جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

«معنویّت»، حقیقتی آشنا و آشکار برای آدمی است، که عشق به آن، و کوشش برای وصول به حریم آن، انسان را وادار به تلاش و مجاهدت ساخته است، ولی از آن‌جا که عالم «معنویّت» ماورای عالم مادیّت است و انتقال از این به آن، برنامه و امام لازم دارد، ناچار، «معنویّت» قرین «ولایت» شده است. زیربنای «معنویّت ولایی»، معرفت به مقام صاحب ولایت است، که هرکس نه از این صراط گذشت، در وادی طلب، گم گشته ، به هلاکت رسید. از همین روی، در مقام اثبات و ثبوت – به دلیل عقل، نقل و تجربه ‌- شرط انتقال به عالم ملکوتی معنویّت، معرفت و تسلیم نسبت به ولایت حضرت علی مرتضی7است. بر این اساس، «معنویّت» یا به ‌صورت «معنویّت معرفتی ولایی» تحقّق می‌یابد که سالکش را به «لقاء الله» می‌رساند، و یا در قالب «معنویّت تصنّعی» نمود پیدا می‌کند که سالکش را در بیابان طلب به ورطه‌ی هلاکت می‌کشاند؛ گرچه ممکن است تلاشش را به اندک چیزی شگفت‌انگیز، مثل درمان دردهای صعب العلاج یا پس‌گویی و پیش‌گویی و ... پاداش دهند.

فتنه در لغت به‌معنای آزمایش و وسیله‌ی آزمایش است و گاهی در معنای ملزوم آن، - یعنی چیزی که باعث آزمایش است- به کار می‌رود. جامعه‌ی اسلامی از آغاز پیدایش تا به امروز از این مسأله مستثنی نبوده و در تمامی اعصار و قرون، مقرون به فتنه بوده است. درآیات قرآن کریم و سخنان امیر مؤمنان حضرت علی7 ریشه‌های فتنه، راه‌های دفع، و آثار فتنه‌ بیان گردیده است. برخی از ریشه‌های فتنه عبارتند از: پیروی از هوای نفس، بدعت‌گذاری، غلوّ در اعتقادات، اختلاف‌افکنی، حبّ ریاست، وسوسه‌های شیطانی و جریان نفاق. برخی از راه‌های دفع فتنه عبارتند از: تمسّک به قرآن، تمسّک به اهل بیت:، پرهیزگاری و اخلاص عمل، وحدت و همدلی، و عبرت‌پذیری از فتنه‌های تاریخ. نگارنده بر آن است در نوشتار پیش‌رو به تعیین علمی و روش‌مند این موضوع در بیان امام علی بپردازد.

با توجّه به‌رهنمود گران‌قدر رهبر عظیم الشّأن انقلاب حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای - دام‌ظلّه‌العالی- که در بازدید از آثار برخی فضلای بزرگ حوزه‌ی علمیّه‌ی قم فرمودند: «آثار حوزوی باید جوان‌فهم باشد»، بر آن شدیم تا ضرورت موضوع، و نیز اهمیّت مخاطب‌شناسی و چگونگی درک و شناخت ویژگی‌های جوانان توسّط نویسندگان حوزوی، هم‌چنین، شیوه‌ی نوشتن برای جوانان را بررسی کنیم.

از ابتدایی‌ترین ویژگی‌های نخبگان سیاسی و دینی در جامعه‌ی اسلامی متخلّق شدن به صفت بصیرت دینی و سپس تلاش و کوشش در راستای ایجاد بصیرت دینی در عموم مردم است. بصیرت دینی توسط مسؤولان و نخبگان سیاسی و دینی در دو مقوله‌ی بصیرت رفتاری و بصیرت گفتاری نمایان می‌گردد و هر دوی آن‌ها برای ایجاد چنین بصیرتی لازم ‌است. نگارنده در این نوشتار بر آن است تا پاره‌ای از عوامل رفتاری و گفتاری را که در ایجاد بصیرت دینی از دیدگاه ثقلین مؤثّر است بیان نماید. این عوامل عبارتند از: دعوت به قرآن، اطاعت از ولیّ امر، امر به معروف و نهی از منکر، پرهیز از کتمان حقیقت، مبارزه با حرکت نفاق، حق‌مداری و عدالت‌پیشگی، دین‌مداری، آشتی دادن نخبگان سیاسی، صبر، جلوگیری از سوء‌استفاده‌ی فرصت‌طلبان، مبارزه با دنیاطلبی.