یادداشت‌های لغوی و ادبی (6): «سنگ‌پشت کردیم ایشان را»! غلطی ترجمه‌ای در دستنویسی از ترجمۀ تفسیر طبری، و مَثَلِ «شدرستنا» | کتابخانه مجازی الفبا

یادداشت‌های لغوی و ادبی (6): «سنگ‌پشت کردیم ایشان را»! غلطی ترجمه‌ای در دستنویسی از ترجمۀ تفسیر طبری، و مَثَلِ «شدرستنا» | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
یادداشت‌های لغوی و ادبی (6): «سنگ‌پشت کردیم ایشان را»! غلطی ترجمه‌ای در دستنویسی از ترجمۀ تفسیر طبری، و مَثَلِ «شدرستنا»
کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
فارسی
کتاب الکترونیکی
میانگین امتیازات:
امتیاز شما :
تعداد امتیازات :
0
یادداشت‌های لغوی و ادبی (6): «سنگ‌پشت کردیم ایشان را»! غلطی ترجمه‌ای در دستنویسی از ترجمۀ تفسیر طبری، و مَثَلِ «شدرستنا»
ویرایش اثر
چکیده :
در این یادداشت به بررسی غلطی ترجمه‌ای در دستنویس ترجمۀ تفسیر طبری به شمارۀ 22396 محفوظ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی (حدوداً کتابت قرن هفتم ق.) پرداخته‌ایم. در این نسخه، عبارت قرآنی «کشفنا عنهم» در آیۀ 50 سورۀ زخرف، به ‌صورتِ نادرستِ «سنگ‌پشت کردیم ایشان را» ترجمه شده است. به ‌نظر می‌رسد که کاتبِ نسخه فعل «کشفنا» را از لغتِ فارسیِ «کَشَف» (= لاک‌پشت، سنگ‌پشت) مشتق دانسته و به‌جای صورت صحیحی چون «ببردیم/برداشتیم از ایشان» که در نسخه‌های دیگر دیده می‌شود، صورتِ عجیب و نادرست مذکور را در ترجمه آورده است. این نمونه را می‌توان قیاس کرد با حکایات یا لطیفه‌هایی در باب خطاهای کاتبان و قاریان قرآن که به ‌سبب نداشتن دانش کافی در زبان عربی، بر پایۀ شباهت لفظ یا املای برخی لغات و ترکیبات قرآنی با واژه‌های فارسی، دچار خطاهای عجیبی شده‌اند. دو نمونۀ بسیار مشهور این حکایات، یکی تغییر لفظ قرآنی «شَغَلَتنا» (= ما را بازداشت) به لفظ مهملِ «شَدُرُستنا» توسط کاتب یا قاری‌ای است که گفته قرآن غَلَط ندارد، پس لفظ «ـغَلَتـ» (هم‌آوایِ «غلط») در «شغلتنا» را «دُرُست» کرده و از همین حکایت، مثلِ «شدرستنا کردن» در معنای غلط‌کردن صحیحی به ‌قصد تصحیح سائر شده است. دومی هم حکایت قاری یا کاتبی است که عبارت قرآنی «خر موسی» (= موسی ع افتاد) را به «خر عیسی» گردانده؛ زیرا فعل عربی «خرّ» (= افتاد) را نشناخته و آن را با نام آن چهارپا در فارسی خلط کرده و گفته پیامبری که خر داشت عیسی ع بود نه موسیع، پس لفظ آیه را نیز تغییر داده تا به‌خیال خود آن را درست کند. ترجمۀ غلطِ «سنگ‌پشت کردیم ایشان را» در دستنویس ترجمۀ تفسیر طبری نه‌تنها نمونه‌ای نویافته از پدیدۀ «شدرستنا» در متون قرآنی است، بلکه شاهدی متقن است برای وجود این نوع خطاها در دستنویس‌های قرآنی مکتوب به دست کاتبان ایرانی. به عبارت دیگر، حکایت «شدرستنا کردنِ» آن کاتب یا قاری گرچه ممکن است اغراق‌آمیز باشد، اما به‌کلی دور از حقیقت نیست و این‌گونه خطاها در متونِ قرآنیِ نوشته‌شده به دست کاتبان ایرانی از قدیم وجود داشته است.
منابع دیجیتالی مرتبط :
نسخه PDF
نویسنده :
آریا طبیب زاده
زبان :
فارسی
منبع اصلی :
https://jap.isca.ac.ir/article_79091.html
جنس منبع:
متن
پایگاه :
ب:پایگاه مقالات (آینه پژ‍وهش- سال 1404- دوره 36- شماره 214- از صفحه 317 تا 323)
یادداشت :
کلیدواژه‌ فارسی: ترجمۀ تفسیر طبری، شدرسنا، غلط ترجمه‌ای، ترجمۀ قرآن، ترجمه، متون تفسیری فارسی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
مشخصات کامل اثر
منابع مرتبط :
ثبت نظر
ارسال