جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در عرفان اسلامی فنا و بقا دو رکن اصلی نائل گشتن به معرفت حقیقت الهی هستند. ویژگی اصلی مقام فنا مراتب سه گانۀ آن در افعال و صفات و ذات است که عارف در نهایت پس از گذار از فنای ذاتی، به بقابالله نائل می گردد. در پژوهش حاضر موضوع فوق، در مثنوی های جام جم اوحدی مراغه ای و اسرارالشهود اسیری لاهیجی به شیوۀ توصیفی - تحلیلی مورد بررسی قرار می گیرد. آرای عرفانی دو عارف دارای شباهت های بسیاری است. از منظر اوحدی، بندۀ فانی از پای بند تعقل و دانش دون می گریزد و روی سوی محبوب خویش می کند و از محنت و بلای در سیر الی المحبوب خرسند است. اسیری لاهیجی نیز هم چون اوحدی به فعل حق پرداخته و هر حادثی را حکمت خداوند می داند. اوحدی مراغه ای سعی در بیان زدودن و صافی گشتن از صفات خودی سالک در فنای دارد. از منظر اسیری نیز طالب حقیقت، دل از اغیار می زداید و خانۀ دل را تزکیه و بی آلایش می کند. آن ها انسان در مقام بقا بالله و قرب الهی را کسی دانسته اند که از بینش وحدت یک دم فارغ نگردد و در وصال مدام حق تعالی باشد.