جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

(از مجموعۀ 18 جلدی)تنها واسطه‌ی هدایت مردم پیامبران و علمایی هستند که کارشان فهماندن حقایق دین به اذهان عامه‌ی مردم به وسیله‌ی کتابت و دراست آیات قرآن است. در آیات بسیاری به اهمیت کتابت اشاره شده است. شیعه از زمان رسول اکرم (ص)، هم احادیث را روایت و هم آن‌ها را کتابت می‌کردند. بر این اساس در زمان رسول اکرم (ص) نیز کتاب‌هایی توسط شیعه نوشته شده است. نگارنده در جلد چهاردهم از مجموعه‌ی "امام‌شناسی" به موضوعاتی چون عنایت قرآن کریم و پیامبر (ص) به کتابت و امر در این باره، مقدم بودن کتابت شیعه نسبت به سایرین و سیر حدیث در شیعه و کتابت و تدوین آن از زمان رسول اکرم (ص) می‌پردازد. وی در بخشی از کتاب نیز درباره‌ی عدم تحریف قرآن بحث می‌کند و سرانجام حضرت علی (ع) را به عنوان اولین کاتب و مدون در اسلام معرفی می‌نماید.

اين كتاب به بررسى مسائل علم كلام و اصول عقائد از ديدگاه عقل و شرع پرداخته است.مؤلف اصطلاحات و مسائل علم كلام را نيز شرح و توضيح داده است.

مطابق با کتاب جانشینی حضرت محمد(ص) تنظیم شده و سیر حوادث را پس رسول خدا (ص)، به تفکیک عصر هر یک از خلفا واکاویده است. مطالعه تاریخ اسلام آن‌هم اگر تنها با تکیه‌بر منابع اهل سنت باشد، مولّد شبهات بسیاری در ذهن دین‌پژوهان خواهد بود که منتج به استدلال‌های نامعتبر می‎شود؛ از این‌رو، وجود نقد‌های جامع و منصفانه مانند کتاب «امام علی(ع)؛ جانشین رسول‌الله(ص)» ضروری به نظر می‌رسد.

انسان‌شناسی اسلامی در آثار شهید مطهری تألیف محمدعلی علی‌پور؛ کتاب مشتمل بر نظرات استاد در باب انسان می‌باشد که از آثار و مکتوبات وی استخراج و به شرح زیر گردهم آمده است. نویسنده در پیش گفتار ذیل عنوان «شهید مطهری بنیانگذار علم کلام جدید» این مباحث را پی می‌گیرد. علم کلام چیست؟ وظایف علم کلام، چرا شهید مطهری متوجه کلام جدید شد؟ عالم زمان خویش باش، وضع اسلام و مسلمین در زمان شهید مطهری، تعهد و مسؤولیت شهید مطهری در برابر اسلام و مسلمین، مسائل علم کلام قدیم و مسائل علم کلام جدید. مقدمه کتاب به «انسان‌شناسی اسلامی در آثار استاد» اختصاص دارد و در آن اصول انسان‌شناسی انسان، مفهوم انسانیت، اقسام انسان، معیار انسانیت و انسان کامل مورد بررسی قرار می‌گیرد. در فصل اول کتاب در مورد «اصول انسان‌شناسی اسلامی» بحث شده و از انسان به عنوان موجودی آگاه، مرکب، مختار و مسؤول نام برده می‌شود. در فصل دوم «اقسام انسان‌ها از نظر شخصیت» تبیین می‌گردد و انسان‌ها به اوصاف دون همت، بلند همت، روح‌های بزرگوار تقسیم می‌شود. فصل سوم به «معیارهای انسانیت» اختصاص دارد. در فصل چهارم «انسان کامل» از نظرگاه‌های زیر بررسی می‌شود: عرفان، حکماء، قدرت، محبت، برخورداری و اسلام.

