آثار مرتبط با شخصیت ها | کتابخانه مجازی الفبا

الشيخ المفيد و علوم الحديث رساله عربى است به قلم ماجد الغرباوى که علوم حدیث و اصطلاحات مختلف حدیثى را در آثار شیخ مفید مورد بررسى قرار داده است. تألیف کتابى مستقل در موضوع علوم حدیث، از جمله علم رجال، متأسّفانه به علّت‌هاى مختلف، از روش‌هاى علماى بزرگى همچون شیخ مفید نبوده است و چون دستیابى به اقوال این بزرگان مى‌تواند راهگشاى بسیارى از مشکلات در اسناد روایات باشد. نویسنده این رساله، ضمن مراجعه به کتاب‌ها و رساله‌هاى شیخ مفید، دیدگاه‌هاى ایشان در قسمت‌هاى مختلف علوم حدیث، از جمله علم رجال را گردآورى نموده و آن را در این رساله، ارائه نموده است. رساله، شامل هشت فصل است: فصل اوّل و دوم، درباره دیدگاه شیخ مفید در علم درایه و اقسام حدیث است. از فصل سوم به بعد، دیدگاه‌هاى ایشان در محورهاى مختلف علم رجال، گِرد آورى شده است که عبارت‌اند از: جرح و تعدیل، اقسام حمل حدیث، صفات راوى و مروى، معرفت صحابیان و طبقات آنها، املا، کتب و روایت.

أحكام النساء تألیف شيخ مفيد، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان (336 - 413 هجرى) می‌باشد که از چهره‌هاى برجسته فقها و روات شيعه در قرن چهارم هجرى است. در موضوع احکام بانوان و مسائل شرعى مربوط به آنان را مورد بررسى قرار داده است. شيخ مفيد این کتاب را به درخواست بانوى بزرگوار و سيده جليل القدر، مادر سيد‌ ‎مرتضى و سيد‌ ‎رضى، يعنى فاطمه دختر حسین بن احمد بن حسن ناصر كبير نگاشته است. وى از شيخ مفيد درخواست نمود کتابى مختصر و خلاصه درباره احكام بانوان بنویسد.ايشان نيز پذيرفت و این کتاب را به نگارش درآورد . کتاب با پیشگفتار و مقدمه آغاز و مطالب با تبویب بندی، تنظیم و ارائه شده است. اين کتاب درباره احكام بانوان مى‌باشد. شيخ مفيد در این کتاب خلاصه‌اى فشرده از مسائل عقيدتى را مطرح نموده، سپس به مباحث فقهى، از کتاب طهارت تا کتاب ديات - يعنى تمام ابواب فقه كه مربوط به بانوان مى‌باشد - پرداخته است. اين کتاب در نوع و سبک، نمونه و بى‌نظير است و اولین کتابى است كه به این سبک نگاشته شده است. کتاب حاضر یکى از منابع معتبر فقهى شيعه مى‌باشد كه از زمان نگارش تا این زمان، در طول هزار سال پيوسته مورد توجه علما و فقهاى شيعه قرار داشته و در منابع فقهى از آن نقل شده، مورد استناد قرار مى‌گیرد. أحكام النساء یکى از منابع ارزشمند فقهى برای شناخت فتاواى شيخ مفيد است و رساله عمليه ايشان برای بانوان و منبعى با ارزش برای شناخت ديدگاه فقهى و اصولى و شيوه استنباط و اجتهاد ايشان مى‌باشد. اين کتاب مرجعى مناسب برای شناخت نظريات فقهاى شيعه در آن دوران پيرامون احكام بانوان مى‌باشد. شيوه شيخ مفيد در این کتاب آن است كه به ترتيب کتاب‌هاى فقهى از طهارت تا ديات احكام شرعى مربوط به بانوان را آورده، سپس برای بهتر روشن شدن مباحث به احكام مردان نيز در همان موضوع اشاره‌اى دارند؛ خصوصا آنجا كه بحث درباره احكام بانوان در مسائلى باشد كه مرتبط به مردان مى‌شود، مثل ابواب نكاح و طلاق. شيخ مفيد در این کتاب هرگاه احكام زنان كنيز با زنان آزاده فرق داشته باشد، احكام كنيزان را هم بيان نموده. در آخر کتاب بخشى به نام «احكام بانوان در شريعت و واجبات و مستحبات بانوان» آمده كه ظاهرا این بخش در اول کتاب بعد از مقدمه بوده و اشتباها در آخر آمده است. مهم‌ترين موضوعات مطرح شده در کتاب احكام النساء عبارتند از: آنچه عقيده به آن بر همه واجب است، آنچه بر بانوان واجب است، باب حيض، احكام بانوان در نماز، احكام بانوان در روزه[۷]، احكام بانوان در زكات و صدقه، احكام بانوان در حج و عمره، احكام بانوان در نكاح و ازدواج، احكام بانوان در طلاق و درگذشت همسر، احكام بانوان در شهادات و بينات، احكام بانوان در قصاص و ديات، احكام بانوان در حدود و آداب، واجبات و مستحبات بانوان، احكام بانوان در احتضار و غسل و كفن و نماز بر آنها، و... کتاب دارای پاورقی بوده و فهرست مطالب و فهرست منابع و ماخدی برای آن تنظیم نشده است.

کتاب حاضر به زبان عربی دربرگیرندة زندگی‌نامه و فعالیت‌های علمی 25 تن از شخصیت‌های مکتب تقریب است که به وسیلة محمد مهدی تسخیری ـ رئیس مجمع تقریب بین مذاهب ـ گردآوری شده است. برخی از این افراد عبارت‌اند از: حضرت آیه‌ا... سید محمدحسین بروجردی؛ الامام الشیخ محمود شلتوت مفتی جامعة الازهر مصر؛ علامه سید محمدتقی حکیم؛ شهید آیه‌ا... سید محمدباقر صدر؛ محمد البشیر بن محمد السعدی الابراهیمی الجزایری؛ شهید سید محمدباقر حکیم، و شیخ حبیب آل ابراهیم لبنانی.

ترجمه کتاب الارشاد شیخ مفید (ره) در مورد سیره ائمه اطهار (ع) است. در این کتاب فضایل و مناقب ائمه معصومین و حوادث مهم زندگی ایشان به تصویر کشیده شده است. قضاوت‏های حضرت علی (ع)، شجاعت‏های علی در جنگ‏های صدر اسلام، گزیده‏ای از سخنان امیرالمومنین در مورد مسایل اخلاقی، اجتماعی و سیاسی، جایگاه علی نزد خداوند و برتری آن امام بر دیگران شرح احوال و کرامات و ابعادی از شخصیت علمی و معنوی امام حسن (ع)، امام حسین (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع)، امام صادق (ع)، امام موسی کاظم (ع)، امام رضا (ع)، امام جواد (ع)، امام هادی (ع)، امام حسن عسگری (ع) و امام مهدی (عج) در قالب نقل روایات و حکایاتی از ایشان از دیگر مباحث مطرح شده در این کتاب است.