جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پس از انتشار نظریّه ی تکامل داروین، نقدهایی از طرف زیست شناسان، متألّهان مسیحی و مسلمان ارائه شد. مایکل بیهی و محمدرضا نجفی اصفهانی دو دانشمندی هستند که در دو فرهنگ متفاوت و با مبانی متمایز و تخصص های متفاوت، ولی با دغدغه ی مشترک کلامی به نقد و بررسی ایده ی تکامل داروین اهتمام ورزیده اند. مایکل بیهی با طرح استدلال پیچیدگی تقلیل ناپذیر و با استناد به شواهد پیچیده و حیرت انگیز سازِگان های بیوشیمیایی در صدد ابطال فرا گیری اصل انتخاب طبیعی بوده و حدّاقل آن را در بخش مولکولی و بنیادین حیات نقض پذیر می انگارد. وی در این زمینه از علم بیوشیمی و روش‌های مأخوذ در فلسفه ی علم مدد گرفته و منشأ حیات و فرآیند شکل گیری سازگان‌های پیچیده بیوشیمیایی را هدایت شده توسط طرّاح هوشمند معرفی می‌کند. به اعتقاد وی این استدلال درحال حاضر مصداق استدلال از طریق بهترین تبیین قلمداد می‌‌‌‌‌شود، ولی نجفی اصفهانی با تحلیل و تفسیر فلسفی از متون دینی، درپی توجیه ارتباط سازنده نظریّه ی تکامل با دین بوده و در نتیجه دین را مؤیّد و مکمّل علوم تجربی به طور عام و نظریّه‌‌‌ی تکامل به طورخاص معرّفی می کند. وی با تکیه بر مفروضات فلسفه ی علم و فلسفه ی دین، نظریّه ی تکامل را غیر الحادی معرفی می‌کند، و با نقد تکامل گرایی و داروینیسم، الحاد گرایی را ابطال و آن را از تکامل داروینی متمایز می کند. به باور او، دین با تأکید بر خالقیّت خداوند همه موجودات را چه با فرآیند تکامل و چه با مکانیسم استقلالی، مخلوق خداوند می داند و با این تأکید، تعارض بین دین و تکامل را منتفی می سازد.

اندیشه ­ی پیچیدگی تقلیل­ناپذیر حیات را مایکل بیهی برای نقد نظریه­ی تکامل داروین با تکیه بر یافته­های بیوشیمی بکار برده است. وی آن را سازگانِ یکپارچه­ای تعریف می­کند که اجزای آن لزوماً در عین متعامل و هدفمندبودن، کارکرد ویژه ای دارند. بیهی با تشریح دسته­ای از واکنش­های بیوشیمیایی که در طبیعت رخ می­دهد، انتخاب طبیعی را نقض­پذیر معرفی می­کند. وی با استناد بر روش­شناسی علمی و همچنین پیش­فرض­های موجود در فلسفه­ی علم خود، استدلال پیچیدگی تقلیل­ناپذیر حیات را معرفی کرده است و به پاسخگویی علمی به نقدهای تجربی و روش­شناختی تکامل­گرایان می­پردازد. بیهی حیات را به دو بخش تقلیل­پذیر و تقلیل­ناپذیر تقسیم می­کند. وی بنابر نظریه­ی خود مبنی بر تقلیل­ناپذیربودن حیات در سطح مولکولی و بنیادی، نظریه­ی تکامل را که فرایند تدریجی­ دارد در بخش مولکولی حیات ابطال شده معرفی می­کند. روی هم­رفته، با توجه به گزارش­ها و پژوهش­های علمی گوناگون انجام­گرفته توسط بیهی و پیروان نظریه­ی وی، استدلال پیچیدگی تقلیل­ناپذیر در حال حاضر مصداقِ استدلال از طریق بهترین تبیین است که می­تواند راهکار علمی مناسبی برای تبیین منشأ حیات ارائه داده، و هدایت­ و طراحی­شدگی آن را نشان دهد.

در این مقاله، استدلال بر وجود خدا از راه پیچیدگی‌های تقلیل‌ناپذیر که در مقابل تکامل داروینی و برای یافتن موارد نقض آن مطرح شده، بررسی شده است. در ابتدا با اشاره به اینکه استدلال از راه پیچیدگی تقلیل‌ناپذیر در رسته برهان‌های غایت‌شناختی قرار می‌گیرد، چنین استدلال شده است که همه این برهان‌ها از ساختار واحدی برخوردارند؛ از روش تمثیل استفاده کرده‌اند و همه از نوع برهان‌های استقرایی‌اند. در ادامه، دیدگاه سازگارگرایی تکامل داروینی با باور به وجود خدا- که طرفداران سرسختی دارد- مورد تردید قرار گرفته و بر این نکته تأکید شده است که تبیین از راه تکامل داروین (با اصول انتخاب طبیعی) جایگزین الهیات و خداباوری تلقی می‌شود.