جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در فرآیند شکل‌گیری تفسیر روایی، بررسی دقیق تفاسیر قرآن و مفسران حائز اهمیت است. در بررسی ابتدایی، تفسیر جامع البیان عن تأویل آیات القرآن طبری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار‌است، زیرا او به عنوان یک حدیث‌شناس خبره تفسیرش را در قالب یک تفسیر روایی ارائه کرده است، و همگان به اهمیت او و تفسیرش اذعان دارند. اما در میان کتب تفسیری، کتاب الکشف و البیان عن تفسیر القرآن اثر ابواسحاق ثعلبی که در قرون میانه اسلامی نگاشته شده است؛ دگرگونی‌های بنیادین در نگارش تفسیر قرآن ایجاد‌کرده که جایگاه ویژه این تفسیر را در شکل گیری تفسیر روایی و تکامل آن نشان می‌دهد. ثعلبی نگارش تفسیرش را در زمانی آغازمی‌کند که بعد از چهار قرن انس با قرآن در جامعه اسلامی، مطالعات قرآنی به آستانه بلوغ خود رسیده‌است. (ولید صالح، 2004) با رویکردی که ثعلبی در نگارش تفسیرش داشته تفسیر او از جمله تفاسیر اثرگذار است که متاسفانه در پژوهش‌های تفسیری مغفول مانده است و در کمتر پژوهشی به جایگاه این تفسیر پرداخته‌شده‌است. از باب نمونه، زمخشری در تفسیر الکشاف با تأثیر‌پذیری از ثعلبی احادیثی را در کتابش آورده، این در حالی است که تفسیر زمخشری از مشاهیر تفاسیر کلامی اجتهادی است. (صانعی‌پور، 1395) بنابراین تأثیرپذیری آن از ثعلبی نشان از اهمیت جایگاه ثعلبی در تاریخ تفسیر دارد. در ادامه بعد از معرفی ثعلبی، ابعاد دیگر اهمیت کتاب تفسیر او مورد بحث قرارخواهدگرفت.