جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تشیع امامی به عنوان نظامی سیاسی مذهبی که همزاد با ظهور اسلام و در مقابل قرائت اکثریت مسلمانان از بحث جانشینی پیامبر(ص) شکل گرفت، توانست علی رغم چالش‌های گوناگونی که با آن روبه‌رو بود موجودیت خود را، تا عصر حاضر حفظ کند و بلکه بر رشد و بالندگی خود بیفزاید. فرض ما در این پژوهش آن است که این موفقیت در بقا و توسعه، صرفا مبتنی بر امدادهای غیبی نبوده، بلکه نتیجه مدیریت راهبردی و اتخاذ راهبردهای مناسب بوده است. در این نوشتار به دنبال آن هستیم که پس از اکتشاف مهمترین چالش‌ها و راهبردهای موجود در تاریخ امامیه به روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای، مدل مدیریتی SWOT را بر آنها تطبیق دهیم. چالش‌ها و راهبردهای متناظر با آن در چهار زمینه سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و در سه بازه زمانی دوره خلفای راشدین (11-41هـ) و دوره اموی (41-132هـ) و دوره اول عباسی (132-232هـ) شناسایی شده است، که مهمترین آنها عبارتند از: نگاه غیر دینی به جانشینی پیامبر، تعرض جانی و مالی به شیعیان، انشعاب در میان شیعیان، گرایش به مبارزه مسلحانه، پایین آمدن جایگاه اجتماعی، برداشت نادرست از مفهوم امامت، پراکندگی جغرافیایی شیعیان و ظهور مدعیان امامت. مهمترین راهبردهایی که در برابر چالش‌های مزبور اتخاذ گردید عبارتند از: اثبات احقیت، مدارا، نرمش قهرمانانه، تقیه، تمرکز بر فعالیت فرهنگی، مبارزه منفی با حکومت، هویت‌بخشی به امامیه، همگرایی اجتماعی و واگرایی سیاسی، بهبود جایگاه اجتماعی از رهگذر ارتقای جایگاه علمی، تدوین چشم انداز جامعه مطلوب شیعی، جهاد تبیین، نفوذ در حاکمیت، جذب دشمنان، پی‌ریزی شبکه ارتباطی وکالت، پرهیز از هزینه‌سازی ناخواسته.