقطعه قرآن، نسخ احکام، جنگها و غزوات اسلامی، آزمایشهای گوناگون الهی و دهها مسأله دیگر به طوری که هنگام مطالعه آیات، علامت استفهامی در ذهن خواننده عزیز باقی نماند. از اصطلاحاتِ پیچیده علمی که نتیجه آن اختصاص کتاب به صنف خاصی است در متن کتاب دوری و به هنگام ضرورت در پاورقی آمده تا برای دانشمندان و صاحب نظران نیز مفید باشد
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
المیزان فی تفسیرالقرآن المجلد 8
نویسنده:
تالیف محمدحسین الطباطبائی؛ صححه و اشرف علی طباعته حسین الاعلمی
نوع منبع :
کتاب , آثار مرجع , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
وضعیت نشر :
بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات,
زبان :
عربی
کلیدواژههای اصلی :
تفسیر تطبیقی
,
اصطلاحنامه علوم قرآنی
,
تفسیر قرآن
,
تفسیر علمی قرآن
,
تفسیر فقهی
,
تفسیر فلسفی
,
تفسیر کلامی
,
تفسیر تاریخی
,
تفسیر شیعه
,
تفسیر قرآن با قرآن
,
تفسیر امامیه
,
تفسیر روایی
,
کتب تفسیر شیعه امامیه
,
کتب تفسیر عقلی شیعه
کلیدواژههای فرعی :
یهود ,
قیامت ,
کتب شیعه امامیه ,
اجل اجتماع ,
ارزاق ,
تکلیف (افعال الهی) ,
عالم ذر ,
عالم ملکوت ,
کلام الهی ,
بهشت برزخی ,
رحمت الهی ,
حضرت شعیب(ع) ,
حضرت صالح(ع) ,
حضرت لوط(ع) ,
حضرت موسی (ع) ,
حضرت نوح (ع) ,
حضرت هود (ع) ,
خلق آدم (ع) ,
سرمدیت الهی ,
بلعم باعورا ,
عذاب ,
اسمای حسنی ,
آیات حبط و تکفیر ,
سجده ملائکه بر آدم (ع) ,
مرگ (فقه) ,
عقل نظری و عقل عملی ,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی
کد کنگره:
BP98 /ط25م9
چکیده :
جلد هشتم شامل تفسیر سوره اعراف است.
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
آیا امکان دارد در قیامت پدران و مادران با فرزندانشان یکجا باشند؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
قیامت
,
بهشت و جهنم
,
معاد(کلام)
,
بهشتیان
,
رحمت الهی
کلیدواژههای فرعی :
تقلید مطلق ,
احوال اطفال در قیامت ,
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
چه کسانی در روز رستاخیز همسایگان خدا هستند؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
قیامت
,
بهشت و جهنم
,
معاد(کلام)
,
بهشتیان
,
جار اللَّه
کلیدواژههای فرعی :
رحمت الهی ,
همسایه خداوند ,
همسایگان خداوند ,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
کسانی که با هیچ دین الاهی و راه تشیع آشنایی ندارند و رسیدن به سعادت تنها از راه تشیع است آیا این موضوع با عدل الاهی منافات ندارد؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
پاسخ تفصیلی:
پرسش شما در دو بخش ارزیابی میشود: الف– آیا مذهب شیعه بر حق بوده و سعادت انسان ها را تأمین مینماید؟ ب – آیا انحصار راه حق به مذهب شیعه، با توجه به مواردی که بیان نمودید، با عدالت خداوند سازگار خواهد بود؟ در ارتباط با بخش اول، باید بیان
بیشتر ...
زبان :
فارسی
کلیدواژههای اصلی :
معنای لغوی عدل
,
01. خداشناسی (کلام)
,
عدل الهی
,
5- تشیع Shiism (اعم از امامی و زیدی و اسماعیلی، (فرق اسلامی))
کلیدواژههای فرعی :
مسلمانان غیر شیعه ,
مستضعفان ,
اعمال مسلمان غیر شیعه ,
حقانیت مذهب شیعه ,
رحمت الهی ,
مسلمان غیر شیعه ,
امید به خدا ,
اصحاب اعراف ,
کرم و رحمت الهی ,
انحصار گرایی اسلامی ,
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
چگونه وجود خیر و شر با یگانگی و مهربانی خداوند سازگار است؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ
پاسخ تفصیلی:
برای روشن شدن پاسخ چند نکته را باید توضیح دهیم: 1. این عالم طوری ساخته شده که موجودات آن از هم گسسته و مستقل نیستند تمام اجزای این عالم را اگر بررسی کنیم در می یابیم که همه مانند حلقه های یک زنجیر به هم پیوسته یک نظام آفرینشی زیبا را شکل داده
بیشتر ...
