آثار مرتبط با شخصیت ها | کتابخانه مجازی الفبا

هارالد موتسکى  در سال ۱۹۴۸ در برلین آلمان متولد شد. از سال ۱۹۶۸ تحصیلات خود را در زمینه ادیان تطبیقى، فرهنگ و زبان‌هاى سامى، مطالعات اسلامى، تاریخ مدرن و انجیل‌شناسى در دانشگاه‌هاى بن، پاریس و کلن ادامه داد. موتسکى در سال ۱۹۷۸ از دانشگاه بن، دکتراى خود را دریافت کرده است. عنوان رساله او«ذمى و اقلى -اقلیت غیرمسلمان مصرى در نیمه دوّم قرن هجدهم- و هجوم بناپارت» است. مشخصاً موتسکى در جریان این رساله، با فقه و منابع فقه اسلامى آشنایى پیدا کرده است. او در سال‌هاى ۱۹۷۹- ۱۹۸۳ در جریان یک دوره آموزشى در انستیتوى مردم‌شناسى تاریخى درباره کودک، جوان و خانواده، در فرهنگ اسلامى تحقیق کرد و با ساختار نظام خانواده در اسلام آشنا شد. از ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۹م او به عنوان استادیار «مرکز تاریخ و فرهنگ خاورمیانه» در دانشگاه‌هامبورگ فعالیت کرد. همچنین در فاصله سال‌هاى ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱م، استاد ناظر مطالعات اسلامى در دانشگاه‌هامبورگ بوده است. پس از آن در مرکز زبان و فرهنگ خاورمیانه در دانشگاه نایمخن فعالیت آموزشى و پژوهشى داشته است. «درآمدى بر اسلام»، «قرائت متون اسلامى به زبان عربى»، «حدیث»، «جهاد» و «ابعاد فرهنگ اسلامى» عناوین دروسى هستند که او تدریس کرده است. موتسکى، استاد مطالعات اسلامى در دانشگاه نایمخِن هلند، مهم‌ترین و پرکارترین اسلام‌شناس غربی در زمینه‌ی سیره و حدیث نبوی است. در سال ۲۰۰۷ برای نگارش کتاب “زندگی‌نامه محمد ص”، “حدیث اسلامی خاستگاه و سیر تطور” او نیز به زبان فارسی منتشر شده و از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران جایزه کسب کرده است.

آراء مستشرقان پیرامون روایات گسترده و متناقض جمع قرآن در دو گروه قابل بررسی است. نخست مستشرقانی که قائل به جعل گستردۀ روایات جمع قرآن در عهدِ خلفا، در اواخر قرن دوم به بعد هستند و تاریخ حقیقیِ جمع قرآن را یا در عهد نبوی و یا دوران حجّاج بن یوسف ثقفی دانسته‌اند. دوم مستشرقانی که این روایات را در قرن نخست هجری تاریخ گذاری کرده و با توجه به نقش ابن شهاب زهری به عنوان حلقۀ مشترک تمامیِ اسانید، او را مروّج روایات جمع قرآن هم در عهد ابوبکر و هم عثمان دانسته‌اند؛ لیکن به ارزیابی محتوایی روایات ورود نکرده‌اند. درنتیجه از سویی گستردگی اسانید و منابع این روایات واز سوی دیگر تعارضات مضامین آنها، نشانگر اصالت این وقایع در دوران خلفا و در عین حال مبهم بودن آنهاست. ازاین-رو این نوشتار ابتدا با برجسته سازی تناقضات محتوایی این روایات، غیرواقعی بودن گزارش مرسوم از جمع دو مرحله‌ای ابوبکر و عثمان را اثبات نموده و سپس به خوانش جدیدی از روایات جمع قرآن در دوران خلفا پرداخته است. براساس رهیافت این مقاله، همواره صحابه در حاشیۀ مصاحف خود روایات تفسیری پیامبر را می‌نگاشتند؛ چنانکه امتیاز مصحف علوی در جمع کامل روایات تفسیری بوده است. اما به سبب تعارض بخشی از تفسیر نبوی با منافع سیاسیِ خلفا، شیخین تلاش نمودندتا قرآنی بدون حواشی تفسیری گردآوری و مردم رااز نقل و نگارش این روایات برحذردارند. عثمان نیز با استنساخ گسترده از قرآنِ نزد حفصه و ارسال آن به جهان اسلام توأم با سوزاندن دیگر مصاحف، به تثبیت رسمیِ روش شیخین پرداخت.