جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

استمرار معماری نیازمند تحلیل مداوم از ویژگی هایی است که فضاهای معماری در خلق و ایجاد آن موفق بوده اند. در مواجهه با معماری به طور کلی و معماری گذشته ایران، دو رویکرد به صورت جدی و پایه ای به تبیین و تفسیر آن پرداخته اند. عده ای با رویکردی تاریخ نگارانه معماری ایران را مطالعه و مراحل تکامل آن را مورد عنایت قرار داده اند. رویکرد دیگری که در معرفی معماری ایران سخت تلاش کرده است، نگاهی گونه شناختی به معماری دارد. این نگاه که با استفاده از مطالعات تاریخ نگارانه به نوعی دسته بندی دقیق از عناصر معماری پرداخته است، با تمرکز بر فرم و تزیینات، عناصر معماری را مورد تحلیل و توجه قرار داده است.رویکرد سوم که این مقاله به معرفی آن پرداخته است، تلاش دارد تا معماری ایران را از زاویه اندیشه در معماری پیگیری نماید. عمده نگاه این رویکرد دستیابی به مولفه هایی است که قابلیت تداوم و استمرار را در معماری دارند. این مقاله نشان می دهد که همواره تعامل دقیق و قابل توجهی بین معماران و اهل اندیشه بوده و همین امر باعث ایجاد و شکل گیری معماری متعالی و ماندگار گشته است.

تکایا گونه ای معماری آیینی هستند که در دوره قاجار در اغلب روستاهای مازندران برپا شده اند. سقف و بدنه تکایا آکنده از نقوش متنوع با مضامین مذهبی و غیرمذهبی - متاثر از اندیشه های ایران قبل و پس از اسلام – است. بخش قابل ملاحظه ای از نقوش با مضامین مذهبی در قالب نقاشی عامیانه آشکار شده اند. نقاشان سعی داشته اند فضای تکایا را متناسب با نیاز مردم تزیین نمایند و جلوه هایی از وقایع عاشورا، قصص قرآنی و مضامین خیر و شر را مجسم سازند. بررسی های به عمل آمده، هدف نقاشان این خطه را ضمن احترام به باورهای مردم، پیام رسانی با تاکید بر جنبه های اخلاقی و حفظ سجایای انسانی متاثر از حوادث عاشورا و زندگی ائمه اطهار (ع) و نیز توصیف مفاهیم معنوی با بیانی ساده و رسا با تلفیقی از جنبه های عینی گرایی و ذهنی گرایی- دانسته اند ضمن آن که بر جنبه نمادین آن نیز تاکید شده است.روش گردآوری داده ها به صورت اسنادی و میدانی و تدوین آن به شیوه توصیفی – تحلیلی بوده است.اهداف مقاله:-1 بهره گیری نقاشان از مضامین مذهبی جهت انتقال پیام با هدف بررسی ویژگی ها و ارزش های نهفته در تصاویر. -2دست یابی هنرمندان به نوع بیان در تصویر، برای رساتر شدن مفهوم نقوش.سوالات مقاله: -1مهم ترین اهداف هنرمندان در نقاشی عامیانه مذهبی در تکایا با توجه به اعتقادات و باورهای مردمی چیست؟  -2تصاویر و صحنه های مذهبی ترسیم شده در تکایا، عمدتا چه نوع بیانی دارند؟

دولت صفوی، در پی تحقق آرمانشهرهایی بوده که ریشه در باورها و اعتقادات اسلامی داشته است. گذشته تاریخی شهرهای صفوی گویای اهمیت آنها به عنوان مکانهایی جهت تجسم سمبل ها و نمادهاست؛ سمبل هایی که علاوه بر تداعی مفاهیم اعتقادی، نمایش دهنده قدرت دولت حاکمه و نمادهایی هویت دهنده به شهر بوده اند. در تاریخ شهرسازی صفوی، ازجمله عناصر نمادین، خیابان (چهارباغ)های عریض و مستقیمی است که از عناصر اصلی توسعه و بهسازی شهرها در این عصر بوده اند. در سابقه تاریخی شهر مشهد نیز به احداث خیابان چهارباغ در زمان شاه عباس صفوی و به منظور بهسازی شهر اشاره شده است که در این مقاله به تفصیل به این مهم پرداخته خواهد شد. بخش ابتدایی این مقاله به توضیح درباره سابقه تاریخی شهر مشهد، بخصوص در عصر صفوی، و همچنین جایگاه منحصر به فرد حرم مطهر در شهرسازی این شهر اختصاص دارد. این مقاله سپس با تکیه به برخی اسناد تاریخی و مطالعات تحلیلی، به تاریخ، چگونگی احداث و همچنین ساختار و ویژگیهای کالبدی، عملکردی و ذهنی خیابان چهارباغ شهر مشهد اشاره می نماید. قسمت بعدی مقاله به بررسی میزان تشابه خیابان چهارباغ شهر مشهد با چهارباغ اصفهان می پردازد. نتیجه گیری این مقاله گویای تشابه خیابان چهارباغ شهر مشهد و چهارباغ اصفهان در پیروی از اصول واحدی است که متناسب با شرایط مکان و عناصر موجود در سایت به کار گرفته شده اند.