جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یک از مهم‌ترین ابتکارات حکیم متأله صدرالمتالهین در حوزه هستی‌شناختی، نظریه وجود رابط معلول است که در ترسیم نسبت وجود خداوند با ماسوای او نقش بسزایی را ایفا می‌کند. ایشان به دلیل تمهید ادراک نظریه وجود رابط معلول بر پایه تشکیک خاص الخاصی و تنقیح دقیق آن، در وهله اول این نظریه را بر پایه تشکیک خاصی تشریح می‌کند سپس درنهایت به اثبات این نظریه بر پایه تشکیک مزبور می‌پردازد به نحوی که قاعده فلسفی علیت تبدیل به قاعده تشأن می‌گردد چراکه لازمه وجود فقری معلول، تحلیل علیت به تشأن است یعنی حیث تاثیر وجودی علت و تأثر معلول در تشکیک خاصی، با نگاهی دقیق‌تر به حیث تشأن علت و تشکیک خاص الخاصی در آن تحلیل می‌شود. مصداق حقیقی وجود و موجود بالذات، تنها خداوند است و کثرات و اشیاء امکانی با ظهور وجود خداوند، صبغه‌ی وجودی پیدا می‌کنند و موجودیت آن‌ها بالعرض بوده که به دلیل وحدت حقه حقیقیه وجود خداوند، تشکیک ظهور، صرفاً در آن‌ها قابل تصور است ازاین‌رو می‌توان گفت که تمام اشیاء امکانی از لحاظ نسبت وجودی که با وجود خداوند دارند، حیثیت تعلیلی دارند یعنی خداوند به آن‌ها وجود اعطا کرده است اما از لحاظ وصف وجود برای آن‌ها، حیثیت تقییدی دارند یعنی اشیاء امکانی از لحاظ اینکه موجوداند، وجود اصالتاً و حقیقتاً برای آن‌ها نیست بلکه به نحو مجاز موجود است. اشیاء امکانی یا شئون، حیثیتی واقعی اما مجازی دارند یعنی بالوجود موجود هستند بنابراین جمع حیثیت تقییدی و تعلیلی در تشکیک خاص الخاصی از نگاه صدرالمتالهین اصطیاد می‌شود و با وحدت شخصی وجود سازگار خواهد بود. در این نوشتار، به روش توصیفی‌تحلیلی، طبق تقریر صدرالمتالهین از نظریه وجود رابط معلول، ابتدا به بررسی و نقد تفاسیر مختلف از این نظریه پرداخته شد و دیدگاه نهایی صدرالمتالهین که بر تشکیک خاص الخاصی و وحدت شخصی وجود مبتنی گردیده است، اثبات شده است سپس لوازم فلسفی آن از جمله: وحدت وجود و موجود، جایگزینی مفهوم تشأن به جای علیت و معلولیت، تغییر مناط احتیاج به علت از حدوث و امکان به فقر وجودی، فاعل بالتسخیر لازمه تشکیک خاص الخاصی، قاعده بسیط الحقیقه، امتناع تسلسل علل نامتناهی، تقدم بالحق جایگزین تقدم بالعلیه، تشکیک در ظهور جایگزین تشکیک در اصل وجود و وجود منبسط جایگزین عقل اول، تبیین گشت و سرانجام، پیامدها و نتائج دیدگاه نهایی صدرالمتالهین در تفسیر آیات توحیدی مورد بررسی قرار گرفت که تفسیر دقیق‌تر این آیات بدون هیچ تأویلی استنتاج شده است.

امروزه آئین دادرسی مدنی بر پایه اصول و ویژگیهایی فرایند حل و فصل کردن اختلافات راطی میکند که از ارزش جهانی برخوردارند بخشی ازاین اصول موجب تضمین عملکردی دموکراتیک در دادرسی می شوند که عبارتند از اصل استقلال محکمه ؛اصل بی طرفی دادگاه ؛ اصل صدور آرا موجه و مستدل ؛اصل علنی بودن دادرسی و اصل انجام دادرسی در یک زمان معقول و با هزینه متعارف ومعقول ازسوی دیگر اصل تشریفاتی بودن دادرسی و اصل کتبی و شفاهی بودن آن به همراه اصل بی طرفی قواعد دادرسی نمودار ویژگیهای دادرسی عادلانه اند که در این مقاله تلاش خواهد شد جایگاه آنها در حقوق اساسی و بنیادین دادرسی مدنی تبیین شود