جایگاه صبر در اخلاق اسلامی | کتابخانه مجازی الفبا

کانال ارتباطی از طریق پست الکترونیک : support@alefbalib.com

نام :*

نام خانوادگی :*

پست الکترونیک :*

* *

تلفن :

دورنگار :

آدرس :

بخش :

پیغام :*

حروف تصویر :

* *

ارسال انصراف

فارسی | العربیه | English

در تلگرام به ما بپیوندید

پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی

جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن

: جستجو در الفبا در گوگل

...جستجوی هوشمند

میانگین امتیازات:

امتیاز شما :

تعداد امتیازات :

جایگاه صبر در اخلاق اسلامی

ویرایش اثر

مقطع تحصیلی رساله تحصیلی:

کارشناسی ارشد

رشته تحصیلی:

علوم انسانی

محل تحصیل رساله تحصیلی:

دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی

تاریخ دفاع:

1403

پدیدآورندگان :

اسدی, معصومه (نویسنده)
شریف, زهرا (استاد) (استاد راهنما رساله تحصیلی)

چکیده :

صبر در لغت به معنای حبس، در تنگنا و محدودیت قرار دادن و باز داشتن نفس از اظهار بی تابی و بی قراری دانسته اند. در فرهنگ اخلاقی صبر عبارت است از وادار نمودن نفس به انجام آنچه که عقل و شرع اقتضاء می کند و بازداشتن از آنچه که عقل و شرع نهی میکند. صبر در اخلاق اهمیت والایی دارد و اکثر علمای اخلاق به آن اهمت داده و برای آن تعاریفی ارائه کرده اند. نگارنده در این تحقیق برآن است که به برسی معنا و اقسام صبر از دیدگاه حکمای اسلام از منظر اخلاق فلسفی، عرفانی، نقلی بپردازد. علم اخلاق در نزد اندیشمندان اسلامی با سه گرایش اصلی مطرح میگردد. نخستین گرایش در نزد اندیشمندان اسلامی گرایشی فلسفی است که این مکتب اخلاقی، بیشتر بر محور تئوری اعتدال می چرخد. این شیوه اخلاقی عمدتاً با پذیرش و تأثیر پذیری از نظریه «اعتدال» و «حدّ وسط»، در مقابل «افراط» و«تفریط» تلاش می کند تا تمام خوبی ها و بدی های اخلاقی را در قالب این فرمول ، توجیه و تبیین نماید. «اعتدال» به عنوان معیار کلی برای فضیلت اخلاقی است و«افراط» و «تفریط»، مشخصه رذیلت اخلاقی می باشد. کتاب جامع السعادات اثر مرحوم نراقی بیشتر بر اساس این مکتب نوشته شده است. ایشان در این کتاب، پس از تعریف صبر و اقسام واسامی آن، خط اعتدال در صبر و ضد آن را در موارد مختلف مشخص می کند و می نویسد: «صبر عبارت است از ثبات و آرامش نفس در سختی ها و بلاها و مصائب، و پایداری و مقاومت در برابر آنها، به طوری که از گشادگی خاطر و شادی و آرامشی که پیش از آن حوادث داشت بیرون نرود، و زبان خود را از شکایت و اعضاء خود را از حرکات ناهنجار نگاه دارد.» و این همان صبر بر مکروه و ناخوشایند است که ضدّ آن جزع است. دومین گرایش در نزد اندیشمندان اسلامی بررسی اخلاق از نظر عرفان است و به اخلاق عرفانی مشهور است. اخلاق عرفانی، اخلاقی است که عرفاء و متصوفه، مروج آن بوده اند. این نوع اخلاق بیشتر تکیه بر تربیت اخلاقی و سیر و سلوک دارد و تلاش های زیادی را برای ترسیم یک نظام تربیتی و تعیین مبدأ و مقصد آن و منازل و مراحل در بین راه و وسایل و لوازم مورد احتیاج در هر منزل، داشته اند. این اخلاق، بیشتر به تربیت اخلاقی با ابزار محبت تأکید دارد. خواجه نصیرالدین طوسی با این نگاه، صبر را در باب سوم کتاب «اوصاف الاشراف» قرار داده است. باب سوم این کتاب در سیر و سلوک و در طلب کمال و بیان احوال سالک است. ایشان صبر را پس از منزل خلوت، تفکر، خوف و حزن و رجاء آورده است و پس از صبر، شکر را مطرح کرده است. آیت الله جوادی آملی در کتاب مراحل اخلاق در قرآن (که شرح کتاب اوصاف الاشراف است) صبر را مقام یازدهم از مقامات عارفان و مراحل سیر و سلوک آورده است. سومین گرایش در نزد اندیشمندان اسلامی بررسی اخلاق از منظر شریعت است که به اخلاق نقلی یا شرعی معروف است، در حقیقت قواعد اخلاقی را از قرآن و حدیث استخراج نموده و بدون استفاده از دیگر علوم تنها به دستورات شرعی در حوزه اخلاق اکتفا میکنند.بهترین نمونه اخلاق شرعی را می توان در کتاب اخلاق محتشمی نوشته خواجه نصیرالدین طوسی ملاحظه کرد که در چهل باب نوشته شده است و باب دهم ان به صبر و شکر اختصاص دارد. در روایات اسلامی سه قسم صبر ذکر شده است صبر بر اطاعت و صبر بر معصیت و صبر بر مصیبت. منظور از صبر بر اطاعت ایستادگی در برابر مشکلات فرمان خداست یعنی بر اطاعت فرمان الهی در نماز و روزه و حج و جهاد و ادای واجبات مالی مثل خمس و زکات صابر و شکیبا باشید. منظور از صبر بر معصیت آن است که آدمی در برابر شعله های آتش شهوت و هیجانه ای برخاسته از هوی و هوس ایستادگی کند و خودش را از سوختن در آن آتش حفظ کند و اگر حفظ نکند طوفان شهوات، ایمان و پاکی و صداقت را از بین می برد. منظور از صبر بر مصیبت آن است که آدمی در طول زندگی در برابر حوادث دردناکی که با آن روبه رو می شود صبر و شکیبایی را از دست ندهد.

منابع دیجیتالی مرتبط :

فهرست منابع

متکلمان و سایر شخصیت ها :

زهرا شریف (دانشکده هدی)

نویسنده :

معصومه اسدی؛ استاد راهنما: زهرا شریف

زبان :

فارسی

منبع اصلی :

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/6ca22b242123e4827f24d1f235041970

جنس منبع:

متن

پایگاه :

پ:پایگاه پایان نامه

یادداشت :

کلیدواژه فارسی: صبر، اخلاق فلسفی، اخلاق عرفانی، اخلاق نقلی

نوع منبع :

رساله تحصیلی

مشخصات کامل اثر

منابع مرتبط :

ثبت نظر

ارسال

از :	{0}
پست الکترونیک :	{1}
تلفن :	{2}
دورنگار :	{3}
Aaddress :	{4}
متن :	{5}

جایگاه صبر در اخلاق اسلامی | کتابخانه مجازی الفبا

ورود

ثبت نام

در تلگرام به ما بپیوندید