امامت‌‌پژوهى، به قلم جمعى از نويسندگان، زير نظر دكتر محمود يزدى مطلق (فاضل) نگارش يافته كه عبارتند از: آقايان عبدالكريم رضايى، اسحاق عارفى، مير حسین ضيائى، محمد قربان‌نيا، على قربانى فشكچه. مسأله امامت، يكى از مهمترين مباحث كلامى است كه متكلمان برجسته شيعه، ضمن تحليل مسائل مربوط به آن، رساله‌هاى بسيارى در اين باره نگاشته‌اند؛ از جمله مى‌توان به رساله عصمت از سيد‌ ‎مرتضى، فرق بين نبى و امام از شيخ مفيد، الامامة و التبصرة من الحيرة از شيخ صدوق، رسالة الامامة از خواجه نصير طوسى و... اشاره كرد كه همه اين‌ها نشانگر بالندگى انديشه شيعى و اهميت مسأله امامت است. كتاب حاضر، پژوهشى است جمعى، با نگاهى كارشناسه‌گانه به مسائل مختلف مربوط به امامت از نگاه دانشمندان مسلمان، به ويژه شيعه و مقايسه آن با ديدگاه‌هاى دو فرقه بزرگ كلامى؛ يعنى اشاعره و معتزله، كه توسط گروه پژوهشى فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه علوم اسلامى رضوى مشهد سامان يافته است. در اين اثر بر روى آورد تفسيرى و روايى تأكيد شده و روى آورد كلامى متكلمان اماميه، معتزله و اشاعره به روش مطالعه تطبيقى، مورد تأمل قرار گرفت و گزارش و نقد ماجراى مواجهه امت با مسأله امامت و خلافت پس از پيامبر گرامى اسلام، موضوعى است كه با روى آورد تاريخى به آن پرداخته شده است. مى‌توان مجموعه حاضر را داراى يك درآمد و سه بخش عمده دانست. قبل از شروع بخش‌هاى اصلى كتاب درآمدى روش شناختى بر امامت پژوهى قرار دارد كه طى آن گزارشى اجمالى از پيشينه امامت پژوهى، نزد شيعه ارائه و به روى آوردهاى متنوع فقهى، تحليلى كلامى، عرفانى، تفسيرى روايى، تاريخى و ميان رشته‌اى در اين زمينه اشاره مى‌گردد. بخش نخست، با روى آورد تحليلى - كلامى، پنج مقاله «چيستى و حقيقت امامت»، «منزلت امامت نزد متكلمان اماميه، معتزله و اشاعره»، «جايگاه معرفتى امامت در انديشه دينى»، «اثبات ضرورت امامت» و «اوصاف و ويژگى‌هاى شخصيتى امام» آمده است و در بخش دوم، با روى آورد درون دينى تفسيرى - روايى، دو مقاله «ولايت در آينه وحى» و «امامت خاصه در قرآن» طرح شده است و در بخش سوم، به تحليل مسأله امامت در دوران خليفه اول، دوم، سوم و دوران زمامدارى امام على(ع) پرداخته شده است.

مجموعه کامل آثار سهروردی نخستین مجموعه کامل آثار شهاب الدین سهروردی که به صورت علمی تصحیح و ویرایش شده است. این مجموعه نه تنها از لحاظ تاریخ فلسفه اسلامی حائز ارزش فراوان است بلکه اندیشه حکیمی را که فلسفه او هنوز زنده و برای حیات کنونی فلسفه اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار است، در اختیار علاقمندان فلسفه اسلامی و تفکر فلسفی قرار می دهد.

همذات‌ پنداری چهره‌های خیر و یا شر در فصول مختلف کتاب ادیان عهد باستان به شدت استنباط می‌شود: براندن از پیشاتاریخ و اسطوره، به تاریخ ادیان گذر می‌کند؛ در فصول اوزیریس و گیلگمش، به نحوی رهروی ایزیس و گیلگمش را یکسان‌پنداری می‌کند، یا انکیدو و ایوب به خاطر دردهـایی که بر آنـها هموار مـی‌شود و شیوه‌ی سلوک معنوی‌شان به این‌همانی می‌رسند، ست، یهودا، هرودس و پونتیوس پیلاطس از آنجاکه مظهر شرارت‌اند و جز بدی تـراوشی نـدارند، هم‌ذات پـنداشته مـی‌شـوند. در حـقیـقت هنـگامـی کـه می‌خواهیم ارتباط میان فصول این کتاب را دریـابیم، بـررسی هـریک از این چهره‌ها راه‌گشایی است برای شناخت معادل یا متضاد آنها در طول تاریخ و یا مقوله‌ی شیطان و فرشتگان که اینچنین نزدیک با ما و در ما زندگی می‌کنند، در فصول بیست و ســه و بـیست و چـهار چنـان بـررسی می‌شوند که ما هرگز بدین‌گونه بر آنها تعمق نکرده بودیم و به حضور دایم‌شان پی‌نبرده بودیم.

