جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این نوشتار به‌اختصار زندگی‌نامه، آثار و برخی از اشعار مرحوم جلیل تجلیل مورد بررسی قرار گرفته است.

«با عین‌القضات و آیین فرافرقه‌ای» تازه‌ترین اثری است که دربارۀ عین‌القضات همدانی و دیدگاه‌های او منتشر شده است. نویسنده در قالب سه گفتار، به یکی از اندیشه‌های بدیع عین‌القضات دربارۀ مذاهب و فلسفۀ آنها پرداخته و با بررسی «تمهیدات» و «نامه‌ها»، نظرات عین‌القضات را در این‌باره تبیین کرده است. در این اثر صرفاً به بیان اندیشه‌های قاضی دربارۀ فلسفۀ مذاهب و منشأ آنها بسنده نشده، بلکه در گفتار دوم به همدلان آیین فرافرقه‌ای و عارفانی که همچون عین‌القضات، دیدگاه‌های مشابهی دربارۀ مذهب داشته‌اند، پرداخته شده است. این کتاب که از معدود آثاری است که به بررسی یکی از اندیشه‌های بدیع عین‌القضات پرداخته، در این جستار به‌اختصار معرفی، نقد و بررسی شده است.

در شمارۀ 206 مجله آینه پژوهش، مقاله‌ای به قلم آقای محمد سوری در ارتباط با معرفی و نقد کتاب «مجموعه آثار ابن‌خفیف شیرازی» درج شده است که من می‌کوشم در این نوشتۀ کوتاه ضمن بررسی و صحت‌سنجی این نقدها، به کوتاهی به آنها پاسخ گویم و قضاوت نهایی دربارۀ درستی و نادرستی ادعاهای ایشان را به عهده اهل فضل و دانش می‌گذارم.

یکی از مهم­ترین و جذاب ترین متون نثر روایی متقدم کتاب کَلیله و دمنه ترجمه شده توسط نصرالله منشی است. این اثرکه از زبان حیوانات می­باشد(فابل)، به دلیل سبک روایی و نثر فاخر و فنی آن، در میان متون نثر کهن،از جایگاه ویژه­ و قابل توجهی برخوردار است. از آنجا که کتاب کَلیله ودمنه، یکی از درس­های ثابت دردوره ی کارشناسی رشته­ی زبان و ادبیات فارسی است، به دلیل نثر فنی آن، لازم است که واژه به واژه و سطر به سطر آن شرح و معنا شود تا در ادامه شرحی پیراسته و منقح در اختیار دانشجویان و استادان رشته ی زبان و ادبیات فارسی قرار گیرد. از آنجا که شرح جامعی که در محافل ادبی و دانشگاهی بیشتر مورد پسند و پذیرش استادان و دانشجویان قرار گرفته است و تدریس می شود شرح استاد مجتبی مینوی طهرانی است، در این جستار کوشش شده است که برخی از کاستی­های این شرح نشان داده شود وتلاش شده است که با تکیه بر متن کَلیله و دمنه و منابع مرتبط، معنای سازوارتری ارائه شود.

این شماره از آینه‌های شکسته به ترجمۀ اسفار خمسه که در انتشارات انجمن کلیمیان تهران توزیع می‌شود، اختصاص دارد. درآمدِ مقاله به ذکر چند نکته کلی در معرفی این اثر متمرکز است؛ در ادامه، بخش نخست به برخی ویژگی‌های این ترجمه می‌پردازد، سپس در بخش دوم و پایانی در پرتو قاموس‌های نوین تورات ملاحظاتی را برخواهیم شمرد.

هدف: هدف از مقاله حاضر، بررسی و تحلیل کتاب فهرست کتاب‌های فارسی چاپ سربی کتابخانه کنگره آمریکا است که با فهرست‌نویسی علی بوذری و توسط انتشارات وراقان در سال 1403 منتشر شده است. در این مقاله، ضمن بررسی مشخصات ظاهری و محتوایی کتاب، تلاش شده به مرور برخی مفاهیم کلیدی در حوزه مطالعاتی تاریخ کتاب پرداخته شود. در کتاب مورد بررسی، تعداد 100 عنوان کتاب چاپ سربی فارسی‌زبان که در کتابخانه کنگره آمریکا نگهداری می‌شود، مورد فهرست‌نویسی قرار گرفته است. از این میان با بررسی آماری مشخص شد که شهرهای «کلکته»، «لندن» و «لکهنو» به ترتیب با فراوانی 30، 16 و 15، بیشترین کتاب‌های چاپ سربی فارسی مجموعه مورد مطالعه را به خود اختصاص داده‌اند؛ همچنین با توجه به اطلاعات نمایه، دو خط «نسخ» و «نستعلیق»، خطوطی هستند که در کتاب‌ها به کار رفته‌اند. درخصوص کتاب‌های دوزبانه، به‌طور کلی با تعداد نُه زبان دیگر مواجه هستیم که در میان آن‌ها زبان «انگلیسی» بالاترین فراوانی را داشته و پس از آن، زبان‌های «عربی» و «لاتین» در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. عمده کتاب‌های فارسی‌زبان چاپ سربی مورد بررسی در حوزه موضوعی «زبان و ادبیات فارسی» قرار گرفته‌اند و پس از آن، کتاب‌های با موضوع «تاریخ ایران» و «دین» در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

انیس المؤمنین کتابی است درباره تاریخ ائمه (ع) به زبان فارسی که به محمد بن اسحاق حموی شاگرد محقق کرکی نسبت داده شده است. تاریخ تألیف این کتاب 938ق ادعا شده است؛ با این وجود بررسی قدمت نسخ کتاب، سیر یادکرد از آن در منابع دیگر و ساختار غیرمنسجم کتاب، اصالت و اعتبار آن را با چالش جدی مواجه می‌کند. از مهم‌ترین دلائل ساختگی بودن این کتاب، زمان‌پریشی و ذکر توبه شاه طهماسب است که در زمان ادعاشده هنوز به وقوع نپیوسته بود. تاریخ جعل کتاب، آثاری که از آن یاد کرده‌اند، منابع نادرِ کتاب، ادبیات، سبک تألیف، دغدغه‌های مذهبی و اجتماعی مطرح در کتاب و شواهد دیگر نشان می‌دهد که سید محمد میرلوحی سبزواری مسئول جعل این کتاب است.