کلیدواژههای اصلی :
خیر و شر
,
01. خداشناسی (کلام)
,
عدل الهی
,
خداشناسی(الهیات بالمعنی الاخص)
,
دلایل عدل الهی
کلیدواژههای فرعی :
تضاد قدرت مطلق و وجود شر ,
حکمت الهی ,
رحمت الهی ,
شر مطلق ,
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
عنوان :
تفسیر الکبیر الفخر الرازی المجلد 1 : : المشتهر بالتفسیر الکبیر و مفاتیح الغیب
نویسنده:
محمد الرازی فخرالدین ابن العلامه ضیاء الدین عمر الشهیر بخطیب الری
نوع منبع :
کتاب , آثار مرجع
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
فهرست
وضعیت نشر :
بیروت: دارالفکر,
زبان :
عربی
کلیدواژههای اصلی :
01. خداشناسی (کلام)
,
سوره حمد
,
تفسیر قرآن
,
تفسیر ادبی
,
تفسیر اهل سنت
,
تفسیر فلسفی
,
تفسیر کلامی
,
کتب تفسیر اهل سنت
,
کتب تفسیر عقلی اهل سنت
کلیدواژههای فرعی :
ملائکه ,
بسم الله الرحمن الرحیم ,
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم ,
02. جهان شناسی Religious cosmology ,
اسمای الهی ,
جن ,
اشاعره (اهل سنت) ,
رحمت الهی ,
وسوسه شیطان ,
زندگی ابدی انسان ,
صفات خدا ,
کلمه ,
علم (فضیلت اخلاقی) ,
توقیفیت اسمای الهی ,
کد کنگره:
BP94/5/ف3م7
چکیده :
تفسير فخر رازی، تفسيرى كلامى، نوشتهء فخرالدين رازى، متكلم و مفسر اشعرى قرن ششم و هفتم هجرى است. تفسير كبير مهمترين و جامعترين اثر فخر رازى و يكى از چند تفسير مهم و برجستهء قرآن كريم به زبان عربى است. اين كتاب به سبب حجم بسيارش به تفسير كبير مشهور شده، ولى نام اصلى آن مفاتيح الغيب است. فخر رازى، بر خلاف زمخشرى، كه هدف از تفسيرش دفاع از آموزههاى معتزلى است، به صراحت به انگيزه و هدف خود در نگارش اين تفسير اشارهاى نكرده، ولى عملا در جاى جاى آن، به دفاع از مذهب كلامى ابوالحسن اشعرى(متوفى ٣٣۴) و رد آراى مخالفان وى، به ويژه معتزله، پرداخته است. يكى از دلايل شهرت و اعتبار تفسير كبير، تأثير آن بر تفاسير بعدى است. برخى از مفسرانى كه از محتواى تفسير كبير و روش آن استفاده كرده يا تأثير پذيرفتهاند، عبارتاند از: نيشابورى در غرائب القرآن، بيضاوى در انوار التنزيل، آلوسى در روح المعانى، قاسمى در محاسن التأويل، طباطبائى در الميزان و رشيدرضا كه عالمى سلفى و پيرو ابن تيميّه است، در المنار از شيوهء استدلال و محتواى تفسير كبير بسيار استفاده كرده و طنطاوى نيز در الجواهر، قرآن را به همان شيوهء فخر رازى تفسير كرده است. اين اثر شامل سى و دو جلد مىباشد. هر چند فخر رازى در ابتداى تفسير كبير گفته است كه آن را در مقدمه و ابوابى تنظيم كرده و مقدمه نيز شامل ابواب و فصولى است، عملا در همان فصل اول از مقدمه، به تفسير {/«اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم»/} پرداخته است. او تفسير هر سوره را با ذكر نام آن، محل نزول، تعداد آيات و اقوال مربوط به آن آغاز كرده، سپس با ذكر يك يا دو يا چند آيه از آن سوره، توضيح كوتاهى دربارهء مناسبت آنها با آيات قبلى داده است. اين ويژگى از امتيازات بارز اين تفسير است. سپس، چنانچه روايت يا حديثى از پيامبر اكرم(ص)، صحابه يا