جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

شرح اصطلاحات تصوف، اثر سید صادق گوهرین، در 8 جلد و به زبان فارسی است.نویسنده، مقدمه بسیار مفصلی بر جلد اول کتاب نوشته که در آن درباره تاریخ تصوف و ارتباط آن با اسلام و به‌خصوص شیعه و همچنین فرقه‌های متصوفه و... توضیح می‌دهد. وی انگیزه اولیه نگارش این اثر را تشویق استادش بدیع‌الزمان فروزانفر و دیدن خوابی می‌داند که در آن پیامبر خدا به وی توصیه به این امر کرده است.او درباره طرز تدوین و تنظیم کتاب می‌نویسد: در جمع‌آوری اصطلاحات صوفیان، از قدیم‌ترین آثار موجود این طایقه تا قرن هفتم هجری که زمان زندگانی مولانا و آثار گران‌بهای او از جمله مثنوی معنوی اوست، بسنده کردم و در این جمع‌آوری سعی کردم که پیوسته از پرارزش‌ترین متونی که مورد قبول مشایخ این مسلک است استفاده شود.در شرح اصطلاحات، از کتاب‌های پس از قرن هفتم و همچنین از تفاسیر قرآنی صوفیان و کتب تاریخی و تذکره‌های آنان نیز استفاده شده است.نویسنده ذیل هر اصطلاحی عین عبارتی را که پیشوایان صوفیه در آثارشان آورده‌اند، بدون کم‌وکاست نقل می‌کند. سپس برای درک بیشتر مفاهیم بسیاری از اصطلاحات، ذیل عنوان اقوال مشایخ، گفتار پیشوایان معروف این طایفه را می‌آورد. پس از آن، در حاصل کلام، به شرح و توضیح آنچه در نقل عبارات و کتاب‌ها و اقوال مشایخ آورده شده، می‌پردازد. او سرانجام ذیل عنوان «اما در مثنوی» می‌کوشد با نقل اشعار مثنوی آنچه را که مولانا در بیان هر اصطلاحی آورده است، نقل کند و شروحی بر آن بنویسد.

کتاب حاضر بخشی از مجموعه «ادیان‌ ما» است که در آن، اندیشمندان هفت‌ دین بزرگ جـهان، ادیان ‌خویش را به اختصار معرفی کرده‌اند. هاروی کاکس،‌ نویسنده بخش مسیحیت این مجموعه، با دیدگاهی خاص به معرفی این دین پرداخته است. وی کوشیده است تا مسیحیت را در آینه قدیسان و شخصیت‌های برجسته این دین بشناساند. او به اجمال چهره مسیحیت کنونی،‌ تاریخ،‌ اندیشه‌ها و نیز آینده این دین را توصیف می‌کند. گر‌چه این کتاب نمی‌تواند جنبه‌های مختلف مسیحیت را به‌طور کامل نـشان دهـد، امـا مـطالعه آن برای بـه دست آوردن اطلاعات اجـمالی دربارة این آیین سودمند است.

این کتاب با تاکید بر پیوند میان عقلانیت و هوش انسان، درباره عقلانیت الاهیات دو ادعای محوری دارد: (1) زمینه زنده ارتباط میان‌رشته‌ای، عقلانیت تأمل الاهیاتی را شکل می‌دهد و (2) گسترش عقلانیت علم در فرهنگ ما – دست‌کم از نظر معرفت‌شناختی – نقش مهمی در ایجاد این زمینه‌ میان‌رشته‌ای داشته ‌است. از‌ آن‌جا که الاهی‌دان‌ها بیش‌تر بر هرمنـوتیک منحصربه‌فرد تـأمل الاهیـاتی تــمرکز مــی‌کنند، از چــالـش عـمـیـق معرفت‌شناختی برآمده از فعالیت علم غفلت کـرده‌اند. نـویسندهٔ الاهی‌دان این کتاب با استفاده از معرفت‌شناسی تکاملی، هرمنوتیک و معرفت‌شناسی را درهم می‌آمیزد تا حضور الاهیات در عصر حاضر امکان‌پذیر گردد. در این ‌صورت، عقلانیت دیگر از پیش مفروض و موجود نیست بلکه از تبادل بین خویشتن انسان و تجربه‌های روزمره زندگی برمی‌آید

