جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فلسفه تاریخ به چیستی، چرایی و چگونگی رخدادهای تاریخی می‌پردازد و به دنبال کشف الگوها، معنا، و جهت‌گیری کلی تاریخ است. در این میان، فلسفه نظری تاریخ، که به تحلیل و تفسیر کلی تاریخ می‌پردازد، مورد نظر است. فلسفه تاریخ شیعی نیز از دیرباز مورد توجه اندیشمندان مسلمان بوده است. فیلسوفان و متفکران شیعه، با تأثیرپذیری از آموزه‌های دینی و اعتقادی خود، به تبیین دیدگاه‌هایشان در این زمینه پرداخته‌اند. در این پژوهش، تأثیر آموزه‌های شیعی در تبیین مولفه‌های فلسفه تاریخ، بر اساس اصول و آموزه‌های کلیدی شیعه، از جمله ربوبیت، ولایت الهی، نبوت، امامت، شهادت و نهضت عاشورا، عدالت، مهدویت، انتظار، و معاد بررسی می‌شود. این عناصر، مولفه‌ها و حرکت‌های ویژه‌ای هستند که در اندیشه شیعی جایگاه محوری دارند و می‌توانند در پاسخ به سه پرسش بنیادین فلسفه تاریخ - یعنی هدف تاریخ، آغاز و سرانجام آن، عوامل محرک آن، و قوانین و سنت‌های حاکم بر آن - نقش مهمی ایفا کنند. تأثیر این آموزه‌ها، به ویژه با محوریت ربوبیت و ولایت الهی، که همان توحید و حاکمیت مطلق خداوند بر هستی است، قابل توجه است. در اندیشه شیعی، دو نوع ولایت مطرح می‌شود: ولایت حق: پذیرش این ولایت، انسان را در مسیر هدایت الهی قرار می‌دهد و او را به سوی سعادت، کمال، و قرب الهی رهنمون می‌سازد. ولایت طاغوت: این ولایت، که باطل و در مقابل ولایت حق قرار دارد، انسان را از مسیر هدایت دور کرده و به سوی گمراهی و هلاکت می‌کشاند. نکته حائز اهمیت این است که خداوند، با وجود حاکمیت مطلقه خود، به انسان اراده، اختیار، و آگاهی بخشیده و او را در انتخاب راه خود آزاد گذاشته است: "إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَإِمَّا کَفُورًا" (سوره انسان، آیه 3).

کتاب انیس المؤمنین که تصحیح نسخه خطی دو نسخه خطی به ترتیب نسخه انیس المؤمنین تألیف محمدبن اسحاق حموی المدعو بفاضل الدین 938 ق. البته کتابخانه گوهرشاد و نسخه خطی دوم انیس المؤمنین که در حقیقت عبدالواحد آمدی 1082 آن را مجددا تحریر نموده است. موضوع کتاب بعد از بیان هدف مؤلف یعین محمدبن اسحاق حموی المدعو مفاضل الدین که تقدیر و سپاس خداوند متعال و امید رجاء و مغفرات الهی و ذکر احوال چهارده معصوم – علیهم السلام- زندگی پربرکت پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله – و اشاره ای به ولادت حضرت سیده النساء فاطمه زهرا – سلام الله علیها – و بیان از زمان ولادت با برکت ایشان و تعداد و اولاد و ابحار عزیز ایشان و شمه ای در ذکر معجزات و وقایع زمان و شهادت جگرسوز ائمه معصومین- علیهم السلام – می باشد که به صورت کلی این کتاب مشتمل بر مقدمه که در ذکر احوال پیامبر – صلی الله علیه و آله- از زمان ولادت تابناک رسول الله – صلی الله علیه و آله – تا زمان رحلت جانگداز خاتم المرسلین – صلی الله علیه و آله – و دوازده باب و خاتمه در علائم ظهور آقا امام زمان – ارواحنا لترابه الفداء- می باشد. کلید واژه ها: چهارده معصوم ( ع)- اهل بیت ( ع)