تابعين دربارهء آيه يا آيات وجود داشته، آنها را بررسى كرده، يا به ذكر مسائلى چون ناسخ و منسوخ يا شرح مصطلحات حديثى(مانند متواتر و آحاد و جرح و تعديل) پرداخته، آنگاه آيه يا آيات مورد نظر را به كوچكترين اجزاى مفهومى، تجزيه كرده و تحت عناوينى؛ چون مسئله، سؤال، وجه، اقوال، امور و غيره، از ابعاد مختلف كلامى و فلسفى و لغوى و ادبى و فقهى و مانند اينها به بررسى و تفسير آنها پرداخته و در پايان، نظر خود را بيان نموده است. اين بحثهاى تفصيلى و پرداختن به ابعاد گوناگون يك مسئله، از ويژگىهاى بارز و منحصر به فرد تفسير كبير است. تفسير كبير را از نظر روش، در شمار تفاسير عقلى و كلامى آوردهاند. ذهبى آن را از نوع تفسير به رأى جائز دانسته است. علامه طباطبائى نيز از طرفى اين تفسير را تفسيرى كلامى ذكر كرده و از طرف ديگر، تفسير متكلمان را تطبيق ناميده و رد كرده است. هر چند تفسير فخر رازى پر از مباحث كلامى و عقلى است، ظاهرا خود او لزوما به دنبال نگارش تفسيرى كلامى يا فلسفى يا تفسير به رأى، چه ممدوح چه مذموم، نبوده است، زيرا در تفسير خود به اين نكته اشارهاى نكرده و در وصيتنامهاش مىنويسد كه هيچ يك از اين روشهاى فلسفى و كلامى در كنار روش قرآنى ارج و ارزشى ندارند. با توجه به اين كه محور غالب مباحث كلامى، آيات قرآن كريم بوده است، در تفسير كبير كه صبغهاى كلامى دارد، مىتوان مجموعهء نسبتا كاملى را از آراى كلامى اشاعره، معتزله، كراميه و برخى فرق ديگر ملاحظه كرد و به يك دورهء كامل از مباحث كلامى دست يافت. برخى از مباحث كلامى - فلسفى كه فخر رازى به آنها پرداخته عبارتاند از: معرفت خداوند و اين كه آيا در شناخت او نظر و استدلال جائز است يا نه، ايمان و اسلام، تفاوت ميان اين دو و اركان ايمان، كلام الهى و بحث از حدوث و قدم آن، رؤيت خداوند، عدل الهى، جبر و اختيار و قضا و قدر، حدوث و قدم عالم، اعجاز قرآن، ارادهء خداوند، مفهوم استواى خداوند بر عرش، تجسيم، تثليث، عصمت انبيا، شفاعت پيامبر اكرم،عقيدهء شيعه در امامت معصوم و احتمال صحت آن، بيان لزوم وجود معصوم در هر زمانى با اين توضيح كه بر خلاف نظر شيعه و بنابر اعتقاد اشاعره و خود فخر رازى، مجموع امت معصوم است نه يك تن، و بحث معاد. در ميان مفسران، فخر رازى بيش از همه در تبيين آيات باران كوشيده است. از آراى خاص تفسيرى رازى، اعتقاد به نبودن واژههاى دخيل و غير عربى در قرآن است، همچنين وى به نقل روايات اسباب نزول و ذكر قرائتهاى مختلف اهتمام فراوانى داشته است. غلبهء صبغهء كلامى - عقلى در تفسير كبير مانع از اين نشده است كه فخر رازى در مواردى، از شيوهء قرآن به قرآن، در تفسير آيات كريمه استفاده كند؛ ولى با وجود اشاراتى كه به احاديث پيامبر اكرم و امامان شيعه كرده و رواياتى كه از صحابه و تابعين آورده، در تفسير خود اعتماد اندكى به احاديث داشته است. گفته مىشود كه او در نقل احاديث به شيوهاى كه در عصر او معمول بوده، سلسله سند حديث را ذكر نكرده و نيز احاديثى را كه بسيارى از مفسران، حتى عقلى مشربانى چون زمخشرى و طبرسى،در فضائل سورهها و ثواب قرائت آنها