جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

سیروس علی‌نژاد از روزنامه‌نگاران استخوان‌دار و بسیار آگاه از تاریخ تحولات فرهنگی معاصر ایران به همراه صفدر تقی‌زاده از مترجمان متفکر و صاحب‌نظر در ادبیات، در چند جلسه با نجف دریابندری به گفتگویی گرم و پر از گفتنی‌های جذاب نشسته‌اند. گاه حال‌وهوای مصاحبه رنگ حرف‌کشیدن از نجف دریابندری را به خود گرفته است و گاه هم مصاحبه‌گران در چهرهٔ محاجه‌گری بسیار زیرک، سخن را به چانه‌زنی کشانده‌اند. حاصل گفتگو البته بسیار خواندنی از آب درآمده است. از جزئیاتی که دریابندری درباره زندگی فرهنگی و سیاسی‌اش ‌می‌گوید تا اظهارنظرهای او در باب ادبیات معاصر ایران و پیچ‌و‌خم ترجمه و قضاوت‌های صریح و بی‌تعارف او در خصوص شخصیت‌هایی چون سیدحسن تقی‌زاده، احمد شاملو، صادق هدایت، جلال آل‌احمد، ابراهیم گلستان، محمدعلی اسلامی ندوشن و .... . این نوشتار، فیضی است که نصیب نویسنده مقاله شده است تااز منظر خواننده‌ای علاقه‌مند، حاصل تأملات خود را پس از خواندن مشتاقانه کتاب به قلم آورد و با خوانندگان در میان گذارد.

این نوشتار، جستجویی است در منابع ادبی و تاریخی و تفسیری و عرفانی متقدم درباب منشأ وماهیت و روایات داستان «انگشتری یا خاتم سلیمان نبی». در متون متقدم ادب فارسی و نیز در بعضی متون تاریخی و تفسیری و عرفانی کهن (اعم از فارسی و عربی)، به «خاتم» سلیمانِ نبی اشارۀ بسیار و روایات و حکایاتی نیز در پیوست و شرح واقعۀ «خاتم و سلیمان و دیو» نقل شده است. در این منابع، در بابِ «منشأ روشن و نخستینِ» اصل ماجرای «خاتم سلیمان» و چگونگی راه‌یافتن «روایت وحکایت‌های آن» به متون ادبی و تفسیری و تاریخی، اشاراتی مستقیم و اظهاراتی صریح بیان نشده است. در قرآن کریم و کتاب مقدس نیز که اصیل‌ترین و مقدس‌ترین منابع دینی و تفسیری‌اند، نامی از خاتم سلیمان به میان نیامده است و دقیقاً هم معلوم نیست اساس روایات و حکایاتی که دربارۀ نگین سلیمان و جزئیات آن نگین در منابع کهن تاریخی و تفسیری و ادبی بیان می‌شود، از چه مأخذ یا مآخذی نقل شده است. این مقاله، تلاشی است در پی‌بردن به پاسخ همین پرسش.