جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در جریان مطالعه وقایع تاریخی، نوع رخداد مورد بررسی، آثار، تبعات و دلایل شکل‌گیری آن تعیین کننده میزان اهمیت آن است. یکی از جریانات بسیار مهم در سده اخیر وقوع انقلاب اسلامی در کشور ایران بود که تبعات زیادی را در‌پی داشت و آثار آن در زمینه‌های متعددی و حتی خارج از حیطه جغرافیای ایران ایجاد شد. در امتداد این آثار یکی از رخدادهای بسیار مهم وقوع جنگ تحمیلی میان ایران و عراق بود که خود بستر به وقوع پیوستن وقایع بسیار زیاد و گاهاً در سطح خود از نوادر بوده است؛ که هر یک از آنها نیاز به مطالعه علمی، دقیق و متناسب دارد. یکی از این موارد مطالعه نقش روحانیون در جریان جنگ ایران و عراق است که موضوع تحقیق حاضر است. ضرورت مطالعه موضوع موصوف از چند جهت بوده که به اختصار به مواردی اشاره می‌شود. اولا انقلاب در ایران به رهبری امام خمینی (ره) به وقوع پیوست که از روحانیون بود. لذا ماهیت دینی به این انقلاب داد؛ بنابراین نقش روحانیت در این انقلاب و نظام حاکم بر آن از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. یکی از ابهامات کنونی درباره نقش روحانیت در دوران جنگ، که در محافلی نیز مطرح است؛ عدم فعالیت مثمر ثمر ایشان در مناطق عملیاتی بوده و اینگونه برداشت می‌شد که فعالیت آنها صرفا به اقدامات پشت جبهه و تبلیغ و تحریک مردم برای حضور در مناطق جنگی بوده است. لذا به منظور مطالعه منطقی و مستدل و تجمیع اسناد و مدارک مستند مبنی بر نوع حضور و فعالیت ایشان از ضروریات این تحقیق است.در سیر انجام تحقیق از شیوه تلفیقی کتابخانه¬ای و میدانی استفاده شد. در بخشی از کار با شناسایی پیشکسوتان دوران دفاع مقدس از طیفهای مختلف اعم از نظامیان (با مسئولیت‌های مختلف و درجات متفاوت)، روحانیون، مسئولین، فرماندهان مورد مصاحبه قرارگرفتند و بیانات آنها ثبت و ضبط گردید. در مرحله کتابخانه¬ای با مراجعه به مراکز اسناد و کتابخانه‌های مرکزی اسناد معتبری گردآوری شد.ذیل تحقیق درباره یک رخداد تاریخی نگاه به یک چهار چوب نظری که بتواند مطالعات میدانی را در قالب یک ساختار جامعه‌شناختی تبیین نموده و موجب درک بهتر وقایع شود ضروری مینمود. لذا نظریه ساختارگرایی دورکیم و اسپنسر به عنوان مبنای تحقیق درنظر گرفته شد. بر این اساس هرگاه ضرورت وجود یک ساختار در جامعه احساس شود آن ساختار تشکیل و با فعالیت خود شروع به رفع نیاز عارضی می‌شود. در نهایت با دسته‌بندی اطلاعات تهیه شده طی فصولی ضرورت تشکیل ساختار بکارگیری روحانیون در جنگ، نقش روحانیون در امور تبلیغی، نظامی، رزمی، اعتقادی، فرهنگی و تأثیر حضور افراد شاخص در مناطق عملیاتی و درنهایت آثار عملیات روانی ایجاد شده در منطقه به اشکال مختلف مورد مطالعه قرار گرفت. نتیجه تعمیمی که میتوان از این تحقیق دریافت اینکه کارکرد روحانیون در صحنه¬های مختلف پس از جنگ تحمیلی نیز از امور قابل مطالعه دقیقی است که ضرورت آن در بخش پایانی اشاره شد.