جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

قرآن به زبان عربی و دارای مفاهیمی ژرف و گاه با واژگان دشوار و دستور زبانی فاخر است که نقش مترجمان در انتقال مفاهیم و مبانی آن در کنار انتقال ویژگی‌های زبانی آن، بسیار حائز اهمیت است . از این رو ترجمه متون اسلامی خصوصا قرآن کریم از جهت درک صحیح مترجم از پیام آیات و چگونگی انتقال آن به مخاطب دارای حساسیت ویژه ای است. غالب ترجمه های صورت گرفته در باب قرآن به بررسی سطوح واژگانی- دستوری، یا محتوایی متمرکز بوده‌اند و بیشترین تمرکز خود را به جنبه های دستوری و تفسیری اختصاص داده اند.در نتیجه تعداد اندکی از مترجمان آیات قرآن کریم را از نظر زبانی مورد توجه قرار داده اند. با گسترش زبان‌شناسی و ورود آن به مباحث ترجمه، بررسی الگوهای ارزیابی جدید توجه مترجمان را به خود جلب کرده. پرداختن به الگو‌های ترجمه، ارتباط مستقیمی با هدف ترجمه دارد. به عبارت دیگر، مترجم ، هدف متن مبدأ را در زبان مقصد حفظ و آن را انتقال می‌دهد. الگوی ارزیابی کیفیت جولیان هاوس یکی از الگوهای ارزیابی ترجمه است که در این پژوهش مورد توجه بوده. جولیان هاوس از پیروان الگوی نقش هلیدی است . وی، در مقام یک ترجمه شناس نقشگرا، «نقش کلی متن را صرفاً برآیندی از معانی اندیشگانی و بینافردی میداند. از نظر هاوس، میزان تحقق تعادل نقشی بستگیِ تام به نوع ترجمه هایی دارد که قرار است به انجام برسد. الگوی هاوس بین دو نوع ترجمە عمده تمایز قائل میشود: ترجمە آشکار و ترجمە پنهان . این دو نوع ترجمه حاصل کاربرد شیوه های بافت آفرینی مجددِ و متفاوتی هستند که دو نوع ارزیابی متفاوت را ایجاب خواهند کرد. ترجمە آشکار، بنا به تعریف، ترجمه ای است که در آن «ویژگی های فرهنگی متن مبدأ به صورت عامدانه حفظ میشود» به گفتە هاوْس، در ترجمە آشکار رابطە تعادلی در سطوح سیاق، ژانر و متن برقرار میشود . در مقابل، ترجمە پنهان ترجمه ای است که در آن «متن ترجمه با عبور از صافی فرهنگی به گونه ای تولید شود که گویی در فرهنگ مقصد تولید شده است. عملکرد الگو در ابتدا شامل تحلیل متن مبدأ بر پایە ویژگیهای بافت موقعیتی است که عناصر زبانی در آن تبلور می یابند. با تشخیص نقش کلمات در متن و تحلیل این عناصر در متن های مبدأ و مقصد ، نقش یا کارکرد آن متون را مشخص میکنند و در نهایت، از طریق مقایسه این دو نمای متنی، ارزیابی کیفیت ترجمه میسر میشود. در واقع، میزان همخوانی یا ناهمخوانی نمای متنی و نقش متنی ترجمه با نما و کارکرد متن اصلی است که میزان دست یابی به تعادل را مشخص میکند و بر مبنای آن، میتوان درباره کیفیت ترجمه قضاوت نمود. در این تحقیق قصد داریم تا بر اساس الگوی ارزیابی نقش گرای جولیان هاوس به مطالعه موردی آیات قرآن کریم (آیات مرتبط با خلافت و امامت) از ترجمه آیت الله مکارم شیرازی و ولی الله دهلوی که از ترجمه های معروف و مشهور بین شیعیان و اهل تسنن بوده را مورد پژوهش و ارزیابی قرار دهیم و به بررسی ترجمه پنهان و آشکار در متن ترجمه های مورد بحث بپردازیم. از آنجا که مسئله امامت و خلافت در قرآن معناهای ظاهری و باطنی خاص خود دارند و همیشه پژوهشگران و کارشناسان مذهبی را واداشته در آیات قرآن کریم به بررسی و پژوهش بپردازند تا پاسخی برای شبهات و سوالات بیابند. بنابراین در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی در صدد پاسخگویی به این سوالات هستیم: سوال اصلی: بر اساس الگوی ارزیابی جولیان هاوس، سطح کیفیت دو ترجمه ذکر شده مربوط به آیات امامت و خلافت را چگونه مینوان ارزیابی کرد؟ سوالات فرعی: 1- در ترجمه‌های مختلف آیات خلافت چه تفاوت‌های گفتمانی و معنایی مشاهده می‌شود؟ 2- مترجمان مورد بررسی تا چه حد از ترجمه‌ی آشکار یا پنهان الگوی جولیان هاوس در آیات امامت و خلافت استفاده کرده‌اند؟ 3- چه عواملی در ایجاد تفاوت‌های ترجمه‌ای آشکار یا پنهان الگوی جولیان هاوس در آیات امامت و خلافت نقش داشته‌اند (مانند پیش‌فرض‌های تفسیری، ایدئولوژی مترجم و سبک زبانی)؟