نقل مىكنند، نياورده است. در تفسير كبير استفاده از رواياتى كه از اسرائيليات شمرده مىشوند، بسيار اندك است. براى نمونه ذيل آيهء «ن» در سورهء قلم، «ن» را به معناى نهنگى كه زمين بر پشت آن قرار دارد، دانسته است. فخر رازى هر چند اين روايت را در تفسير آيهء مذكور آورده، آن را نه به سبب مخالفت با عقل يا اشكال در سلسله روايت يا محتواى حديث يا از اسرائيليات بودن رد كرده، بلكه از جنبهء ادبى و نحوى مردود دانسته اس. تفسير فخر رازى با وجود صبغهء كلامى، از اشارات صوفيانه خالى نيست و در تفسير برخى آيات به ذكر طريق و شيوهء عارفان در تفسير آيات نيز پرداخته است. از ويژگىهاى بارز روش فخررازى در تفسير كبير، اهتمام جدّى او به بيان مناسبات ميان آيات و سور قرآن كريم است. وى تنها به ذكر يك مناسبت اكتفا نمىكند، بلكه در بيشتر مواقع به بيان چند مناسبت مىپردازد. عنايت به نكات ادبى و بلاغى، از جمله استشهاد به شواهد شعرى دورهء جاهليت در مباحث لغوى و نحوى و بلاغى، از ديگر ويژگىهاى روش تفسيرى فخر رازى محسوب مىشود. وى در اين خصوص، بيشترين استفاده را از كشاف زمخشرى برده است. توجه به مباحث فقهى نيز از جمله خصايص روش فخر رازى در تفسير كبير است. فخر رازى در برخورد با آيات احكام، ابتدا آراى مكاتب و مذاهب مختلف فقهى را در خصوص آنها مطرح مىكند و سپس به تفصيل به بيان گرايش فقهى خود، يعنى مذهب فقهى شافعى، مىپردازد و بر صحت آن استدلال مىكند. تفسير كبير به دليل مهارت فخر رازى در علوم مختلف، سرشار از مباحث كلامى، فلسفى، منطقى، فقهى، ادبى و غيره است و همين ويژگى آن را دايرةالمعارف گونه كرده است. اين گستردگى و اطناب تفسير فخر رازى مىتواند از آن جهت باشد كه وى آن را براى عموم ننوشته است. به نظر برخى از علماى تفسير، اشتمال تفسير فخر رازى بر اين حجم مطالب متنوع، از اهميت تفسيرى آن كاسته است. به گفتهء ابوحيّان غرناطى، (مفسر قرن هفتم و هشتم)، در تفسير فخر رازى مطالبى هست كه در عالم تفسير نيازى به آنها نيست. ابن تيميّه نيز آن را تفسيرى دانسته كه در آن، جز تفسير از هر موضوعى سخنى يافت مىشود. به عقيدهء سيوطى، اين تفسير مملو از سخنان حكما و فلاسفه است و بحثهاى تفسيرىاش بىارتباط با آيات است. ابن خلّكان نيز مىگويد كه در آن مطالب غريب و نا آشناى فراوانى آمده است. عدهاى نيز بر محتواى آن خرده گرفتهاند و معتقدند كه تفسير كبير از اين جهت عيوب فراوانى دارد، از جمله ابوشامه مقدسى (متوفى ۶۶۵) معتقد است كه فخر رازى در تفسير خود شبهات جدّى مخالفان اسلام و اهل سنّت را به بهترين شكل مطرح كرده، ولى از حل آنها در نهايت عجز و ناتوانى فرومانده است.
انتخاب :
مشخصات اثر
ثبت نظر
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
تعداد رکورد ها : 100
×
درخواست مدرک
کاربر گرامی : برای در خواست مدرک ابتدا باید وارد سایت شوید
چنانچه قبلا عضو سایت شدهاید
ورود به سایت
در غیر اینصورت
عضویت در سایت
را انتخاب نمایید
ورود به سایت
عضویت در سایت
×
ارسال نظر
نوع
توضیحات
آدرس پست الکترونیکی
کد امنیتی
*
*
با موفقیت به ثبت رسید