در مقدمه کتاب آمده است: «پژوهش در زمینه آیین سیک ها می تواند برای محققان مسلمان از چندین جنبه دارای اهمیت باشد؛ نخست این که، این آیین یکی از آیین های نوظهوری است که از تاسیس آن حدود پنج قرن بیشتر نمی گذرد اما در عین حال مدعی دعوتی تازه از جانب خداوند توسط پیشوایان دینی خود (گوروها) است. از سوی دیگر می بینیم که بسیاری از آموزه های این آیین، به ویژه بحث توحید و بحث های خاص عرفانی درباره خداوند، بسیار نزدیک به تعالیم اسلامی و در مقابل، آموزه های مربوط به زندگی پس از مرگ در آیین سیک ها بسیار نزدیک به آیین هندو به نظر می رسد.» در بخش دیگری از این اثر اشاره شده است: «این تحقیق صرفا به دنبال این مطلب نیست که آیا آیین سیک ها آموزه های خود را از اسلام و هندو تقلید کرده یا خیر، بلکه به دنبال فهم این است که آیا آیین سیک ها به عنوان دینی که ادعا دارد، دینی الهی است، دارای نظام اندیشه و طریقت عملی متفاوت هست یا خیر و این آموزه ها تا چه میزان توانسته بر پیروان خود تاثیر مثبت گذارد و آنان را وادار کند تا در راستای آرمان ها و اهداف آن دین حرکت کنند.» در کتاب حاضر آیین سیک ها با استناد به متون مقدس خودش بررسی شده و در مواردی شباهت ها و اختلافات آن با آموزه های اسلامی و هندویی بیان شده است.

یهودیت چیست و یهودیان چه کسانی هستند؟ دَن کُهن شِرباک، استاد برجسته‌ دانشگاه ویلز و نویسندهٔ بنام در حوزهٔ یهودیت، در کتاب جامع یهودیت، تـاریخ، باورها و آیین‌ها (2017)، پاسخ‌هایی جامع و دقیق به پرسش‌های فوق می‌دهد. وی در بخش تاریخی، موضوعاتی چون تأثیرپذیری کتاب‌مقدس یهودیان از تمدن شرق نزدیک، ظهور انبیای یهود و پادشاهی سلیمان و سپس تحولات یهودیت در دورهٔ هلنیستی، مسیحی و اسلامی بررسی کرده و در نهایت به تحولات این دین در سده های نوزدهم و بیستم پرداخته است. در بخش دومِ کتاب، عقاید یهودیان همچون توحید، آفرینش، مشیت، برگزیدگی… و همچنین آیین‌های یهودی و مناسبت‌های خاص را تبیین کرده است. از مباحث جذاب در آخرین ویرایش کتاب، موضوعاتی چون زن در یهودیت مدرن، و علم و فرهنگ در یهودیت معاصر است.

نوشتة حاضر پیرامون دو محور «حکمت» و «جمال» و نسبت آن دو با یکدیگر در قرآن فراهم آمده است. حضور مکرّر در قرآن دو واژة مذکور، جایگاه آنها را تصدیق می کند و همین تکرار و تأکید از وجوه مختلف و طیّ آیات عدیده، بررسی هر یک از این دو واژه را ضروری می کند. امّا علی رغم اهتمام قرآن پژوهان، آنچه مغفول مانده، نسبت بین این دو واژه است که در این مقام با تأمّل و تدبّر عمیق تر در قرآن به این معجزة عمیق قرآنی دست یابیم. در منظومة فکری قرآن، حکمت و جمال نه تنها دو سیّارة دور افتاده از هم نیستند، بلکه به طور وثیقی به یکدیگر مربوط و وابسته اند. هنر قرآن در این است که در ساختار خلل ناپذیر خود معنایی شگرف و معجزه آسایی عرضه می دارد که در بسیاری اوقات، از نگاه سطحی دور می ماند و هنرمند کسی است که به کشف چنان روابط پنهان و ناملموسی نائل آید. از این رو، برای دستیابی به چنین هدفی با مراجعه به قاموس ها، معنای لغوی هر یک را به دست آوردیم و آنگاه بر بنیاد تفاسیر معتبر، بهترین معنا را مشخّص کردیم و در نهایت، از نسبت شگرف بین آن دو که در کلام وحی به خوبی یادآوری شده، پرده برداشتیم.