فارغ از اعداد و ارقامی که در کتاب‌ها و اذهانِ عمومی پيرامونِ آمارِ قربانيان هولوکاست وجود دارد، اين امر برخی از متفکرانِ يهودی را برآن داشت تا به اين موضوع از منظری ديگر بنگرند تا پاسخی يابند برای پرسش‌هایی مانند چرا خدا هنگامِ هولوکاست سکوت کرد؟ آيا هولوکاست مجازاتی بود برای گناهانِ يهوديان؟ رنج برای ايمانِ يهوديان چه مفهومی می‌تواند داشته باشد؟ آیا فاجعۀ هولوکاست منحصر‌به‌فرد بود؟ آيا خدا زنده است؟ هم‌اکنون وظيفۀ يهوديان چيست؟ هولوکاست برای رژیم صهیونیستی اسرائيل چه مفهومی دارد؟ تلاش شده به اين پرسش‌ها که در حوزۀ باورهاي يهودي مطرح شده پاسخ داده شود.

بررسی تحول ادیان و پیروان ادیان مختلف از سال 1970 میلادی تا عصر کنونی و چشم انداز آن تا سال 2050 میلادی موضوع این کتاب است. در این کتاب با استفاده از آمارهای ارایه شده در مورد تعداد پیروان ادیان مختلف در مقیاس جهانی، به بحث در مورد روند تغییر در این آمار و گرایش و جدا شدن افراد از دینی خاصی و انتخاب دینی دیگر پرداخته شده و آمار پیروان ادیان در کشورهای مختلف جهان از سال 1970 میلادی و روند تحولات صورت گرفته در آن‌ها از لحاظ تعداد تا سال 2050 میلادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نویسنده به تفکیک کشورهای مختلف دنیا به بیان تعداد پیروان ادیانی مانند اسلام، مسیحیت، یهودیت، بودیسم و سایر ادیان در فاصله زمانی تاریخ مذکور پرداخته و بر اساس جدول‌ها و نمودارهایی فراز و نشیب‌های صورت گرفته در تعداد این قبیل از پیروان را مورد تحلیل آماری قرار داده است. وی درصد افزایش یا کاهش تعداد پیروان ادیان را در 220 کشور جهان بررسی نموده و علل این افزایش یا کاهش تعداد را نیز بیان کرده است.

اگر کتاب مقدس سنگ زاویه و شالوده یهودیت باشد تلمود ستون اصلی آن خواهد بود که بنا و عمارت معنوی و عقلانی یهودیت را پشتیبانی میکند. تلمود، به عنوان مجموعه عظیم و اصلی فقه یهود، در طول تاریخ در نظر غیر یهودیان از یک سو به علت ساختار گسترده و منسجم فقهی، حقوقی و اخلاقی آن مورد مدح و احترام بوده و از سوی دیگر به علت لحن صریح آن در موضع ‏گیری در برابر غیر یهودیان (که در زمان شکل‏ گیری آن در حدود 2000 سال پیش عموما کافران را شامل می‏شد) و حتی سخت ‏گیری نسبت به یهودیان غیرملتزم به شرع یهود، مورد انتقاد، عتاب و حتی توهین قرار گرفته است. نقل قول‏هایی ناقص و حتی تحریف شده به تلمود و آیین یهود منسوب و متعاقب آن، امواج توهین و استهزا به این کتاب به عنوان مرجع احکام دینی یهودیان از سوی نشریات و کتاب ‏ها به سوی افکار عمومی بی ‏خبر از واقعیات ارسال می‏شد. خوشبختانه رویکرد مثبت جامعه ایرانی و محققان روشنفکر مسلمان در سال‏ های اخیر به واقعیات دیگر ادیان در رفع این کوتاهی تا حدی تاثیر نهاده است که انتشار سیری در تلمود مهمترین این اقدامات است. حجت ‏الاسلام باقر طالبی دارابی از محققان برجسته حوزه ادیان و عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب این کتاب را با دقت نظر و امانت‏داری کامل ترجمه کرده و پس از بازخوانی ‏های متعدد توسط تنی چند از صاحبنظران، آن را به دست چاپ سپرده است. وی در مقدمه کتاب ضمن آن که از یهودیت با عنوان «دینی که آموزه ‏های مشترک آن با دین اسلام بیشتر از هر دین دیگری است» نام می‏ برد، کتاب و سنت اسلام را با شریعت مکتوب (تورات – عهد عتیق) و شریعت شفاهی (تلمود) در یهود مقایسه می‏کند. طالبی دارابی در معرفی تلمود می‏نویسد: «تلمود نماد عقلانیت، تفکر، اجتهاد، فقه، کلام و در یک کلمه سمبل ادبیات دینی یهود است. سخن گفتن از تلمود، سخن گفتن از تاریخ اندیشه و فرآیند رو به رشد اجتهاد یهود است. تلمود اثری دیرپا است که ریشه در تاریخ و متن حوادث واقعه در زندگی پرمشقت یهودیان، به ویژه عالمان، فقیهان و حکیمان این قوم دارد…»